अध्याय 175: रौद्र अस्त्र से हिरण्यपुर का पतन

निवर्तमानेन मया महद्दृष्टं ततोऽपरम् ।
पुरं कामगमं दिव्यं पावकार्कसमप्रभम्

nivartamānena mayā mahaddṛṣṭaṃ tato'param |
puraṃ kāmagamaṃ divyaṃ pāvakārkasamaprabham

रत्नद्रुममयैश्चित्रैर्भास्वरैश्च पतत्रिभिः ।
पौलोमैः कालकेयैश्च रनित्यहृष्टैरधिष्ठिरतम्

ratnadrumamayaiścitrairbhāsvaraiśca patatribhiḥ |
paulomaiḥ kālakeyaiśca ranityahṛṣṭairadhiṣṭhiratam

गोपुराट्टालकोपेतं चतुर्द्वारं दुरासदम् ।
सर्वरत्नमयं दिव्यमद्भुतोपमदर्शनम्

gopurāṭṭālakopetaṃ caturdvāraṃ durāsadam |
sarvaratnamayaṃ divyamadbhutopamadarśanam

द्रुमैः पुष्पलोपेतैः सर्वरत्नमयैर्वृतम् ।
तथा पतत्रिभिर्दिव्यैरुपेतं सुमनोहरैः

drumaiḥ puṣpalopetaiḥ sarvaratnamayairvṛtam |
tathā patatribhirdivyairupetaṃ sumanoharaiḥ

असुरैर्नित्यमुदितैः शूलर्ष्टिमुसलायुधैः ।
चापमुद्गरहस्तैश्च स्रग्विभिः सर्वतो वृतम्

asurairnityamuditaiḥ śūlarṣṭimusalāyudhaiḥ |
cāpamudgarahastaiśca sragvibhiḥ sarvato vṛtam

तदहं प्रेक्ष्यदैत्यानां पुरमद्भुतदर्शनम् ।
अपृच्छं मातलिं राजन्किमिदं दृश्यतेति वै

tadahaṃ prekṣyadaityānāṃ puramadbhutadarśanam |
apṛcchaṃ mātaliṃ rājankimidaṃ dṛśyateti vai

पुलोमा नाम दैतेयी कालका च महासुरी ।
दिव्यंवर्षसहस्रं ते चेरतुः परमं तपः

pulomā nāma daiteyī kālakā ca mahāsurī |
divyaṃvarṣasahasraṃ te ceratuḥ paramaṃ tapaḥ

तपसोन्ते ततस्ताभ्यां स्वयंभूरददाद्वरम् ।
अगृह्णीतां वरं ते तु सुतानामल्पदुःखताम्

tapasonte tatastābhyāṃ svayaṃbhūradadādvaram |
agṛhṇītāṃ varaṃ te tu sutānāmalpaduḥkhatām

अवध्यतां च राजेन्द्र सुरराक्षसपन्नगैः ।
पुरं सुरमणीयं च स्वचरं सुकृतप्रभम्

avadhyatāṃ ca rājendra surarākṣasapannagaiḥ |
puraṃ suramaṇīyaṃ ca svacaraṃ sukṛtaprabham

सर्वरत्नैः समुदितं दुर्धर्षममरैरपि ।
महर्षियक्षगन्धर्वपन्नगासुरराक्षसैः

sarvaratnaiḥ samuditaṃ durdharṣamamarairapi |
maharṣiyakṣagandharvapannagāsurarākṣasaiḥ

सर्वकामगुणोपेतं वीतशोकमनामयम् ।
ब्र्हमणो भवनाच्छ्रेष्ठं कालकेयकृतं विभो

sarvakāmaguṇopetaṃ vītaśokamanāmayam |
brhamaṇo bhavanācchreṣṭhaṃ kālakeyakṛtaṃ vibho

तदेतत्खपुरं दिव्यं चरत्यमरवर्जितम् ।
पौलोमाध्युषितं वीर कालकेयैश्च दानवैः

tadetatkhapuraṃ divyaṃ caratyamaravarjitam |
paulomādhyuṣitaṃ vīra kālakeyaiśca dānavaiḥ

