Aranyaka (Vana) Parva

Chapter 129: Somaka shares his priest's suffering in hell

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि एकोनत्रिंशदधिकशततमोऽध्यायः ॥

22 verses · 129 of 315

What happens in this chapter

Somaka shares his priest's suffering in hell

Somaka agrees. The priest drags Jantu from his weeping mothers and offers the boy in the yajna. Smelling the smoke, the queens fall to the ground and all conceive. In ten months a hundred sons are born, and Jantu is born again to his own mother as the eldest, with the golden mark. When the priest dies, Somaka sees him roasting in hell for that rite, and asks Yama to let him take his place. Yama says no one reaps another's deeds, but Somaka insists on sharing the priest's lot. So he suffers beside him for the same time, and then both reach the good worlds together.

सोमक उवाच

129.1

ब्रह्मन्यद्यद्यथा कार्यं तत्कुरुष्व तथातथा ।
पुत्रकामतया सर्वंकरिष्यामि वचस्तव

brahmanyadyadyathā kāryaṃ tatkuruṣva tathātathā |
putrakāmatayā sarvaṃkariṣyāmi vacastava

लोमश उवाच

129.2

ततः स याजयामास सोमकं तेन जन्तुना ।
मातरस्तु बलातपुत्रमपाकार्षुः कृपान्विताः

tataḥ sa yājayāmāsa somakaṃ tena jantunā |
mātarastu balātaputramapākārṣuḥ kṛpānvitāḥ

129.3

हा हताः स्मेति वाशन्त्यस्तीव्रशोकसमाहताः ।
तं मातरः प्त्यकर्षन्गृहीत्वा दक्षिणे करे

hā hatāḥ smeti vāśantyastīvraśokasamāhatāḥ |
taṃ mātaraḥ ptyakarṣangṛhītvā dakṣiṇe kare

129.4

सव्ये पाणौ गृहीत्वा तु याजकोपि स्म कर्षति ।
कुररीणामिवार्तानामपाकृष्य तु तं सुतम्

savye pāṇau gṛhītvā tu yājakopi sma karṣati |
kurarīṇāmivārtānāmapākṛṣya tu taṃ sutam

129.5

विशस्य चैनं विधिवद्वपामस्य जुहाव सः ।
वपायां हूयमानायां गन्धमाघ्राय मातरः

viśasya cainaṃ vidhivadvapāmasya juhāva saḥ |
vapāyāṃ hūyamānāyāṃ gandhamāghrāya mātaraḥ

129.6

आर्ता निपेतुः सहसा पृथिव्यां कुरुनन्दन ।
सर्वाश्च गर्भानलबंस्ततस्ताः पार्थिवाङ्गनाः

ārtā nipetuḥ sahasā pṛthivyāṃ kurunandana |
sarvāśca garbhānalabaṃstatastāḥ pārthivāṅganāḥ

129.7

ततो दशसु मासेषु सोमकस्य विशांपते ।
जज्ञे पुत्रशतं पूर्णं तासु सर्वासु भारत

tato daśasu māseṣu somakasya viśāṃpate |
jajñe putraśataṃ pūrṇaṃ tāsu sarvāsu bhārata

129.8

जन्तुर्ज्येष्ठः समभवज्जनित्र्यामेव पूर्ववत् ।
स तासामिष्ट एवासीन्न तथाऽन्ये निजाः सुताः

janturjyeṣṭhaḥ samabhavajjanitryāmeva pūrvavat |
sa tāsāmiṣṭa evāsīnna tathā'nye nijāḥ sutāḥ

129.9

तच्च लक्षणमस्यासीत्सौवर्णं पार्श्व उत्तरे ।
तस्मिन्पुत्रशते चाग्र्यः स बभूव गुणैरपि

tacca lakṣaṇamasyāsītsauvarṇaṃ pārśva uttare |
tasminputraśate cāgryaḥ sa babhūva guṇairapi

129.10

ततः स लोकमगमत्सोमकस्य गुरुः परम् ।
अन्वक्षमेव पश्चात्तु सोमकोप्यगमत्परम्

tataḥ sa lokamagamatsomakasya guruḥ param |
anvakṣameva paścāttu somakopyagamatparam

