अध्याय 14: श्रीकृष्ण की अनुपस्थिति का कारण: शाल्व का आक्रमण

असान्निध्यं कथं कृष्ण तवासीद्वृष्णिनन्दन ।
क्व चासीद्विप्रवासस्ते किंचाकार्षीः प्रवासतः

asānnidhyaṃ kathaṃ kṛṣṇa tavāsīdvṛṣṇinandana |
kva cāsīdvipravāsaste kiṃcākārṣīḥ pravāsataḥ

साल्वस्य नगरं सौभं गतोऽहं भरतर्षभ ।
निहन्तुं कौरवश्रेष्ठ तत्र मे शृणु कारणम्

sālvasya nagaraṃ saubhaṃ gato'haṃ bharatarṣabha |
nihantuṃ kauravaśreṣṭha tatra me śṛṇu kāraṇam

महातेजा महांवाहुर्यः स राजा महायशाः ।
दमघोषात्मजो वीरः शिशुपालो मया हतः

mahātejā mahāṃvāhuryaḥ sa rājā mahāyaśāḥ |
damaghoṣātmajo vīraḥ śiśupālo mayā hataḥ

यज्ञे ते भरतश्रेष्ठ राजसूयेऽर्हणां प्रति ।
स रोषवशमापन्नो नामृष्यत दुरात्मवान्

yajñe te bharataśreṣṭha rājasūye'rhaṇāṃ prati |
sa roṣavaśamāpanno nāmṛṣyata durātmavān

श्रुत्वा तं निहतं साल्वस्तीव्ररोषसमन्वितः ।
उपायाद्द्वारकां शून्यामिहस्थे मयि भारत

śrutvā taṃ nihataṃ sālvastīvraroṣasamanvitaḥ |
upāyāddvārakāṃ śūnyāmihasthe mayi bhārata

स तत्र युद्धमकरोद्बालकैर्वृष्णिपुङ्गवैः ।
निवृत्तः कामगं सौभमारुह्यैव नृशंसवत्

sa tatra yuddhamakarodbālakairvṛṣṇipuṅgavaiḥ |
nivṛttaḥ kāmagaṃ saubhamāruhyaiva nṛśaṃsavat

चिरजीवी नृपः सोऽपि प्रसादात्पद्मजन्मनः ।
ततो वृष्णिप्रवीरांस्तान्बालान्हत्वा बहूंस्तदा ।
पुरोद्यानानि सर्वाणि भेदयामास दुर्भतिः

cirajīvī nṛpaḥ so'pi prasādātpadmajanmanaḥ |
tato vṛṣṇipravīrāṃstānbālānhatvā bahūṃstadā |
purodyānāni sarvāṇi bhedayāmāsa durbhatiḥ

उक्तवांश्च महाबाहो क्वासौ वृष्णिकुलाधमः ।
वासुदेवः स मन्दात्मा वसुदेवसुतो गतः

uktavāṃśca mahābāho kvāsau vṛṣṇikulādhamaḥ |
vāsudevaḥ sa mandātmā vasudevasuto gataḥ

तस्य युद्धार्थिनो दर्पं युद्धेनाशयिताऽस्म्यहम् ।
आनर्ताः सत्यमाख्यात तत्र गन्ताऽस्मि यत्र सः

tasya yuddhārthino darpaṃ yuddhenāśayitā'smyaham |
ānartāḥ satyamākhyāta tatra gantā'smi yatra saḥ

तं हत्वा विनिवर्तिष्ये कंसकेशिनिषूदनम् ।
अहत्वा न निवर्तिष्ये सत्येनायुधमालभे ।

taṃ hatvā vinivartiṣye kaṃsakeśiniṣūdanam |
ahatvā na nivartiṣye satyenāyudhamālabhe |