हिरण्यपुरमित्येवं ख्यायते नगरं महत् ।
रक्षितंकालकेयैश्च पौलोमैश्च महासुरैः

hiraṇyapuramityevaṃ khyāyate nagaraṃ mahat |
rakṣitaṃkālakeyaiśca paulomaiśca mahāsuraiḥ

त एतेमुदिता राजन्नवध्याः सर्वदैवतैः ।
निवसन्त्यत्रराजेन्द्र गतोद्वेगा निरुत्सुकाः

ta etemuditā rājannavadhyāḥ sarvadaivataiḥ |
nivasantyatrarājendra gatodvegā nirutsukāḥ

सुरासुरैरवध्यानां दानवानां धनञ्जय ।
मानुषान्मृत्युरेतेषां निर्दिष्टो ब्रह्मणा पुरा

surāsurairavadhyānāṃ dānavānāṃ dhanañjaya |
mānuṣānmṛtyureteṣāṃ nirdiṣṭo brahmaṇā purā

[एतानपि रणे पार्त कालकेयान्दुरासदान् ।
वज्रास्त्रेण नयस्वाशु विनाशं सुमहाबलान्]

[etānapi raṇe pārta kālakeyāndurāsadān |
vajrāstreṇa nayasvāśu vināśaṃ sumahābalān]

सुरासुरैरवध्यं तदहं ज्ञात्वा विशांपते ।
अब्रुवं मातलिं हृष्टो याह्येतत्पुरमञ्जसा

surāsurairavadhyaṃ tadahaṃ jñātvā viśāṃpate |
abruvaṃ mātaliṃ hṛṣṭo yāhyetatpuramañjasā

त्रिदशेशद्विषो यावत्क्षयमस्त्रैर्नयाम्यहम् ।
न कथंचिद्धि मे पापा न वध्या ये सुरद्विषः

tridaśeśadviṣo yāvatkṣayamastrairnayāmyaham |
na kathaṃciddhi me pāpā na vadhyā ye suradviṣaḥ

उवाह मां ततः शीघ्रं हिरण्यपुरमन्तिकात् ।
रथेन तेन दिव्येन हरियुक्तेन मातलिः

uvāha māṃ tataḥ śīghraṃ hiraṇyapuramantikāt |
rathena tena divyena hariyuktena mātaliḥ

ते मामालक्ष्य दैतेया विचित्राभरणाम्बराः ।
समुत्पेतुर्महावेगा रथानास्थाय दंशिताः

te māmālakṣya daiteyā vicitrābharaṇāmbarāḥ |
samutpeturmahāvegā rathānāsthāya daṃśitāḥ

ततो नालीकनाराचैर्भल्लैः शक्त्यृष्टितोमरैः ।
प्रत्यघ्नन्दानवेन्द्रा मां क्रुद्धास्तीव्रपराक्रमाः

tato nālīkanārācairbhallaiḥ śaktyṛṣṭitomaraiḥ |
pratyaghnandānavendrā māṃ kruddhāstīvraparākramāḥ

तदहं शस्त्रवर्षेण महता प्रत्यवारयम् ।
शस्त्रवर्षं महद्राजन्विद्याबलमुपाश्रितः

tadahaṃ śastravarṣeṇa mahatā pratyavārayam |
śastravarṣaṃ mahadrājanvidyābalamupāśritaḥ

व्यामोहयं च तान्सर्वान्रथमार्गैश्चरन्रणे ।
तेऽन्योन्यमभिसंमूढाः पातयन्ति स्म दानवाः

vyāmohayaṃ ca tānsarvānrathamārgaiścaranraṇe |
te'nyonyamabhisaṃmūḍhāḥ pātayanti sma dānavāḥ

तेषामेवं विमूढानामन्योन्यमभिधावताम् ।
शिरांसि विशिखैर्दीप्तैरच्छिन्दं शतसङ्घशः

teṣāmevaṃ vimūḍhānāmanyonyamabhidhāvatām |
śirāṃsi viśikhairdīptairacchindaṃ śatasaṅghaśaḥ

