निवर्तमानेन मया महद्दृष्टं ततोऽपरम् ।
पुरं कामगमं दिव्यं पावकार्कसमप्रभम्
nivartamānena mayā mahaddṛṣṭaṃ tato'param |
puraṃ kāmagamaṃ divyaṃ pāvakārkasamaprabham
इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि निवातकवचयुद्धपर्वणि पञ्चसप्तत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥
84 verses · 175 of 315
Returning, Arjuna sees a flying city bright as fire. Matali explains: by the tapas of the Daitya women Puloma and Kalaka, Brahma gave their sons this city, Hiranyapura, and freedom from death by devas or Asuras; only a man can kill them. Arjuna attacks, and his arrows bring the flying city crashing down. On the ground thousands of chariot warriors overwhelm his astras, and he grows afraid. Bowing to Rudra, he sees a blazing three-headed, six-armed being and looses the Raudra astra, which fills the field with terrible forms and destroys every Danava in a moment. Indra embraces him: you have done what neither devas nor Asuras could, and paid my dakshina.
अर्जुन उवाच
निवर्तमानेन मया महद्दृष्टं ततोऽपरम् ।
पुरं कामगमं दिव्यं पावकार्कसमप्रभम्
nivartamānena mayā mahaddṛṣṭaṃ tato'param |
puraṃ kāmagamaṃ divyaṃ pāvakārkasamaprabham
रत्नद्रुममयैश्चित्रैर्भास्वरैश्च पतत्रिभिः ।
पौलोमैः कालकेयैश्च रनित्यहृष्टैरधिष्ठिरतम्
ratnadrumamayaiścitrairbhāsvaraiśca patatribhiḥ |
paulomaiḥ kālakeyaiśca ranityahṛṣṭairadhiṣṭhiratam
गोपुराट्टालकोपेतं चतुर्द्वारं दुरासदम् ।
सर्वरत्नमयं दिव्यमद्भुतोपमदर्शनम्
gopurāṭṭālakopetaṃ caturdvāraṃ durāsadam |
sarvaratnamayaṃ divyamadbhutopamadarśanam
द्रुमैः पुष्पलोपेतैः सर्वरत्नमयैर्वृतम् ।
तथा पतत्रिभिर्दिव्यैरुपेतं सुमनोहरैः
drumaiḥ puṣpalopetaiḥ sarvaratnamayairvṛtam |
tathā patatribhirdivyairupetaṃ sumanoharaiḥ
असुरैर्नित्यमुदितैः शूलर्ष्टिमुसलायुधैः ।
चापमुद्गरहस्तैश्च स्रग्विभिः सर्वतो वृतम्
asurairnityamuditaiḥ śūlarṣṭimusalāyudhaiḥ |
cāpamudgarahastaiśca sragvibhiḥ sarvato vṛtam
तदहं प्रेक्ष्यदैत्यानां पुरमद्भुतदर्शनम् ।
अपृच्छं मातलिं राजन्किमिदं दृश्यतेति वै
tadahaṃ prekṣyadaityānāṃ puramadbhutadarśanam |
apṛcchaṃ mātaliṃ rājankimidaṃ dṛśyateti vai
मातलिरुवाच
पुलोमा नाम दैतेयी कालका च महासुरी ।
दिव्यंवर्षसहस्रं ते चेरतुः परमं तपः
pulomā nāma daiteyī kālakā ca mahāsurī |
divyaṃvarṣasahasraṃ te ceratuḥ paramaṃ tapaḥ
तपसोन्ते ततस्ताभ्यां स्वयंभूरददाद्वरम् ।