क्वासौ क्वासाविति पुनस्तत्रतत्र प्रधावति ।
मया सह रणे योद्धुं काङ्क्षमाणः स सौभराट्

kvāsau kvāsāviti punastatratatra pradhāvati |
mayā saha raṇe yoddhuṃ kāṅkṣamāṇaḥ sa saubharāṭ

अद्यतं पापकर्माणं क्षुद्रं विश्वासघातिनम् ।
शिशुपालवधामर्षाद्गमयिष्ये यमक्षयम्

adyataṃ pāpakarmāṇaṃ kṣudraṃ viśvāsaghātinam |
śiśupālavadhāmarṣādgamayiṣye yamakṣayam

मम पापस्वभावेन भ्राता येन निपातितः ।
शिशुपालो महीपालस्तं वधिष्ये महीतले

mama pāpasvabhāvena bhrātā yena nipātitaḥ |
śiśupālo mahīpālastaṃ vadhiṣye mahītale

भ्राता बालश्च राजा च न च संग्रामकोविदः ।
प्रमत्तश्च हतो वीरस्तं हनिष्ये जनार्दनम् ।

bhrātā bālaśca rājā ca na ca saṃgrāmakovidaḥ |
pramattaśca hato vīrastaṃ haniṣye janārdanam |

एकमादि महाराज विलप्यदिवमास्थितः ।
कामगेन स सौभेन क्षिप्त्वा मां कुरुनन्दन

ekamādi mahārāja vilapyadivamāsthitaḥ |
kāmagena sa saubhena kṣiptvā māṃ kurunandana

तमश्रौषमहं गत्वा यथा वृत्तः स दुर्मतिः ।
मयि कौरव्य दुष्टात्मा मार्तिकावतको नृपः

tamaśrauṣamahaṃ gatvā yathā vṛttaḥ sa durmatiḥ |
mayi kauravya duṣṭātmā mārtikāvatako nṛpaḥ

ततोऽहमपि कौरव्य रोषव्याकुललोचनः ।
निश्चित्य मनसा राजन्वधायास्य मनो दधे

tato'hamapi kauravya roṣavyākulalocanaḥ |
niścitya manasā rājanvadhāyāsya mano dadhe

आनर्तेषु विमर्दं च क्षेपं चात्मनि कौरव ।
प्रवृद्धमवलेपं च तस्य दुष्कृतकर्मणः

ānarteṣu vimardaṃ ca kṣepaṃ cātmani kaurava |
pravṛddhamavalepaṃ ca tasya duṣkṛtakarmaṇaḥ

ततः सौभवधायाहं प्रतस्थे पृथिवीपते ।
स मया सागरावर्ते दृष्ट आसीत्परीप्सता

tataḥ saubhavadhāyāhaṃ pratasthe pṛthivīpate |
sa mayā sāgarāvarte dṛṣṭa āsītparīpsatā

ततः प्रध्माप्य जलजं पाञ्चजन्यमहे नृप ।
आहूय साल्वं समरे युद्धाय समवस्थितः

tataḥ pradhmāpya jalajaṃ pāñcajanyamahe nṛpa |
āhūya sālvaṃ samare yuddhāya samavasthitaḥ

तन्मुहूर्तमभूद्युद्धं तत्र मे दानवैः सह ।
शवीभूताश्च मे सर्वे भूतले च निपातिताः

tanmuhūrtamabhūdyuddhaṃ tatra me dānavaiḥ saha |
śavībhūtāśca me sarve bhūtale ca nipātitāḥ

एतत्कार्यं महाबाहो येनाहं नागमं तदा ।
श्रुत्वैव हास्तिनपुरे द्यूतं चाविनयोत्थितम् ।
द्रुतमागतवान्युष्मान्द्रष्टुकामः सुदुःखितान्

etatkāryaṃ mahābāho yenāhaṃ nāgamaṃ tadā |
śrutvaiva hāstinapure dyūtaṃ cāvinayotthitam |
drutamāgatavānyuṣmāndraṣṭukāmaḥ suduḥkhitān