ते वध्यमाना दैतेयाः पुरमास्थाय तत्पुनः ।
खमुत्पेतुः सनगरा मायामास्थाय दानवीम्

te vadhyamānā daiteyāḥ puramāsthāya tatpunaḥ |
khamutpetuḥ sanagarā māyāmāsthāya dānavīm

ततोऽहं शरवर्षेण महता कुरुनन्दन ।
मार्गमावृत्य दैत्यानां गतिं चैषामवारयम्

tato'haṃ śaravarṣeṇa mahatā kurunandana |
mārgamāvṛtya daityānāṃ gatiṃ caiṣāmavārayam

तत्पुरं खचरं दिव्यं कामगं दिव्यवर्चसम् ।
दैतेयैर्वरदानेन धार्यते स्म यथासुखम्

tatpuraṃ khacaraṃ divyaṃ kāmagaṃ divyavarcasam |
daiteyairvaradānena dhāryate sma yathāsukham

अन्तर्भूमौ निपतति पुनरूर्ध्वं प्रतिष्ठते ।
पुनस्तिर्यक् प्रयात्याशु पुनरप्सु निमज्जति

antarbhūmau nipatati punarūrdhvaṃ pratiṣṭhate |
punastiryak prayātyāśu punarapsu nimajjati

अमरावतिसंकाशं तत्पुरं कामगं महत् ।
अहमस्त्रैर्बहुविधैः प्रत्यगृह्णां परंतप

amarāvatisaṃkāśaṃ tatpuraṃ kāmagaṃ mahat |
ahamastrairbahuvidhaiḥ pratyagṛhṇāṃ paraṃtapa

ततोऽहं शरजालेन दिव्यास्त्रनुदितेन च ।
व्यगृह्णां सह दैतेयैस्तत्पुरं पुरुषर्षभ

tato'haṃ śarajālena divyāstranuditena ca |
vyagṛhṇāṃ saha daiteyaistatpuraṃ puruṣarṣabha

विक्षत चायसैर्बाणैर्मत्प्रयुक्तैरजिह्मगैः ।
महीमभ्यपतद्राजन्प्रभग्नं पुरमासुरम्

vikṣata cāyasairbāṇairmatprayuktairajihmagaiḥ |
mahīmabhyapatadrājanprabhagnaṃ puramāsuram

ते वध्यमाना मद्बाणैर्वज्रवेगैरयस्मयैः ।
पर्यभ्रमन्त वै राजन्नसुराः कालचोदिताः

te vadhyamānā madbāṇairvajravegairayasmayaiḥ |
paryabhramanta vai rājannasurāḥ kālacoditāḥ

ततो मातलिरारुह्यपुरस्तान्निपतन्निव ।
महीमवातरत्क्षिप्रं रथेनादित्यवर्चसा

tato mātalirāruhyapurastānnipatanniva |
mahīmavātaratkṣipraṃ rathenādityavarcasā

ततो रथसहस्राणि षष्टिस्तेषाममर्षिणाम् ।
युयुत्सूनां मया सार्धं पर्यवर्तन्त भारत ।
तान्यहं निशितैर्बाणैर्व्यधमं गार्ध्रराजितैः

tato rathasahasrāṇi ṣaṣṭisteṣāmamarṣiṇām |
yuyutsūnāṃ mayā sārdhaṃ paryavartanta bhārata |
tānyahaṃ niśitairbāṇairvyadhamaṃ gārdhrarājitaiḥ

ते युद्धे संन्यवर्तन्त समुद्रस्य यथोर्मयः ।
नेमे शक्या मानुषेण युद्धेनेति प्रचिन्त्य तत्

te yuddhe saṃnyavartanta samudrasya yathormayaḥ |
neme śakyā mānuṣeṇa yuddheneti pracintya tat

ततोऽहमानुपूर्व्येण दिव्यान्यस्त्राण्ययोजयम्

tato'hamānupūrvyeṇa divyānyastrāṇyayojayam

ततस्तानि सहस्राणइ रथिनां चित्रयोधिनाम् ।
अस्त्राणि मम दिव्यानि प्रत्यघ्नञ्छनकैरिव

tatastāni sahasrāṇai rathināṃ citrayodhinām |
astrāṇi mama divyāni pratyaghnañchanakairiva