अगृह्णीतां वरं ते तु सुतानामल्पदुःखताम्
tapasonte tatastābhyāṃ svayaṃbhūradadādvaram |
agṛhṇītāṃ varaṃ te tu sutānāmalpaduḥkhatām
अवध्यतां च राजेन्द्र सुरराक्षसपन्नगैः ।
पुरं सुरमणीयं च स्वचरं सुकृतप्रभम्
avadhyatāṃ ca rājendra surarākṣasapannagaiḥ |
puraṃ suramaṇīyaṃ ca svacaraṃ sukṛtaprabham
सर्वरत्नैः समुदितं दुर्धर्षममरैरपि ।
महर्षियक्षगन्धर्वपन्नगासुरराक्षसैः
sarvaratnaiḥ samuditaṃ durdharṣamamarairapi |
maharṣiyakṣagandharvapannagāsurarākṣasaiḥ
सर्वकामगुणोपेतं वीतशोकमनामयम् ।
ब्र्हमणो भवनाच्छ्रेष्ठं कालकेयकृतं विभो
sarvakāmaguṇopetaṃ vītaśokamanāmayam |
brhamaṇo bhavanācchreṣṭhaṃ kālakeyakṛtaṃ vibho
तदेतत्खपुरं दिव्यं चरत्यमरवर्जितम् ।
पौलोमाध्युषितं वीर कालकेयैश्च दानवैः
tadetatkhapuraṃ divyaṃ caratyamaravarjitam |
paulomādhyuṣitaṃ vīra kālakeyaiśca dānavaiḥ
हिरण्यपुरमित्येवं ख्यायते नगरं महत् ।
रक्षितंकालकेयैश्च पौलोमैश्च महासुरैः
hiraṇyapuramityevaṃ khyāyate nagaraṃ mahat |
rakṣitaṃkālakeyaiśca paulomaiśca mahāsuraiḥ
त एतेमुदिता राजन्नवध्याः सर्वदैवतैः ।
निवसन्त्यत्रराजेन्द्र गतोद्वेगा निरुत्सुकाः
ta etemuditā rājannavadhyāḥ sarvadaivataiḥ |
nivasantyatrarājendra gatodvegā nirutsukāḥ
सुरासुरैरवध्यानां दानवानां धनञ्जय ।
मानुषान्मृत्युरेतेषां निर्दिष्टो ब्रह्मणा पुरा
surāsurairavadhyānāṃ dānavānāṃ dhanañjaya |
mānuṣānmṛtyureteṣāṃ nirdiṣṭo brahmaṇā purā
[एतानपि रणे पार्त कालकेयान्दुरासदान् ।
वज्रास्त्रेण नयस्वाशु विनाशं सुमहाबलान्]
[etānapi raṇe pārta kālakeyāndurāsadān |
vajrāstreṇa nayasvāśu vināśaṃ sumahābalān]
अर्जुन उवाच
सुरासुरैरवध्यं तदहं ज्ञात्वा विशांपते ।
अब्रुवं मातलिं हृष्टो याह्येतत्पुरमञ्जसा
surāsurairavadhyaṃ tadahaṃ jñātvā viśāṃpate |
abruvaṃ mātaliṃ hṛṣṭo yāhyetatpuramañjasā
त्रिदशेशद्विषो यावत्क्षयमस्त्रैर्नयाम्यहम् ।
न कथंचिद्धि मे पापा न वध्या ये सुरद्विषः
tridaśeśadviṣo yāvatkṣayamastrairnayāmyaham |
na kathaṃciddhi me pāpā na vadhyā ye suradviṣaḥ
उवाह मां ततः शीघ्रं हिरण्यपुरमन्तिकात् ।
रथेन तेन दिव्येन हरियुक्तेन मातलिः
uvāha māṃ tataḥ śīghraṃ hiraṇyapuramantikāt |
rathena tena divyena hariyuktena mātaliḥ
ते मामालक्ष्य दैतेया विचित्राभरणाम्बराः ।
समुत्पेतुर्महावेगा रथानास्थाय दंशिताः
te māmālakṣya daiteyā vicitrābharaṇāmbarāḥ |
samutpeturmahāvegā rathānāsthāya daṃśitāḥ
ततो नालीकनाराचैर्भल्लैः शक्त्यृष्टितोमरैः ।
प्रत्यघ्नन्दानवेन्द्रा मां क्रुद्धास्तीव्रपराक्रमाः
tato nālīkanārācairbhallaiḥ śaktyṛṣṭitomaraiḥ |
