अध्याय 170: इन्द्र द्वारा गुरुदक्षिणा की माँग

कृतास्त्रमतिविश्वस्तमथ मां हरिवाहनः ।
रसंस्पृश्य मूर्ध्नि पाणिब्यामिदं वचनमब्रवीत्

kṛtāstramativiśvastamatha māṃ harivāhanaḥ |
rasaṃspṛśya mūrdhni pāṇibyāmidaṃ vacanamabravīt

न त्वमद्य युधा जेतुं शक्यः सुरगणैरपि ।
किं पुनर्मानुषे लोके मानुषैरकृतात्मभिः

na tvamadya yudhā jetuṃ śakyaḥ suragaṇairapi |
kiṃ punarmānuṣe loke mānuṣairakṛtātmabhiḥ

अप्रमेयोऽप्रधृष्यश्च युद्धेष्वप्रतिमस्तथा ।
अजेयस्त्वं हि सङ्ग्रामे सर्वैरपिसुरासुरैः

aprameyo'pradhṛṣyaśca yuddheṣvapratimastathā |
ajeyastvaṃ hi saṅgrāme sarvairapisurāsuraiḥ

अथाब्रवीत्पुनर्देवः संप्रहृष्टतनूरुहः ।
अस्त्रयुद्धे समो वीर न ते कश्चिद्भविष्यति

athābravītpunardevaḥ saṃprahṛṣṭatanūruhaḥ |
astrayuddhe samo vīra na te kaścidbhaviṣyati

अप्रमत्तः सदा दक्षः सत्यवादी जितेन्द्रियः ।
ब्रह्मण्यश्चास्त्रविच्चासि शूरश्चासि कुरूद्वह

apramattaḥ sadā dakṣaḥ satyavādī jitendriyaḥ |
brahmaṇyaścāstraviccāsi śūraścāsi kurūdvaha

अस्त्राणि समवाप्तानि त्वया दश च पञ्च च ।
पञ्चभिर्विधिभिः पार्थ विद्यते न त्वया समः

astrāṇi samavāptāni tvayā daśa ca pañca ca |
pañcabhirvidhibhiḥ pārtha vidyate na tvayā samaḥ

प्रयोगमुपसंहारमावृत्तिं च धनञ्जय ।
प्रायश्चित्तं च वेत्थ त्वं प्रतीघातं च सर्वशः

prayogamupasaṃhāramāvṛttiṃ ca dhanañjaya |
prāyaścittaṃ ca vettha tvaṃ pratīghātaṃ ca sarvaśaḥ

तव गुर्वर्थकालोऽयं समुत्पन्नः परंतप ।
प्रतिजानीष्व तं कर्तुं ततो वेत्स्याम्यहं परम्

tava gurvarthakālo'yaṃ samutpannaḥ paraṃtapa |
pratijānīṣva taṃ kartuṃ tato vetsyāmyahaṃ param

ततोऽहमब्रवं राजन्देवराजमिदं वचः ।
विषह्यं यन्मया कर्तुं कृतमेव निबोध तत्

tato'hamabravaṃ rājandevarājamidaṃ vacaḥ |
viṣahyaṃ yanmayā kartuṃ kṛtameva nibodha tat

ततो मामब्रवीद्राजन्प्रहसन्बलवृत्रहा ।
नाविपह्यं तवाद्यास्ति त्रिषु लोकेषु किंचन

tato māmabravīdrājanprahasanbalavṛtrahā |
nāvipahyaṃ tavādyāsti triṣu lokeṣu kiṃcana

निवातकवचा नाम दानवा मम शत्रवः ।
समुद्रकुक्षिमाश्रित्य दुर्गे प्रतिवसन्त्युत

nivātakavacā nāma dānavā mama śatravaḥ |
samudrakukṣimāśritya durge prativasantyuta

तिस्रः कोट्यः समाख्यातास्तुल्यरूपबलप्रभाः ।
तांस्तत्रजहि कौन्तेय गुर्वर्थस्ते भविष्यति

tisraḥ koṭyaḥ samākhyātāstulyarūpabalaprabhāḥ |
tāṃstatrajahi kaunteya gurvarthaste bhaviṣyati

