अध्याय 57: विधिवत विवाह से बाहर जन्मे पुत्रों पर नारद

श्रुता भार्याश्च पुत्राश्च विस्तरेण महामुने ।
आश्रमस्थाः कथं नार्यो न दुष्यन्तीति ब्रूहि भो

śrutā bhāryāśca putrāśca vistareṇa mahāmune |
āśramasthāḥ kathaṃ nāryo na duṣyantīti brūhi bho

आश्रमस्थासु नारीषु बान्धवत्वं प्रणश्यति ।
नष्टवंश्या भवन्त्येता बन्धूनामथ भर्तृणाम्

āśramasthāsu nārīṣu bāndhavatvaṃ praṇaśyati |
naṣṭavaṃśyā bhavantyetā bandhūnāmatha bhartṛṇām

परदारा मुक्तदोषास्ता नार्योऽऽश्रमसंस्थिताः ।
स्वयमीशाः स्वदेहानां काम्यास्तद्गतमानसाः

paradārā muktadoṣāstā nāryo''śramasaṃsthitāḥ |
svayamīśāḥ svadehānāṃ kāmyāstadgatamānasāḥ

एवं नार्यो न दुष्यन्ति नराणां तत्प्रसूतिषु ।
धर्मपत्न्यो भवन्त्येताः सपुत्रा हव्यकव्यदाः

evaṃ nāryo na duṣyanti narāṇāṃ tatprasūtiṣu |
dharmapatnyo bhavantyetāḥ saputrā havyakavyadāḥ

परस्य भार्या या पूर्वं मृते भर्तरि या पुनः ।
अन्यं भजति भर्तारं ससुता असुता कथम्

parasya bhāryā yā pūrvaṃ mṛte bhartari yā punaḥ |
anyaṃ bhajati bhartāraṃ sasutā asutā katham

असुता वा प्रसूता वा गृहस्थानां परस्त्रियः ।
परामृष्टेति ता वर्ज्या धर्माचारेषु दूषिताः

asutā vā prasūtā vā gṛhasthānāṃ parastriyaḥ |
parāmṛṣṭeti tā varjyā dharmācāreṣu dūṣitāḥ

न चासां हव्यकव्यानि प्रतिगृह्णन्ति देवताः ।
यस्तासु जनयेत्पुत्रान्न तैः पुत्रमवाप्नुयात्

na cāsāṃ havyakavyāni pratigṛhṇanti devatāḥ |
yastāsu janayetputrānna taiḥ putramavāpnuyāt

परक्षेत्रेषु यो बीजं चापलाद्विसृजेन्नरः ।
कथं पुत्रफलं तस्य भवेत्तदृषिसत्तम

parakṣetreṣu yo bījaṃ cāpalādvisṛjennaraḥ |
kathaṃ putraphalaṃ tasya bhavettadṛṣisattama

अस्वामिके परक्षेत्रे यो नरो बीजमुत्सृजेत् ।
स्वयंवृतोऽऽश्रमस्थायां तद्बीजं न विनश्यति

asvāmike parakṣetre yo naro bījamutsṛjet |
svayaṃvṛto''śramasthāyāṃ tadbījaṃ na vinaśyati

परक्षेत्रेषु यो बीजं नरो दर्पात्समुत्सृजेत् ।
क्षेत्रिकस्यैव तद्बीजं न बीजी लभते फलम्

parakṣetreṣu yo bījaṃ naro darpātsamutsṛjet |
kṣetrikasyaiva tadbījaṃ na bījī labhate phalam

नातः परमधर्म्यं चाप्ययशस्यं तथोत्तरम् ।
गर्भादीनां च बहुभिस्ताश्च त्याज्याः समेष्वपि

nātaḥ paramadharmyaṃ cāpyayaśasyaṃ tathottaram |
garbhādīnāṃ ca bahubhistāśca tyājyāḥ sameṣvapi