pratyaghnandānavendrā māṃ kruddhāstīvraparākramāḥ
तदहं शस्त्रवर्षेण महता प्रत्यवारयम् ।
शस्त्रवर्षं महद्राजन्विद्याबलमुपाश्रितः
tadahaṃ śastravarṣeṇa mahatā pratyavārayam |
śastravarṣaṃ mahadrājanvidyābalamupāśritaḥ
व्यामोहयं च तान्सर्वान्रथमार्गैश्चरन्रणे ।
तेऽन्योन्यमभिसंमूढाः पातयन्ति स्म दानवाः
vyāmohayaṃ ca tānsarvānrathamārgaiścaranraṇe |
te'nyonyamabhisaṃmūḍhāḥ pātayanti sma dānavāḥ
तेषामेवं विमूढानामन्योन्यमभिधावताम् ।
शिरांसि विशिखैर्दीप्तैरच्छिन्दं शतसङ्घशः
teṣāmevaṃ vimūḍhānāmanyonyamabhidhāvatām |
śirāṃsi viśikhairdīptairacchindaṃ śatasaṅghaśaḥ
ते वध्यमाना दैतेयाः पुरमास्थाय तत्पुनः ।
खमुत्पेतुः सनगरा मायामास्थाय दानवीम्
te vadhyamānā daiteyāḥ puramāsthāya tatpunaḥ |
khamutpetuḥ sanagarā māyāmāsthāya dānavīm
ततोऽहं शरवर्षेण महता कुरुनन्दन ।
मार्गमावृत्य दैत्यानां गतिं चैषामवारयम्
tato'haṃ śaravarṣeṇa mahatā kurunandana |
mārgamāvṛtya daityānāṃ gatiṃ caiṣāmavārayam
तत्पुरं खचरं दिव्यं कामगं दिव्यवर्चसम् ।
दैतेयैर्वरदानेन धार्यते स्म यथासुखम्
tatpuraṃ khacaraṃ divyaṃ kāmagaṃ divyavarcasam |
daiteyairvaradānena dhāryate sma yathāsukham
अन्तर्भूमौ निपतति पुनरूर्ध्वं प्रतिष्ठते ।
पुनस्तिर्यक् प्रयात्याशु पुनरप्सु निमज्जति
antarbhūmau nipatati punarūrdhvaṃ pratiṣṭhate |
punastiryak prayātyāśu punarapsu nimajjati
अमरावतिसंकाशं तत्पुरं कामगं महत् ।
अहमस्त्रैर्बहुविधैः प्रत्यगृह्णां परंतप
amarāvatisaṃkāśaṃ tatpuraṃ kāmagaṃ mahat |
ahamastrairbahuvidhaiḥ pratyagṛhṇāṃ paraṃtapa
ततोऽहं शरजालेन दिव्यास्त्रनुदितेन च ।
व्यगृह्णां सह दैतेयैस्तत्पुरं पुरुषर्षभ
tato'haṃ śarajālena divyāstranuditena ca |
vyagṛhṇāṃ saha daiteyaistatpuraṃ puruṣarṣabha
विक्षत चायसैर्बाणैर्मत्प्रयुक्तैरजिह्मगैः ।
महीमभ्यपतद्राजन्प्रभग्नं पुरमासुरम्
vikṣata cāyasairbāṇairmatprayuktairajihmagaiḥ |
mahīmabhyapatadrājanprabhagnaṃ puramāsuram
ते वध्यमाना मद्बाणैर्वज्रवेगैरयस्मयैः ।
पर्यभ्रमन्त वै राजन्नसुराः कालचोदिताः
te vadhyamānā madbāṇairvajravegairayasmayaiḥ |
paryabhramanta vai rājannasurāḥ kālacoditāḥ
ततो मातलिरारुह्यपुरस्तान्निपतन्निव ।
महीमवातरत्क्षिप्रं रथेनादित्यवर्चसा
tato mātalirāruhyapurastānnipatanniva |
mahīmavātaratkṣipraṃ rathenādityavarcasā
ततो रथसहस्राणि षष्टिस्तेषाममर्षिणाम् ।
युयुत्सूनां मया सार्धं पर्यवर्तन्त भारत ।
तान्यहं निशितैर्बाणैर्व्यधमं गार्ध्रराजितैः
tato rathasahasrāṇi ṣaṣṭisteṣāmamarṣiṇām |
