अध्याय 129: सोमक का पुरोहित के साथ नरक भोगना

ब्रह्मन्यद्यद्यथा कार्यं तत्कुरुष्व तथातथा ।
पुत्रकामतया सर्वंकरिष्यामि वचस्तव

brahmanyadyadyathā kāryaṃ tatkuruṣva tathātathā |
putrakāmatayā sarvaṃkariṣyāmi vacastava

ततः स याजयामास सोमकं तेन जन्तुना ।
मातरस्तु बलातपुत्रमपाकार्षुः कृपान्विताः

tataḥ sa yājayāmāsa somakaṃ tena jantunā |
mātarastu balātaputramapākārṣuḥ kṛpānvitāḥ

हा हताः स्मेति वाशन्त्यस्तीव्रशोकसमाहताः ।
तं मातरः प्त्यकर्षन्गृहीत्वा दक्षिणे करे

hā hatāḥ smeti vāśantyastīvraśokasamāhatāḥ |
taṃ mātaraḥ ptyakarṣangṛhītvā dakṣiṇe kare

सव्ये पाणौ गृहीत्वा तु याजकोपि स्म कर्षति ।
कुररीणामिवार्तानामपाकृष्य तु तं सुतम्

savye pāṇau gṛhītvā tu yājakopi sma karṣati |
kurarīṇāmivārtānāmapākṛṣya tu taṃ sutam

विशस्य चैनं विधिवद्वपामस्य जुहाव सः ।
वपायां हूयमानायां गन्धमाघ्राय मातरः

viśasya cainaṃ vidhivadvapāmasya juhāva saḥ |
vapāyāṃ hūyamānāyāṃ gandhamāghrāya mātaraḥ

आर्ता निपेतुः सहसा पृथिव्यां कुरुनन्दन ।
सर्वाश्च गर्भानलबंस्ततस्ताः पार्थिवाङ्गनाः

ārtā nipetuḥ sahasā pṛthivyāṃ kurunandana |
sarvāśca garbhānalabaṃstatastāḥ pārthivāṅganāḥ

ततो दशसु मासेषु सोमकस्य विशांपते ।
जज्ञे पुत्रशतं पूर्णं तासु सर्वासु भारत

tato daśasu māseṣu somakasya viśāṃpate |
jajñe putraśataṃ pūrṇaṃ tāsu sarvāsu bhārata

जन्तुर्ज्येष्ठः समभवज्जनित्र्यामेव पूर्ववत् ।
स तासामिष्ट एवासीन्न तथाऽन्ये निजाः सुताः

janturjyeṣṭhaḥ samabhavajjanitryāmeva pūrvavat |
sa tāsāmiṣṭa evāsīnna tathā'nye nijāḥ sutāḥ

तच्च लक्षणमस्यासीत्सौवर्णं पार्श्व उत्तरे ।
तस्मिन्पुत्रशते चाग्र्यः स बभूव गुणैरपि

tacca lakṣaṇamasyāsītsauvarṇaṃ pārśva uttare |
tasminputraśate cāgryaḥ sa babhūva guṇairapi

ततः स लोकमगमत्सोमकस्य गुरुः परम् ।
अन्वक्षमेव पश्चात्तु सोमकोप्यगमत्परम्

tataḥ sa lokamagamatsomakasya guruḥ param |
anvakṣameva paścāttu somakopyagamatparam

अथ तं नरके घोरे पच्यमानं ददर्श सः ।
तमपृच्छत्किमर्थं त्वं नरके पच्यसे द्विज

atha taṃ narake ghore pacyamānaṃ dadarśa saḥ |
tamapṛcchatkimarthaṃ tvaṃ narake pacyase dvija

तमब्रवीद्गुरुः सोऽथ पच्यमानोऽग्निना भृशम् ।
त्वं मया याजितो राजंस्तस्येदं कर्मणः फलम्

tamabravīdguruḥ so'tha pacyamāno'gninā bhṛśam |
tvaṃ mayā yājito rājaṃstasyedaṃ karmaṇaḥ phalam

एतच्छ्रुत्वा स राजर्षिर्धर्मराजमथाब्रवीत् ।
अहमत्र प्रवेक्ष्यामि मुच्यतां मम याजकः

etacchrutvā sa rājarṣirdharmarājamathābravīt |
ahamatra pravekṣyāmi mucyatāṃ mama yājakaḥ

मत्कृते हि महाभागः पच्यते नरकाग्निना ।
सोहमात्मानमाधास्ये नरके मुच्यतां गुरुः

matkṛte hi mahābhāgaḥ pacyate narakāgninā |
sohamātmānamādhāsye narake mucyatāṃ guruḥ

नान्य कर्तुः फलं राजन्नुपभुङ्क्ते कदाचन ।
इमानि तव दृश्यन्ते फलानि वदतांवर

nānya kartuḥ phalaṃ rājannupabhuṅkte kadācana |
imāni tava dṛśyante phalāni vadatāṃvara

पुण्यान्न कामये लोकानृतेऽहं ब्रह्मवादिनम् ।
इच्छाम्यहमननैव सह वस्तुं सुरालये

puṇyānna kāmaye lokānṛte'haṃ brahmavādinam |
icchāmyahamananaiva saha vastuṃ surālaye

नरके वा धर्मराज कर्मणाऽस्य समो ह्यहम् ।
पुण्यापुण्यफलं देव सममस्त्वावयोरिदम्

narake vā dharmarāja karmaṇā'sya samo hyaham |
puṇyāpuṇyaphalaṃ deva samamastvāvayoridam

यद्येवमीप्सितं राजन्भुङ्खास्य सहितः फलम् ।
तुल्यकालं सहानेन पश्चात्प्राप्स्यसि सद्गतिम्

yadyevamīpsitaṃ rājanbhuṅkhāsya sahitaḥ phalam |
tulyakālaṃ sahānena paścātprāpsyasi sadgatim

स चकार तथा सर्वं राजा राजीवलोचनः ।
क्षीणपापश्च तस्मात्स विमुक्तो गुरुणा सह

sa cakāra tathā sarvaṃ rājā rājīvalocanaḥ |
kṣīṇapāpaśca tasmātsa vimukto guruṇā saha

लेभे कामाञ्शुभान्राजन्कर्मणा निर्जितान्स्वयम् ।
सह तेनैव विप्रेण गुरुणा स गुरुप्रियः

lebhe kāmāñśubhānrājankarmaṇā nirjitānsvayam |
saha tenaiva vipreṇa guruṇā sa gurupriyaḥ

एष तस्याश्रमः पुण्यो य एषोग्रे विराजते ।
क्षान्त उष्यात्र षड्रात्रं प्राप्नोति सुगतिं नरः

eṣa tasyāśramaḥ puṇyo ya eṣogre virājate |
kṣānta uṣyātra ṣaḍrātraṃ prāpnoti sugatiṃ naraḥ

एतस्मिन्नपि राजेन्द्र वत्स्यामो विगतज्वराः ।
षड्रात्रं नियतात्मानः स़ज्जीभव कुरूद्वह

etasminnapi rājendra vatsyāmo vigatajvarāḥ |
ṣaḍrātraṃ niyatātmānaḥ sa़jjībhava kurūdvaha