रथमार्गान्विचित्रांस्ते विचरन्तो महाबलाः ।
प्रत्यदृश्यन्त संग्रामे शतशोऽथ सहस्रशः

rathamārgānvicitrāṃste vicaranto mahābalāḥ |
pratyadṛśyanta saṃgrāme śataśo'tha sahasraśaḥ

विचित्रमुकुटापीडा विचित्रकवचध्वजाः ।
विचित्राभरणाश्चैव मम प्रीतिकराऽभवन्

vicitramukuṭāpīḍā vicitrakavacadhvajāḥ |
vicitrābharaṇāścaiva mama prītikarā'bhavan

अहं तुशरवर्षैस्तानस्त्रप्रचुदितै रणे ।
नाशक्रुवं पीडयितुं ते तु मां प्रत्यपीडयन्

ahaṃ tuśaravarṣaistānastrapracuditai raṇe |
nāśakruvaṃ pīḍayituṃ te tu māṃ pratyapīḍayan

तैः पीड्यमानो बहुभिः कृतास्त्रैः कुशलैर्युधि ।
व्यथितोस्मि महायुद्धे भयं चागान्महन्मम

taiḥ pīḍyamāno bahubhiḥ kṛtāstraiḥ kuśalairyudhi |
vyathitosmi mahāyuddhe bhayaṃ cāgānmahanmama

ततोहं परमायत्तो मातलिं परिपृष्टवान्

tatohaṃ paramāyatto mātaliṃ paripṛṣṭavān

किमेते मम बाणौघैर्दिव्यास्त्रप्रतिमन्त्रितैः ।
न वध्यन्ते महाघोरैस्तत्त्वमाख्याहि पृच्छतः

kimete mama bāṇaughairdivyāstrapratimantritaiḥ |
na vadhyante mahāghoraistattvamākhyāhi pṛcchataḥ

स मामुवाच पर्याप्तस्त्वमेषां भरतर्षभ ।
तानुद्दिश्याथ मर्माणि प्रतिघातं तदाचर

sa māmuvāca paryāptastvameṣāṃ bharatarṣabha |
tānuddiśyātha marmāṇi pratighātaṃ tadācara

एतच्छ्रुत्वा तु राजेनद्रसंप्रहृष्टस्तमूचिवान् ।
निवर्तय रथं शीघ्रं पश्य चैतान्निपातितान्

etacchrutvā tu rājenadrasaṃprahṛṣṭastamūcivān |
nivartaya rathaṃ śīghraṃ paśya caitānnipātitān

एवमुक्तो रथं तत्र मातलिः पर्यवर्तयत्

evamukto rathaṃ tatra mātaliḥ paryavartayat

ततो मत्वा रणे भग्नं दानवाः प्रतिहर्षिताः ।
विचुक्रुशुर्महाराज स्वरेण महता मुहुः

tato matvā raṇe bhagnaṃ dānavāḥ pratiharṣitāḥ |
vicukruśurmahārāja svareṇa mahatā muhuḥ

अभग्नः कैश्चिदप्येष पाण्डवो रणमूर्धनि ।
अस्माभिः समरे भग्न इत्येवं संघशस्तदा

abhagnaḥ kaiścidapyeṣa pāṇḍavo raṇamūrdhani |
asmābhiḥ samare bhagna ityevaṃ saṃghaśastadā

ततोहं देवदेवाय रुद्रायाव्यक्तमूर्तये ।
प्रयतः प्रणतो भूत्वा नमस्कृत्य महात्मने ।
यत्तद्रौद्रमिति ख्यातं सर्वामित्रविनाशनम्

tatohaṃ devadevāya rudrāyāvyaktamūrtaye |
prayataḥ praṇato bhūtvā namaskṛtya mahātmane |
yattadraudramiti khyātaṃ sarvāmitravināśanam

यत्तद्रौद्रमिति ख्यातं सर्वामित्रविनाशनम् ।
महत्पाशुपतं दिव्यं सर्वलोकनमस्कृतम्

yattadraudramiti khyātaṃ sarvāmitravināśanam |
mahatpāśupataṃ divyaṃ sarvalokanamaskṛtam