yuyutsūnāṃ mayā sārdhaṃ paryavartanta bhārata |
tānyahaṃ niśitairbāṇairvyadhamaṃ gārdhrarājitaiḥ
ते युद्धे संन्यवर्तन्त समुद्रस्य यथोर्मयः ।
नेमे शक्या मानुषेण युद्धेनेति प्रचिन्त्य तत्
te yuddhe saṃnyavartanta samudrasya yathormayaḥ |
neme śakyā mānuṣeṇa yuddheneti pracintya tat
ततोऽहमानुपूर्व्येण दिव्यान्यस्त्राण्ययोजयम्
tato'hamānupūrvyeṇa divyānyastrāṇyayojayam
ततस्तानि सहस्राणइ रथिनां चित्रयोधिनाम् ।
अस्त्राणि मम दिव्यानि प्रत्यघ्नञ्छनकैरिव
tatastāni sahasrāṇai rathināṃ citrayodhinām |
astrāṇi mama divyāni pratyaghnañchanakairiva
रथमार्गान्विचित्रांस्ते विचरन्तो महाबलाः ।
प्रत्यदृश्यन्त संग्रामे शतशोऽथ सहस्रशः
rathamārgānvicitrāṃste vicaranto mahābalāḥ |
pratyadṛśyanta saṃgrāme śataśo'tha sahasraśaḥ
विचित्रमुकुटापीडा विचित्रकवचध्वजाः ।
विचित्राभरणाश्चैव मम प्रीतिकराऽभवन्
vicitramukuṭāpīḍā vicitrakavacadhvajāḥ |
vicitrābharaṇāścaiva mama prītikarā'bhavan
अहं तुशरवर्षैस्तानस्त्रप्रचुदितै रणे ।
नाशक्रुवं पीडयितुं ते तु मां प्रत्यपीडयन्
ahaṃ tuśaravarṣaistānastrapracuditai raṇe |
nāśakruvaṃ pīḍayituṃ te tu māṃ pratyapīḍayan
तैः पीड्यमानो बहुभिः कृतास्त्रैः कुशलैर्युधि ।
व्यथितोस्मि महायुद्धे भयं चागान्महन्मम
taiḥ pīḍyamāno bahubhiḥ kṛtāstraiḥ kuśalairyudhi |
vyathitosmi mahāyuddhe bhayaṃ cāgānmahanmama
ततोहं परमायत्तो मातलिं परिपृष्टवान्
tatohaṃ paramāyatto mātaliṃ paripṛṣṭavān
किमेते मम बाणौघैर्दिव्यास्त्रप्रतिमन्त्रितैः ।
न वध्यन्ते महाघोरैस्तत्त्वमाख्याहि पृच्छतः
kimete mama bāṇaughairdivyāstrapratimantritaiḥ |
na vadhyante mahāghoraistattvamākhyāhi pṛcchataḥ
स मामुवाच पर्याप्तस्त्वमेषां भरतर्षभ ।
तानुद्दिश्याथ मर्माणि प्रतिघातं तदाचर
sa māmuvāca paryāptastvameṣāṃ bharatarṣabha |
tānuddiśyātha marmāṇi pratighātaṃ tadācara
एतच्छ्रुत्वा तु राजेनद्रसंप्रहृष्टस्तमूचिवान् ।
निवर्तय रथं शीघ्रं पश्य चैतान्निपातितान्
etacchrutvā tu rājenadrasaṃprahṛṣṭastamūcivān |
nivartaya rathaṃ śīghraṃ paśya caitānnipātitān
एवमुक्तो रथं तत्र मातलिः पर्यवर्तयत्
evamukto rathaṃ tatra mātaliḥ paryavartayat
ततो मत्वा रणे भग्नं दानवाः प्रतिहर्षिताः ।
विचुक्रुशुर्महाराज स्वरेण महता मुहुः
tato matvā raṇe bhagnaṃ dānavāḥ pratiharṣitāḥ |
vicukruśurmahārāja svareṇa mahatā muhuḥ
अभग्नः कैश्चिदप्येष पाण्डवो रणमूर्धनि ।
अस्माभिः समरे भग्न इत्येवं संघशस्तदा
abhagnaḥ kaiścidapyeṣa pāṇḍavo raṇamūrdhani |
asmābhiḥ samare bhagna ityevaṃ saṃghaśastadā
ततोहं देवदेवाय रुद्रायाव्यक्तमूर्तये ।