129.11

अथ तं नरके घोरे पच्यमानं ददर्श सः ।
तमपृच्छत्किमर्थं त्वं नरके पच्यसे द्विज

atha taṃ narake ghore pacyamānaṃ dadarśa saḥ |
tamapṛcchatkimarthaṃ tvaṃ narake pacyase dvija

129.12

तमब्रवीद्गुरुः सोऽथ पच्यमानोऽग्निना भृशम् ।
त्वं मया याजितो राजंस्तस्येदं कर्मणः फलम्

tamabravīdguruḥ so'tha pacyamāno'gninā bhṛśam |
tvaṃ mayā yājito rājaṃstasyedaṃ karmaṇaḥ phalam

129.13

एतच्छ्रुत्वा स राजर्षिर्धर्मराजमथाब्रवीत् ।
अहमत्र प्रवेक्ष्यामि मुच्यतां मम याजकः

etacchrutvā sa rājarṣirdharmarājamathābravīt |
ahamatra pravekṣyāmi mucyatāṃ mama yājakaḥ

129.14

मत्कृते हि महाभागः पच्यते नरकाग्निना ।
सोहमात्मानमाधास्ये नरके मुच्यतां गुरुः

matkṛte hi mahābhāgaḥ pacyate narakāgninā |
sohamātmānamādhāsye narake mucyatāṃ guruḥ

धर्म उवाच

129.15

नान्य कर्तुः फलं राजन्नुपभुङ्क्ते कदाचन ।
इमानि तव दृश्यन्ते फलानि वदतांवर

nānya kartuḥ phalaṃ rājannupabhuṅkte kadācana |
imāni tava dṛśyante phalāni vadatāṃvara

सोमक उवाच

129.16

पुण्यान्न कामये लोकानृतेऽहं ब्रह्मवादिनम् ।
इच्छाम्यहमननैव सह वस्तुं सुरालये

puṇyānna kāmaye lokānṛte'haṃ brahmavādinam |
icchāmyahamananaiva saha vastuṃ surālaye

129.17

नरके वा धर्मराज कर्मणाऽस्य समो ह्यहम् ।
पुण्यापुण्यफलं देव सममस्त्वावयोरिदम्

narake vā dharmarāja karmaṇā'sya samo hyaham |
puṇyāpuṇyaphalaṃ deva samamastvāvayoridam

धर्मराज उवाच

129.18

यद्येवमीप्सितं राजन्भुङ्खास्य सहितः फलम् ।
तुल्यकालं सहानेन पश्चात्प्राप्स्यसि सद्गतिम्

yadyevamīpsitaṃ rājanbhuṅkhāsya sahitaḥ phalam |
tulyakālaṃ sahānena paścātprāpsyasi sadgatim

लोमश उवाच

129.19

स चकार तथा सर्वं राजा राजीवलोचनः ।
क्षीणपापश्च तस्मात्स विमुक्तो गुरुणा सह

sa cakāra tathā sarvaṃ rājā rājīvalocanaḥ |
kṣīṇapāpaśca tasmātsa vimukto guruṇā saha

129.20

लेभे कामाञ्शुभान्राजन्कर्मणा निर्जितान्स्वयम् ।
सह तेनैव विप्रेण गुरुणा स गुरुप्रियः

lebhe kāmāñśubhānrājankarmaṇā nirjitānsvayam |
saha tenaiva vipreṇa guruṇā sa gurupriyaḥ

129.21

एष तस्याश्रमः पुण्यो य एषोग्रे विराजते ।
क्षान्त उष्यात्र षड्रात्रं प्राप्नोति सुगतिं नरः

eṣa tasyāśramaḥ puṇyo ya eṣogre virājate |
kṣānta uṣyātra ṣaḍrātraṃ prāpnoti sugatiṃ naraḥ

129.22

एतस्मिन्नपि राजेन्द्र वत्स्यामो विगतज्वराः ।
षड्रात्रं नियतात्मानः स़ज्जीभव कुरूद्वह

etasminnapi rājendra vatsyāmo vigatajvarāḥ |
ṣaḍrātraṃ niyatātmānaḥ sa़jjībhava kurūdvaha

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)