ततोऽपश्यं त्रिशिरसं पुरुषं नवलोचनम् ।
त्रिमुखं षङ्भुजं दीप्तमर्कज्वलनमूर्धजम् ।
लेलिहानैर्महानागैः कृतचिह्नममित्रहन्

tato'paśyaṃ triśirasaṃ puruṣaṃ navalocanam |
trimukhaṃ ṣaṅbhujaṃ dīptamarkajvalanamūrdhajam |
lelihānairmahānāgaiḥ kṛtacihnamamitrahan

विभीस्ततस्तदस्त्रं तु घोरं रौद्रं सनातनम् ।
दृष्ट्वा गाण्डीवसंयोगमानीय भरतर्षभ

vibhīstatastadastraṃ tu ghoraṃ raudraṃ sanātanam |
dṛṣṭvā gāṇḍīvasaṃyogamānīya bharatarṣabha

नमस्कृत्वा त्रिनेत्राय शर्वायामिततेजसे ।
मुक्तवान्दानवेन्द्राणां पराभावाय भारत

namaskṛtvā trinetrāya śarvāyāmitatejase |
muktavāndānavendrāṇāṃ parābhāvāya bhārata

मुक्तमात्रे ततस्तस्मिन्रूपाण्यासन्सहस्रशः ।
मृगाणामथ सिंहानां व्याग्राणां च विशांपते

muktamātre tatastasminrūpāṇyāsansahasraśaḥ |
mṛgāṇāmatha siṃhānāṃ vyāgrāṇāṃ ca viśāṃpate

ऋक्षाणां महिषाणां च पन्नगानां तथा गवाम् ।
शरभाणां गजानां च वानराणां च सङ्घशः ।
ऋषभाणां वराहाणां मार्जाराणां तथैव च

ṛkṣāṇāṃ mahiṣāṇāṃ ca pannagānāṃ tathā gavām |
śarabhāṇāṃ gajānāṃ ca vānarāṇāṃ ca saṅghaśaḥ |
ṛṣabhāṇāṃ varāhāṇāṃ mārjārāṇāṃ tathaiva ca

सालावृकाणां प्रेतानां भुरुण्डानां च सर्वशः ।
गृध्राणां गरुडानां च चमराणां तथैव च

sālāvṛkāṇāṃ pretānāṃ bhuruṇḍānāṃ ca sarvaśaḥ |
gṛdhrāṇāṃ garuḍānāṃ ca camarāṇāṃ tathaiva ca

देवानां च ऋषीणां रच गन्धर्वाणां च सर्वशः ।
पिशाचानां सयक्षाणां तथैव च सुरद्विषाम्

devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ raca gandharvāṇāṃ ca sarvaśaḥ |
piśācānāṃ sayakṣāṇāṃ tathaiva ca suradviṣām

गुह्यकानां च संग्रामे नैर्ऋतानां तथैव च ।
झषाणां गजवक्राणामुलूकानां तथैव च

guhyakānāṃ ca saṃgrāme nairṛtānāṃ tathaiva ca |
jhaṣāṇāṃ gajavakrāṇāmulūkānāṃ tathaiva ca

मीनवाजिसरूपाणां नानाशस्त्रासिपाणिनाम् ।
तथैव यातुधानानां गदामुद्गरधारिणाम्

mīnavājisarūpāṇāṃ nānāśastrāsipāṇinām |
tathaiva yātudhānānāṃ gadāmudgaradhāriṇām

एतैस्चान्यैश्च बहुभिर्नानारूपधरैस्तदा ।
सर्वमासीज्जगद्व्याप्तं तस्मिन्नस्त्रे विसर्जिते

etaiscānyaiśca bahubhirnānārūpadharaistadā |
sarvamāsījjagadvyāptaṃ tasminnastre visarjite

त्रिशिरोभिश्चतुर्दंष्ट्रैश्चतुरास्यैश्चतुर्भुजैः ।
अनेकरूपसंयुक्तैर्मांसमेदोवसास्तिभिः

triśirobhiścaturdaṃṣṭraiścaturāsyaiścaturbhujaiḥ |
anekarūpasaṃyuktairmāṃsamedovasāstibhiḥ