प्रयतः प्रणतो भूत्वा नमस्कृत्य महात्मने ।
यत्तद्रौद्रमिति ख्यातं सर्वामित्रविनाशनम्
tatohaṃ devadevāya rudrāyāvyaktamūrtaye |
prayataḥ praṇato bhūtvā namaskṛtya mahātmane |
yattadraudramiti khyātaṃ sarvāmitravināśanam
यत्तद्रौद्रमिति ख्यातं सर्वामित्रविनाशनम् ।
महत्पाशुपतं दिव्यं सर्वलोकनमस्कृतम्
yattadraudramiti khyātaṃ sarvāmitravināśanam |
mahatpāśupataṃ divyaṃ sarvalokanamaskṛtam
ततोऽपश्यं त्रिशिरसं पुरुषं नवलोचनम् ।
त्रिमुखं षङ्भुजं दीप्तमर्कज्वलनमूर्धजम् ।
लेलिहानैर्महानागैः कृतचिह्नममित्रहन्
tato'paśyaṃ triśirasaṃ puruṣaṃ navalocanam |
trimukhaṃ ṣaṅbhujaṃ dīptamarkajvalanamūrdhajam |
lelihānairmahānāgaiḥ kṛtacihnamamitrahan
विभीस्ततस्तदस्त्रं तु घोरं रौद्रं सनातनम् ।
दृष्ट्वा गाण्डीवसंयोगमानीय भरतर्षभ
vibhīstatastadastraṃ tu ghoraṃ raudraṃ sanātanam |
dṛṣṭvā gāṇḍīvasaṃyogamānīya bharatarṣabha
नमस्कृत्वा त्रिनेत्राय शर्वायामिततेजसे ।
मुक्तवान्दानवेन्द्राणां पराभावाय भारत
namaskṛtvā trinetrāya śarvāyāmitatejase |
muktavāndānavendrāṇāṃ parābhāvāya bhārata
मुक्तमात्रे ततस्तस्मिन्रूपाण्यासन्सहस्रशः ।
मृगाणामथ सिंहानां व्याग्राणां च विशांपते
muktamātre tatastasminrūpāṇyāsansahasraśaḥ |
mṛgāṇāmatha siṃhānāṃ vyāgrāṇāṃ ca viśāṃpate
ऋक्षाणां महिषाणां च पन्नगानां तथा गवाम् ।
शरभाणां गजानां च वानराणां च सङ्घशः ।
ऋषभाणां वराहाणां मार्जाराणां तथैव च
ṛkṣāṇāṃ mahiṣāṇāṃ ca pannagānāṃ tathā gavām |
śarabhāṇāṃ gajānāṃ ca vānarāṇāṃ ca saṅghaśaḥ |
ṛṣabhāṇāṃ varāhāṇāṃ mārjārāṇāṃ tathaiva ca
सालावृकाणां प्रेतानां भुरुण्डानां च सर्वशः ।
गृध्राणां गरुडानां च चमराणां तथैव च
sālāvṛkāṇāṃ pretānāṃ bhuruṇḍānāṃ ca sarvaśaḥ |
gṛdhrāṇāṃ garuḍānāṃ ca camarāṇāṃ tathaiva ca
देवानां च ऋषीणां रच गन्धर्वाणां च सर्वशः ।
पिशाचानां सयक्षाणां तथैव च सुरद्विषाम्
devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ raca gandharvāṇāṃ ca sarvaśaḥ |
piśācānāṃ sayakṣāṇāṃ tathaiva ca suradviṣām
गुह्यकानां च संग्रामे नैर्ऋतानां तथैव च ।
झषाणां गजवक्राणामुलूकानां तथैव च
guhyakānāṃ ca saṃgrāme nairṛtānāṃ tathaiva ca |
jhaṣāṇāṃ gajavakrāṇāmulūkānāṃ tathaiva ca
मीनवाजिसरूपाणां नानाशस्त्रासिपाणिनाम् ।
तथैव यातुधानानां गदामुद्गरधारिणाम्
mīnavājisarūpāṇāṃ nānāśastrāsipāṇinām |
tathaiva yātudhānānāṃ gadāmudgaradhāriṇām
एतैस्चान्यैश्च बहुभिर्नानारूपधरैस्तदा ।
सर्वमासीज्जगद्व्याप्तं तस्मिन्नस्त्रे विसर्जिते
etaiscānyaiśca bahubhirnānārūpadharaistadā |
