अध्याय 171: समुद्र तट पर दानवपुरी में अर्जुन

ततोऽहं स्तूयमानस्तु तत्रतत्र सुरपिभिः ।
अपश्यमुदधिं भीममपांपतिमथाव्ययम्

tato'haṃ stūyamānastu tatratatra surapibhiḥ |
apaśyamudadhiṃ bhīmamapāṃpatimathāvyayam

फेनवत्यः प्रकीर्णाश्च संहताश्च समुच्छिताः ।
ऊर्मयश्चात्र दृश्यन्ते चलन्तइव पर्वताः

phenavatyaḥ prakīrṇāśca saṃhatāśca samucchitāḥ |
ūrmayaścātra dṛśyante calantaiva parvatāḥ

नावः सहस्रशस्तत्र रत्नपूर्णाः समन्ततः ।
नभसीव विमानानि विचरन्त्यो विरेजिरे

nāvaḥ sahasraśastatra ratnapūrṇāḥ samantataḥ |
nabhasīva vimānāni vicarantyo virejire

तिमिङ्गिलाः कच्छपाश् तथा तिमितिभिङ्गिलाः ।
मकराश्चात्र दृश्यन्ते जले मप्रा इवाद्रयः

timiṅgilāḥ kacchapāś tathā timitibhiṅgilāḥ |
makarāścātra dṛśyante jale maprā ivādrayaḥ

शङ्खानां च महबाणि मग्रान्यप्सु ममन्ततः ।
दृश्यन्ते स्म यथा रात्रौ तारास्तन्वभ्रमंवृताः

śaṅkhānāṃ ca mahabāṇi magrānyapsu mamantataḥ |
dṛśyante sma yathā rātrau tārāstanvabhramaṃvṛtāḥ

तथा सहस्रशस्तत्ररत्नसङ्घाः प्लवन्त्युत ।
वायुश् घृर्णते भीमस्तदद्भुतमिवाभवत्

tathā sahasraśastatraratnasaṅghāḥ plavantyuta |
vāyuś ghṛrṇate bhīmastadadbhutamivābhavat

तमतीत्य महावेगं सर्वाम्भोनिधिमुत्तमम् ।
अपश्यं दानवाकीर्णं तद्दैत्यपुरमन्तिकात्

tamatītya mahāvegaṃ sarvāmbhonidhimuttamam |
apaśyaṃ dānavākīrṇaṃ taddaityapuramantikāt

तत्रैव मातलिस्तृणं निपात्य पृथिवीतले ।
दानवान्रथघोपेण तन्पुरं समुपाद्रवत्

tatraiva mātalistṛṇaṃ nipātya pṛthivītale |
dānavānrathaghopeṇa tanpuraṃ samupādravat

रथघोषं तु तं श्रुत्वा स्तनयित्नोग्विम्बरे ।
मन्वाना देवराजं मामाविग्ना दानवाऽभवन्

rathaghoṣaṃ tu taṃ śrutvā stanayitnogvimbare |
manvānā devarājaṃ māmāvignā dānavā'bhavan

सर्वे संभ्रान्तमनसः शग्चापधराः स्थिताः ।
तथाऽसिशूलपरशुगदामुसलपाणयः

sarve saṃbhrāntamanasaḥ śagcāpadharāḥ sthitāḥ |
tathā'siśūlaparaśugadāmusalapāṇayaḥ

ततो द्वाराणि पिदधुर्दानवास्त्रस्तचेतसः ।
संविधाय पुरे रक्षां न स्म कश्चन दृश्यते

tato dvārāṇi pidadhurdānavāstrastacetasaḥ |
saṃvidhāya pure rakṣāṃ na sma kaścana dṛśyate

ततः शङ्खमुपादाय देवदत्तं महास्वनम् ।
परमां मुदमाश्रित्य प्राधमं तं शनैरहम्

tataḥ śaṅkhamupādāya devadattaṃ mahāsvanam |
paramāṃ mudamāśritya prādhamaṃ taṃ śanairaham

स तु शब्दो दिवं स्तब्ध्वा प्रतिशब्दमजीजनत् ।
वित्रेसुश्च निलिल्युश्च भूतानि सुमहान्त्यपि

sa tu śabdo divaṃ stabdhvā pratiśabdamajījanat |
vitresuśca nililyuśca bhūtāni sumahāntyapi

ततो निवातकवचाः सर्व एव समन्ततः ।
दंशिता विविधैस्त्राणैर्विचित्रायुपाणयः

tato nivātakavacāḥ sarva eva samantataḥ |
daṃśitā vividhaistrāṇairvicitrāyupāṇayaḥ

आयसैश्र महाशूलैर्गदाभिर्मुसलैरपि ।
पट्टसैः करवालैश्च रथचक्रैश्च भारत

āyasaiśra mahāśūlairgadābhirmusalairapi |
paṭṭasaiḥ karavālaiśca rathacakraiśca bhārata

शतघ्नीभिर्भुशुण्डीभिः खङ्गैश्चित्रैः स्वलंकृतैः ।
प्रगृहीतैर्दितेः पुत्राः प्रादुरासन्सहस्रशः

śataghnībhirbhuśuṇḍībhiḥ khaṅgaiścitraiḥ svalaṃkṛtaiḥ |
pragṛhītairditeḥ putrāḥ prādurāsansahasraśaḥ

ततो विचार्य बहुशो रथमार्गेषु तान्हयान् ।
प्राचोदयत्समे देशे मातलिर्भरतर्षभ

tato vicārya bahuśo rathamārgeṣu tānhayān |
prācodayatsame deśe mātalirbharatarṣabha

तेन तेषां प्रणुन्नानासाशुत्वाच्छीघ्रगामिनाम् ।
नान्वपश्यत्तदा कश्रित्तन्मेऽद्भुतमिवाभवत्

tena teṣāṃ praṇunnānāsāśutvācchīghragāminām |
nānvapaśyattadā kaśrittanme'dbhutamivābhavat

ततस्ते दानवास्तत्रयोधवातान्यनेकशः ।
विकृतस्वररूपाणि भृशं सर्वाण्यचोदयन्

tataste dānavāstatrayodhavātānyanekaśaḥ |
vikṛtasvararūpāṇi bhṛśaṃ sarvāṇyacodayan

तेन शब्देन सहसा समुद्रे पर्वतोपमाः ।
आप्लवन्त गतैः सत्वैर्मत्स्याः शतसहस्रशः

tena śabdena sahasā samudre parvatopamāḥ |
āplavanta gataiḥ satvairmatsyāḥ śatasahasraśaḥ