अभीक्ष्णं वध्यमानास्ते दानवा ये समागताः ।
अर्कज्वलनतेजोभिर्वज्राशनिसमप्रभैः

abhīkṣṇaṃ vadhyamānāste dānavā ye samāgatāḥ |
arkajvalanatejobhirvajrāśanisamaprabhaiḥ

अद्रिसारमयैश्चान्यैर्बाणैरपि निबर्हणैः ।
न्यहनं दानवान्सर्वान्मुहूर्तेनैव भारत

adrisāramayaiścānyairbāṇairapi nibarhaṇaiḥ |
nyahanaṃ dānavānsarvānmuhūrtenaiva bhārata

गाण्डीवास्त्रप्रणुन्नांस्तान्गतासून्नभसश्च्युतान् ।
दृष्ट्वाऽहं प्राणमं भूयस्त्रिपुरघ्नाय वेधसे

gāṇḍīvāstrapraṇunnāṃstāngatāsūnnabhasaścyutān |
dṛṣṭvā'haṃ prāṇamaṃ bhūyastripuraghnāya vedhase

तथा रौद्रास्त्रनिष्पिष्टान्दिव्याभरणभूषितान् ।
निशाम्य परमं हर्षमगमद्देवसारथिः

tathā raudrāstraniṣpiṣṭāndivyābharaṇabhūṣitān |
niśāmya paramaṃ harṣamagamaddevasārathiḥ

तदसह्यं कृतं कर्म देवैरपि दुरासदम् ।
दृष्ट्वा मां पूजयामास मातलिः शक्रसारथिः

tadasahyaṃ kṛtaṃ karma devairapi durāsadam |
dṛṣṭvā māṃ pūjayāmāsa mātaliḥ śakrasārathiḥ

उचाच वचनं चेदंप्रीयमाणः कृताञ्जलिः ।
हतांस्तान्दानवान्दृष्ट्वा मया सङ्ख्ये सहस्रशः

ucāca vacanaṃ cedaṃprīyamāṇaḥ kṛtāñjaliḥ |
hatāṃstāndānavāndṛṣṭvā mayā saṅkhye sahasraśaḥ

सुरासुरैरसह्यं हि कर्म यत्साधितं त्वया ।
न ह्येतत्संयुगे कर्तुमपि शक्तः सुरेश्वरः ।
ध्रुवं धनञ्जय प्रीतस्त्वयि शक्रः पुरार्दन

surāsurairasahyaṃ hi karma yatsādhitaṃ tvayā |
na hyetatsaṃyuge kartumapi śaktaḥ sureśvaraḥ |
dhruvaṃ dhanañjaya prītastvayi śakraḥ purārdana

सुरासुरैरवध्यं हि पुरमेतत्खगं महत् ।
त्वया विमथितं वीर स्ववीर्यतपसो बलात्

surāsurairavadhyaṃ hi purametatkhagaṃ mahat |
tvayā vimathitaṃ vīra svavīryatapaso balāt

विद्वस्ते खपुरे तस्मिन्दानवेषु हतेषु च ।
विनदन्त्यः स्त्रियः सर्वा निष्पेतुर्नगराद्बहिः

vidvaste khapure tasmindānaveṣu hateṣu ca |
vinadantyaḥ striyaḥ sarvā niṣpeturnagarādbahiḥ

प्रकीर्णकेश्यो व्यथिताः कुरर्य इव दुःखिताः ।
पेतुः पुत्रान्पितृन्भ्रातॄञ्शोचमाना महीतले

prakīrṇakeśyo vyathitāḥ kurarya iva duḥkhitāḥ |
petuḥ putrānpitṛnbhrātṝñśocamānā mahītale

रुदत्यो दीनकण्ठ्यस्तु निनदन्त्यो हतेश्वराः ।
उरांसि पाणिभिर्घ्नन्त्यो विस्रस्तस्रग्विभूषणाः

rudatyo dīnakaṇṭhyastu ninadantyo hateśvarāḥ |
urāṃsi pāṇibhirghnantyo visrastasragvibhūṣaṇāḥ