sarvamāsījjagadvyāptaṃ tasminnastre visarjite
त्रिशिरोभिश्चतुर्दंष्ट्रैश्चतुरास्यैश्चतुर्भुजैः ।
अनेकरूपसंयुक्तैर्मांसमेदोवसास्तिभिः
triśirobhiścaturdaṃṣṭraiścaturāsyaiścaturbhujaiḥ |
anekarūpasaṃyuktairmāṃsamedovasāstibhiḥ
अभीक्ष्णं वध्यमानास्ते दानवा ये समागताः ।
अर्कज्वलनतेजोभिर्वज्राशनिसमप्रभैः
abhīkṣṇaṃ vadhyamānāste dānavā ye samāgatāḥ |
arkajvalanatejobhirvajrāśanisamaprabhaiḥ
अद्रिसारमयैश्चान्यैर्बाणैरपि निबर्हणैः ।
न्यहनं दानवान्सर्वान्मुहूर्तेनैव भारत
adrisāramayaiścānyairbāṇairapi nibarhaṇaiḥ |
nyahanaṃ dānavānsarvānmuhūrtenaiva bhārata
गाण्डीवास्त्रप्रणुन्नांस्तान्गतासून्नभसश्च्युतान् ।
दृष्ट्वाऽहं प्राणमं भूयस्त्रिपुरघ्नाय वेधसे
gāṇḍīvāstrapraṇunnāṃstāngatāsūnnabhasaścyutān |
dṛṣṭvā'haṃ prāṇamaṃ bhūyastripuraghnāya vedhase
तथा रौद्रास्त्रनिष्पिष्टान्दिव्याभरणभूषितान् ।
निशाम्य परमं हर्षमगमद्देवसारथिः
tathā raudrāstraniṣpiṣṭāndivyābharaṇabhūṣitān |
niśāmya paramaṃ harṣamagamaddevasārathiḥ
तदसह्यं कृतं कर्म देवैरपि दुरासदम् ।
दृष्ट्वा मां पूजयामास मातलिः शक्रसारथिः
tadasahyaṃ kṛtaṃ karma devairapi durāsadam |
dṛṣṭvā māṃ pūjayāmāsa mātaliḥ śakrasārathiḥ
उचाच वचनं चेदंप्रीयमाणः कृताञ्जलिः ।
हतांस्तान्दानवान्दृष्ट्वा मया सङ्ख्ये सहस्रशः
ucāca vacanaṃ cedaṃprīyamāṇaḥ kṛtāñjaliḥ |
hatāṃstāndānavāndṛṣṭvā mayā saṅkhye sahasraśaḥ
सुरासुरैरसह्यं हि कर्म यत्साधितं त्वया ।
न ह्येतत्संयुगे कर्तुमपि शक्तः सुरेश्वरः ।
ध्रुवं धनञ्जय प्रीतस्त्वयि शक्रः पुरार्दन
surāsurairasahyaṃ hi karma yatsādhitaṃ tvayā |
na hyetatsaṃyuge kartumapi śaktaḥ sureśvaraḥ |
dhruvaṃ dhanañjaya prītastvayi śakraḥ purārdana
सुरासुरैरवध्यं हि पुरमेतत्खगं महत् ।
त्वया विमथितं वीर स्ववीर्यतपसो बलात्
surāsurairavadhyaṃ hi purametatkhagaṃ mahat |
tvayā vimathitaṃ vīra svavīryatapaso balāt
विद्वस्ते खपुरे तस्मिन्दानवेषु हतेषु च ।
विनदन्त्यः स्त्रियः सर्वा निष्पेतुर्नगराद्बहिः
vidvaste khapure tasmindānaveṣu hateṣu ca |
vinadantyaḥ striyaḥ sarvā niṣpeturnagarādbahiḥ
प्रकीर्णकेश्यो व्यथिताः कुरर्य इव दुःखिताः ।
पेतुः पुत्रान्पितृन्भ्रातॄञ्शोचमाना महीतले
prakīrṇakeśyo vyathitāḥ kurarya iva duḥkhitāḥ |
petuḥ putrānpitṛnbhrātṝñśocamānā mahītale
रुदत्यो दीनकण्ठ्यस्तु निनदन्त्यो हतेश्वराः ।
उरांसि पाणिभिर्घ्नन्त्यो विस्रस्तस्रग्विभूषणाः
rudatyo dīnakaṇṭhyastu ninadantyo hateśvarāḥ |
urāṃsi pāṇibhirghnantyo visrastasragvibhūṣaṇāḥ
तच्छोकयुक्तमश्रीकं दुःखदैन्यसमाहतम् ।
