Aranyaka (Vana) Parva

Chapter 118: Parashurama's vow and his darshan on Mahendra

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि अष्टादशाधिकशततमोऽध्यायः ॥

18 verses · 118 of 315

What happens in this chapter

Parashurama's vow and his darshan on Mahendra

Parashurama laments that petty men killed his father, an old ascetic who would not fight, for his son's fault. He performs the funeral rites, burns the body, and vows to destroy every kshatriya. Alone, like Death, he kills the sons of Kartavirya. Twenty-one times he empties the earth of kshatriyas and fills five lakes with their blood at Samantapanchaka, where he offers water to his pitrs until Richika appears and stops him. Then he performs a great yajna, gives the earth to the priests and a golden altar to Kashyapa, and retires to tapas on Mahendra. On the fourteenth day Parashurama gives darshan to the brahmanas and to Yudhishthira and his brothers. After a night there, Yudhishthira sets out southward.

राम उवाच

118.1

ममापराधात्तैः क्षुद्रैर्हतस्त्वं तात बालिशैः ।
कार्तवीर्यस्य दायादैर्वने मृग इवेषुभिः

mamāparādhāttaiḥ kṣudrairhatastvaṃ tāta bāliśaiḥ |
kārtavīryasya dāyādairvane mṛga iveṣubhiḥ

118.2

धर्मज्ञस्य कथं तात वर्तमानस्य सत्पथे ।
मृत्युरेवंविधो युक्तः सर्वभूतेष्वनागसः

dharmajñasya kathaṃ tāta vartamānasya satpathe |
mṛtyurevaṃvidho yuktaḥ sarvabhūteṣvanāgasaḥ

118.3

किंनु तैर्न कृतंपापं यैर्बवांस्तपसि स्तितः ।
अयुध्यमानो वृद्धः सन्हतः शरशतैः शितैः

kiṃnu tairna kṛtaṃpāpaṃ yairbavāṃstapasi stitaḥ |
ayudhyamāno vṛddhaḥ sanhataḥ śaraśataiḥ śitaiḥ

118.4

किंनु ते तत्र वक्ष्यन्ति सचिवेषु सुहृत्सु च ।
अयुध्यमानं धर्मज्ञमेकं हत्वाऽनपत्रपाः

kiṃnu te tatra vakṣyanti saciveṣu suhṛtsu ca |
ayudhyamānaṃ dharmajñamekaṃ hatvā'napatrapāḥ

अकृतव्रण उवाच

118.5

लालप्यैवं सकुस्न्णं बहु नानाविधं नृप ।
प्रेतकार्याणि सर्वाणि पितुश्चक्रे महातपाः

lālapyaivaṃ sakusnṇaṃ bahu nānāvidhaṃ nṛpa |
pretakāryāṇi sarvāṇi pituścakre mahātapāḥ

118.6

ददाह पितरं चाग्नौ रामः परपुरंजयः ।
प्रतिजज्ञे वधं चापि सर्वक्षत्रस्य भारत

dadāha pitaraṃ cāgnau rāmaḥ parapuraṃjayaḥ |
pratijajñe vadhaṃ cāpi sarvakṣatrasya bhārata

118.7

संक्रुद्धोऽतिबलः सङ्ख्ये शस्त्रमादाय वीर्यवान् ।
जघ्निवान्कार्तवीर्यस्य सुतानेकोऽन्तकोपमः

saṃkruddho'tibalaḥ saṅkhye śastramādāya vīryavān |
jaghnivānkārtavīryasya sutāneko'ntakopamaḥ

118.8

तेषां चानुगता ये च क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभ ।
तांश्च सर्वानवामृद्गाद्रामः प्रहरतांवरः

teṣāṃ cānugatā ye ca kṣatriyāḥ kṣatriyarṣabha |
tāṃśca sarvānavāmṛdgādrāmaḥ praharatāṃvaraḥ

118.9

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं कृत्वा निःक्षित्रियां प्रभुः ।
समन्तपञ्चके पञ्च चकार रुधिरह्रदान्

triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivīṃ kṛtvā niḥkṣitriyāṃ prabhuḥ |
samantapañcake pañca cakāra rudhirahradān

118.10

स तेषु तर्पयामास पितॄन्भृगुकुलोद्वहः ।
साक्षाद्ददर्श चर्चीकं स च रामं न्यवारयत्

sa teṣu tarpayāmāsa pitṝnbhṛgukulodvahaḥ |
sākṣāddadarśa carcīkaṃ sa ca rāmaṃ nyavārayat

118.11

ततो यज्ञेन महता जामदग्न्यः प्रतापवान् ।
तर्पयामास देवेन्द्रमृत्विग्भ्यः प्रददौ महीम्

tato yajñena mahatā jāmadagnyaḥ pratāpavān |
tarpayāmāsa devendramṛtvigbhyaḥ pradadau mahīm

118.12

वेदीं चाप्यददद्धैमीं कश्यपाय महात्मने ।
दशव्यामायतां कृत्वा नवोत्सेधां विशांपते

vedīṃ cāpyadadaddhaimīṃ kaśyapāya mahātmane |
daśavyāmāyatāṃ kṛtvā navotsedhāṃ viśāṃpate

118.13

तां कश्यपस्यानुमते ब्राह्मणाः खण्डशस्तदा ।
व्यभजंस्ते तदा राजन्प्रख्याताः खाण्डवायनाः

tāṃ kaśyapasyānumate brāhmaṇāḥ khaṇḍaśastadā |
vyabhajaṃste tadā rājanprakhyātāḥ khāṇḍavāyanāḥ

118.14

स प्रदाय महीं तस्मै कश्यपाय महात्मने ।
तपः सुमहदास्थाय महाबलपराक्रमः ।
अस्मिन्महेन्द्रे शैलेन्द्रे वसत्यमितविक्रमः

sa pradāya mahīṃ tasmai kaśyapāya mahātmane |
tapaḥ sumahadāsthāya mahābalaparākramaḥ |
asminmahendre śailendre vasatyamitavikramaḥ

118.15

एवं वैरमभूत्तस्य क्षत्रियैर्लोकवासिभिः ।
पृथिवी चापि विजिता रामेणामिततेजसा

evaṃ vairamabhūttasya kṣatriyairlokavāsibhiḥ |
pṛthivī cāpi vijitā rāmeṇāmitatejasā

वैशंपायन उवाच

118.16

ततश्चतुर्दशीं रामः समयेन महामनाः ।
दर्शयामास तान्विप्रान्धर्मराजं ज सानुजम्

tataścaturdaśīṃ rāmaḥ samayena mahāmanāḥ |
darśayāmāsa tānviprāndharmarājaṃ ja sānujam

118.17

स तमानर्च राजेन्द्र भ्रातृभिः सहितः प्रभुः ।
द्विजानां च परां पूजां चक्रे नृपतिसत्तमः

sa tamānarca rājendra bhrātṛbhiḥ sahitaḥ prabhuḥ |
dvijānāṃ ca parāṃ pūjāṃ cakre nṛpatisattamaḥ

118.18

अर्जित्वा जामदग्न्यं स पूजितस्तेन चोदितः ।
महेन्द्र उष्य तां रात्रिं प्रययौ दक्षिणामुखः

arjitvā jāmadagnyaṃ sa pūjitastena coditaḥ |
mahendra uṣya tāṃ rātriṃ prayayau dakṣiṇāmukhaḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)