ततो मातलिसंयुक्तं मयूरसमरोमभिः ।
हयैरुपेतं प्रादान्मे रथं दिव्यं महाप्रभम्

tato mātalisaṃyuktaṃ mayūrasamaromabhiḥ |
hayairupetaṃ prādānme rathaṃ divyaṃ mahāprabham

बबन्ध चैव मे मूर्ध्नि किरीटमिदमुत्तमम् ।
स्वरूपसदृशं चैव प्रादादङ्गविभूषणम्

babandha caiva me mūrdhni kirīṭamidamuttamam |
svarūpasadṛśaṃ caiva prādādaṅgavibhūṣaṇam

अभेद्यं कवचं चेदं स्पर्सरूपवदुत्तमम् ।
अजरां ज्यामिमां चापि गाण्डीवे समयोजयत्

abhedyaṃ kavacaṃ cedaṃ sparsarūpavaduttamam |
ajarāṃ jyāmimāṃ cāpi gāṇḍīve samayojayat

ततः प्रायामहं तेन स्यन्दनेन विराजता ।
येनाजयद्देवपतिर्बलिं वैरोचनिं पुरा

tataḥ prāyāmahaṃ tena syandanena virājatā |
yenājayaddevapatirbaliṃ vairocaniṃ purā

ततो देवाः सर्व एव तेन घोषेण बोधिताः ।
मन्वाना देवराजं मां समाजग्मुर्विशांपते

tato devāḥ sarva eva tena ghoṣeṇa bodhitāḥ |
manvānā devarājaṃ māṃ samājagmurviśāṃpate

दृष्ट्वा च मामपृच्छन्त किं करिष्यसि फल्गुन ।
तानब्रुवं यथाभूतमिदं कर्ताऽस्मि संयुगे

dṛṣṭvā ca māmapṛcchanta kiṃ kariṣyasi phalguna |
tānabruvaṃ yathābhūtamidaṃ kartā'smi saṃyuge

निवातकवचानां तु प्रस्थितं मां तधैपिणम् ।
निबोधत महाभागा शिवं चाशास्त मेऽनघाः

nivātakavacānāṃ tu prasthitaṃ māṃ tadhaipiṇam |
nibodhata mahābhāgā śivaṃ cāśāsta me'naghāḥ

ततो वाग्भिः प्रशस्ताभिस्त्रिदशाः पृथिवीपते ।
तुष्टुवुर्मां प्रसन्नास्ते यथा देवं पुरंदरम्

tato vāgbhiḥ praśastābhistridaśāḥ pṛthivīpate |
tuṣṭuvurmāṃ prasannāste yathā devaṃ puraṃdaram

रथेनानेन मघवा जितवाञ्शम्बरं युधि ।
नमुचिं बलवृत्रौ च प्रह्लादनरकावपि

rathenānena maghavā jitavāñśambaraṃ yudhi |
namuciṃ balavṛtrau ca prahlādanarakāvapi

बहूनि च सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदान्यपि ।
रथेनानेन दैत्यानां जितवान्मघवा युधि

bahūni ca sahasrāṇi prayutānyarbudānyapi |
rathenānena daityānāṃ jitavānmaghavā yudhi

न्वमप्यनेन कौन्तेय निबातकवचान्रणे ।
विजेता युधि विक्रम्य पुरेव मघवा वशी

nvamapyanena kaunteya nibātakavacānraṇe |
vijetā yudhi vikramya pureva maghavā vaśī

अयंच शङ्खप्रवरो येन जेतासि दानवान् ।
अनेन विजिता लोका शक्रेणापि महात्मना

ayaṃca śaṅkhapravaro yena jetāsi dānavān |
anena vijitā lokā śakreṇāpi mahātmanā

प्रदीयमानं देवैस्तं देवदत्तं जलोद्भवम् ।
प्रत्यगृह्णां जयायैनं स्तूयमानस्तदाऽमरैः

pradīyamānaṃ devaistaṃ devadattaṃ jalodbhavam |
pratyagṛhṇāṃ jayāyainaṃ stūyamānastadā'maraiḥ

स शङ्खी कवची वाणी प्रगृहीतशरासनः ।
दानवालयमत्युग्रं प्रयातोस्मि युयुत्सया

sa śaṅkhī kavacī vāṇī pragṛhītaśarāsanaḥ |
dānavālayamatyugraṃ prayātosmi yuyutsayā