न बभौ दानवपुरं हतत्विट्कं हतेश्वरम्
tacchokayuktamaśrīkaṃ duḥkhadainyasamāhatam |
na babhau dānavapuraṃ hatatviṭkaṃ hateśvaram
गन्धर्वनगराकारं हृतनागमिव ह्रदम् ।
शुष्कवृक्षमिवारण्यमदृश्यमभवत्पुरम्
gandharvanagarākāraṃ hṛtanāgamiva hradam |
śuṣkavṛkṣamivāraṇyamadṛśyamabhavatpuram
मां तु संहृष्टमनसं क्षिप्रं मातलिरानयत् ।
देवराजस्य भवनं कृतकर्माणमाहवात्
māṃ tu saṃhṛṣṭamanasaṃ kṣipraṃ mātalirānayat |
devarājasya bhavanaṃ kṛtakarmāṇamāhavāt
हिरण्यपुरमुत्सृज्य निहत्य च महासुरान् ।
निवातकवचांश्चैव ततोऽहंशक्रमागमम्
hiraṇyapuramutsṛjya nihatya ca mahāsurān |
nivātakavacāṃścaiva tato'haṃśakramāgamam
मम कर्म च देवेन्द्रं मातलिर्विस्तरेण तत् ।
सर्वं विश्रावयामास यथाभूतं महाद्युते
mama karma ca devendraṃ mātalirvistareṇa tat |
sarvaṃ viśrāvayāmāsa yathābhūtaṃ mahādyute
हिरण्यपुरघातं च मायानां च निवारणम् ।
निवातकवचानां च वधं सङ्ख्ये महौजसाम् ।
कालकेयवधं चैव अद्भुतं रोमहर्षणम्
hiraṇyapuraghātaṃ ca māyānāṃ ca nivāraṇam |
nivātakavacānāṃ ca vadhaṃ saṅkhye mahaujasām |
kālakeyavadhaṃ caiva adbhutaṃ romaharṣaṇam
तच्छ्रुत्वा भगवान्प्रीतः सहस्राक्षः पुरंदरः ।
मरुद्भिः सहितः श्रीमान्साधुसाध्वित्यथाब्रवीत् ।
परिष्वज्य च मां प्रेम्णा मूर्ध्नि चाघ्राय सस्मितम्
tacchrutvā bhagavānprītaḥ sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ |
marudbhiḥ sahitaḥ śrīmānsādhusādhvityathābravīt |
pariṣvajya ca māṃ premṇā mūrdhni cāghrāya sasmitam
ततो मां देवराजो वै समाश्वास्य पुनः पुनः ।
अब्रवीद्विबुधैः सार्धमिदं समधुरं वचः
tato māṃ devarājo vai samāśvāsya punaḥ punaḥ |
abravīdvibudhaiḥ sārdhamidaṃ samadhuraṃ vacaḥ
अतिदेवासुरं कर्म कृतमेव त्वया रणे ।
गुर्वर्थश्च कृतः पार्थ महाशत्रून्घ्नता मम
atidevāsuraṃ karma kṛtameva tvayā raṇe |
gurvarthaśca kṛtaḥ pārtha mahāśatrūnghnatā mama
एवमेव सदा भाव्यं स्थिरेणाजौ धनंजय ।
असंमूढेन चास्त्राणां कर्तव्यं प्रतिपादनम्
evameva sadā bhāvyaṃ sthireṇājau dhanaṃjaya |
asaṃmūḍhena cāstrāṇāṃ kartavyaṃ pratipādanam
अविषह्यो रणे हि त्वं देवदानवराक्षसैः ।
सयक्षासुरगन्धर्वैः सपक्षिगणपन्नगैः
aviṣahyo raṇe hi tvaṃ devadānavarākṣasaiḥ |
sayakṣāsuragandharvaiḥ sapakṣigaṇapannagaiḥ
वसुधां चापि कौन्तेय त्वद्बाहुबलनिर्जिताम् ।
पालयिष्यति धर्मात्मा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
vasudhāṃ cāpi kaunteya tvadbāhubalanirjitām |
pālayiṣyati dharmātmā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)