अध्याय 118: परशुराम की प्रतिज्ञा और महेन्द्र पर दर्शन

ममापराधात्तैः क्षुद्रैर्हतस्त्वं तात बालिशैः ।
कार्तवीर्यस्य दायादैर्वने मृग इवेषुभिः

mamāparādhāttaiḥ kṣudrairhatastvaṃ tāta bāliśaiḥ |
kārtavīryasya dāyādairvane mṛga iveṣubhiḥ

धर्मज्ञस्य कथं तात वर्तमानस्य सत्पथे ।
मृत्युरेवंविधो युक्तः सर्वभूतेष्वनागसः

dharmajñasya kathaṃ tāta vartamānasya satpathe |
mṛtyurevaṃvidho yuktaḥ sarvabhūteṣvanāgasaḥ

किंनु तैर्न कृतंपापं यैर्बवांस्तपसि स्तितः ।
अयुध्यमानो वृद्धः सन्हतः शरशतैः शितैः

kiṃnu tairna kṛtaṃpāpaṃ yairbavāṃstapasi stitaḥ |
ayudhyamāno vṛddhaḥ sanhataḥ śaraśataiḥ śitaiḥ

किंनु ते तत्र वक्ष्यन्ति सचिवेषु सुहृत्सु च ।
अयुध्यमानं धर्मज्ञमेकं हत्वाऽनपत्रपाः

kiṃnu te tatra vakṣyanti saciveṣu suhṛtsu ca |
ayudhyamānaṃ dharmajñamekaṃ hatvā'napatrapāḥ

लालप्यैवं सकुस्न्णं बहु नानाविधं नृप ।
प्रेतकार्याणि सर्वाणि पितुश्चक्रे महातपाः

lālapyaivaṃ sakusnṇaṃ bahu nānāvidhaṃ nṛpa |
pretakāryāṇi sarvāṇi pituścakre mahātapāḥ

ददाह पितरं चाग्नौ रामः परपुरंजयः ।
प्रतिजज्ञे वधं चापि सर्वक्षत्रस्य भारत

dadāha pitaraṃ cāgnau rāmaḥ parapuraṃjayaḥ |
pratijajñe vadhaṃ cāpi sarvakṣatrasya bhārata

संक्रुद्धोऽतिबलः सङ्ख्ये शस्त्रमादाय वीर्यवान् ।
जघ्निवान्कार्तवीर्यस्य सुतानेकोऽन्तकोपमः

saṃkruddho'tibalaḥ saṅkhye śastramādāya vīryavān |
jaghnivānkārtavīryasya sutāneko'ntakopamaḥ

तेषां चानुगता ये च क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभ ।
तांश्च सर्वानवामृद्गाद्रामः प्रहरतांवरः

teṣāṃ cānugatā ye ca kṣatriyāḥ kṣatriyarṣabha |
tāṃśca sarvānavāmṛdgādrāmaḥ praharatāṃvaraḥ

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं कृत्वा निःक्षित्रियां प्रभुः ।
समन्तपञ्चके पञ्च चकार रुधिरह्रदान्

triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivīṃ kṛtvā niḥkṣitriyāṃ prabhuḥ |
samantapañcake pañca cakāra rudhirahradān

स तेषु तर्पयामास पितॄन्भृगुकुलोद्वहः ।
साक्षाद्ददर्श चर्चीकं स च रामं न्यवारयत्

sa teṣu tarpayāmāsa pitṝnbhṛgukulodvahaḥ |
sākṣāddadarśa carcīkaṃ sa ca rāmaṃ nyavārayat

ततो यज्ञेन महता जामदग्न्यः प्रतापवान् ।
तर्पयामास देवेन्द्रमृत्विग्भ्यः प्रददौ महीम्

tato yajñena mahatā jāmadagnyaḥ pratāpavān |
tarpayāmāsa devendramṛtvigbhyaḥ pradadau mahīm

वेदीं चाप्यददद्धैमीं कश्यपाय महात्मने ।
दशव्यामायतां कृत्वा नवोत्सेधां विशांपते

vedīṃ cāpyadadaddhaimīṃ kaśyapāya mahātmane |
daśavyāmāyatāṃ kṛtvā navotsedhāṃ viśāṃpate

तां कश्यपस्यानुमते ब्राह्मणाः खण्डशस्तदा ।
व्यभजंस्ते तदा राजन्प्रख्याताः खाण्डवायनाः

tāṃ kaśyapasyānumate brāhmaṇāḥ khaṇḍaśastadā |
vyabhajaṃste tadā rājanprakhyātāḥ khāṇḍavāyanāḥ

स प्रदाय महीं तस्मै कश्यपाय महात्मने ।
तपः सुमहदास्थाय महाबलपराक्रमः ।
अस्मिन्महेन्द्रे शैलेन्द्रे वसत्यमितविक्रमः

sa pradāya mahīṃ tasmai kaśyapāya mahātmane |
tapaḥ sumahadāsthāya mahābalaparākramaḥ |
asminmahendre śailendre vasatyamitavikramaḥ

एवं वैरमभूत्तस्य क्षत्रियैर्लोकवासिभिः ।
पृथिवी चापि विजिता रामेणामिततेजसा

evaṃ vairamabhūttasya kṣatriyairlokavāsibhiḥ |
pṛthivī cāpi vijitā rāmeṇāmitatejasā

ततश्चतुर्दशीं रामः समयेन महामनाः ।
दर्शयामास तान्विप्रान्धर्मराजं ज सानुजम्

tataścaturdaśīṃ rāmaḥ samayena mahāmanāḥ |
darśayāmāsa tānviprāndharmarājaṃ ja sānujam

स तमानर्च राजेन्द्र भ्रातृभिः सहितः प्रभुः ।
द्विजानां च परां पूजां चक्रे नृपतिसत्तमः

sa tamānarca rājendra bhrātṛbhiḥ sahitaḥ prabhuḥ |
dvijānāṃ ca parāṃ pūjāṃ cakre nṛpatisattamaḥ

अर्जित्वा जामदग्न्यं स पूजितस्तेन चोदितः ।
महेन्द्र उष्य तां रात्रिं प्रययौ दक्षिणामुखः

arjitvā jāmadagnyaṃ sa pūjitastena coditaḥ |
mahendra uṣya tāṃ rātriṃ prayayau dakṣiṇāmukhaḥ