तच्छोकयुक्तमश्रीकं दुःखदैन्यसमाहतम् ।
न बभौ दानवपुरं हतत्विट्कं हतेश्वरम्

tacchokayuktamaśrīkaṃ duḥkhadainyasamāhatam |
na babhau dānavapuraṃ hatatviṭkaṃ hateśvaram

गन्धर्वनगराकारं हृतनागमिव ह्रदम् ।
शुष्कवृक्षमिवारण्यमदृश्यमभवत्पुरम्

gandharvanagarākāraṃ hṛtanāgamiva hradam |
śuṣkavṛkṣamivāraṇyamadṛśyamabhavatpuram

मां तु संहृष्टमनसं क्षिप्रं मातलिरानयत् ।
देवराजस्य भवनं कृतकर्माणमाहवात्

māṃ tu saṃhṛṣṭamanasaṃ kṣipraṃ mātalirānayat |
devarājasya bhavanaṃ kṛtakarmāṇamāhavāt

हिरण्यपुरमुत्सृज्य निहत्य च महासुरान् ।
निवातकवचांश्चैव ततोऽहंशक्रमागमम्

hiraṇyapuramutsṛjya nihatya ca mahāsurān |
nivātakavacāṃścaiva tato'haṃśakramāgamam

मम कर्म च देवेन्द्रं मातलिर्विस्तरेण तत् ।
सर्वं विश्रावयामास यथाभूतं महाद्युते

mama karma ca devendraṃ mātalirvistareṇa tat |
sarvaṃ viśrāvayāmāsa yathābhūtaṃ mahādyute

हिरण्यपुरघातं च मायानां च निवारणम् ।
निवातकवचानां च वधं सङ्ख्ये महौजसाम् ।
कालकेयवधं चैव अद्भुतं रोमहर्षणम्

hiraṇyapuraghātaṃ ca māyānāṃ ca nivāraṇam |
nivātakavacānāṃ ca vadhaṃ saṅkhye mahaujasām |
kālakeyavadhaṃ caiva adbhutaṃ romaharṣaṇam

तच्छ्रुत्वा भगवान्प्रीतः सहस्राक्षः पुरंदरः ।
मरुद्भिः सहितः श्रीमान्साधुसाध्वित्यथाब्रवीत् ।
परिष्वज्य च मां प्रेम्णा मूर्ध्नि चाघ्राय सस्मितम्

tacchrutvā bhagavānprītaḥ sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ |
marudbhiḥ sahitaḥ śrīmānsādhusādhvityathābravīt |
pariṣvajya ca māṃ premṇā mūrdhni cāghrāya sasmitam

ततो मां देवराजो वै समाश्वास्य पुनः पुनः ।
अब्रवीद्विबुधैः सार्धमिदं समधुरं वचः

tato māṃ devarājo vai samāśvāsya punaḥ punaḥ |
abravīdvibudhaiḥ sārdhamidaṃ samadhuraṃ vacaḥ

अतिदेवासुरं कर्म कृतमेव त्वया रणे ।
गुर्वर्थश्च कृतः पार्थ महाशत्रून्घ्नता मम

atidevāsuraṃ karma kṛtameva tvayā raṇe |
gurvarthaśca kṛtaḥ pārtha mahāśatrūnghnatā mama

एवमेव सदा भाव्यं स्थिरेणाजौ धनंजय ।
असंमूढेन चास्त्राणां कर्तव्यं प्रतिपादनम्

evameva sadā bhāvyaṃ sthireṇājau dhanaṃjaya |
asaṃmūḍhena cāstrāṇāṃ kartavyaṃ pratipādanam

अविषह्यो रणे हि त्वं देवदानवराक्षसैः ।
सयक्षासुरगन्धर्वैः सपक्षिगणपन्नगैः

aviṣahyo raṇe hi tvaṃ devadānavarākṣasaiḥ |
sayakṣāsuragandharvaiḥ sapakṣigaṇapannagaiḥ

वसुधां चापि कौन्तेय त्वद्बाहुबलनिर्जिताम् ।
पालयिष्यति धर्मात्मा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः

vasudhāṃ cāpi kaunteya tvadbāhubalanirjitām |
pālayiṣyati dharmātmā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