अथ ये परदारेषु पुत्रा जायन्ति नारद ।
कस्य ते बन्धुदायादा भवन्ति परमद्युते

atha ye paradāreṣu putrā jāyanti nārada |
kasya te bandhudāyādā bhavanti paramadyute

परदारेषु जायेते द्वौ पुत्रौ कुण्डगोलकौ ।
जीवत्यथ पतौ कुण्डो मृते भर्तरि गोलकः

paradāreṣu jāyete dvau putrau kuṇḍagolakau |
jīvatyatha patau kuṇḍo mṛte bhartari golakaḥ

ते च जाताः परक्षेत्रे देहिनां प्रेत्य चेह च ।
दत्तानि हव्यकव्यानि नाशयन्त्यथ दातृणाम्

te ca jātāḥ parakṣetre dehināṃ pretya ceha ca |
dattāni havyakavyāni nāśayantyatha dātṛṇām

पितुहि नरकायैते गोलकस्तु विशेषतः ।
चण्डालतुल्यौ तज्जौ हि परत्रेह च नश्यतः

pituhi narakāyaite golakastu viśeṣataḥ |
caṇḍālatulyau tajjau hi paratreha ca naśyataḥ

कस्य ते गर्हिताः पुत्राः पितॄणां हव्यकव्यदाः ।
यस्य क्षेत्रे प्रसूयन्ते यो वा ताञ्जनयेत्सुतान्

kasya te garhitāḥ putrāḥ pitṝṇāṃ havyakavyadāḥ |
yasya kṣetre prasūyante yo vā tāñjanayetsutān

क्षेत्रिकश्चैव बीजी च द्वावेतौ निरयं गतौ ।
न रक्षति च यो दारान्परदाराश्च गच्छति

kṣetrikaścaiva bījī ca dvāvetau nirayaṃ gatau |
na rakṣati ca yo dārānparadārāśca gacchati

गर्हितास्ते नरा नित्यं धर्माचारबहिष्कृताः ।
कुण्डो भोक्ता च भोगी च कुत्सिताः पितृदैवतैः

garhitāste narā nityaṃ dharmācārabahiṣkṛtāḥ |
kuṇḍo bhoktā ca bhogī ca kutsitāḥ pitṛdaivataiḥ

तथैते गर्हिताः पुत्रा हव्यकव्यानि नारद ।
कस्य नित्यं प्रयच्छन्ति धर्मो वा तेषु किं फलं

tathaite garhitāḥ putrā havyakavyāni nārada |
kasya nityaṃ prayacchanti dharmo vā teṣu kiṃ phalaṃ

यातुधानाः पिशाचाश्च प्रतिगृह्णन्ति तैर्हुतम् ।
हव्यं कव्यं च तैर्दत्तं ये च भूता निशाचराः

yātudhānāḥ piśācāśca pratigṛhṇanti tairhutam |
havyaṃ kavyaṃ ca tairdattaṃ ye ca bhūtā niśācarāḥ

अथ ते राक्षसाः प्रीताः किं प्रयच्छन्ति दातृणाम् ।
किं वा धर्मफलं तेषां भवेत्तदृषिसत्तम

atha te rākṣasāḥ prītāḥ kiṃ prayacchanti dātṛṇām |
kiṃ vā dharmaphalaṃ teṣāṃ bhavettadṛṣisattama

न दत्तं नश्यते किञ्चित्सर्वभूतेषु दातृणाम् ।
प्रेत्य चेह च तां पुष्टिमुपाश्नन्ति प्रदायिनः

na dattaṃ naśyate kiñcitsarvabhūteṣu dātṛṇām |
pretya ceha ca tāṃ puṣṭimupāśnanti pradāyinaḥ

अथ गोलककुण्डाभ्यां सन्ततिर्या भविष्यति ।
तयोर्ये बान्धवाः केचित्प्रदास्यन्ति कथं नु तं

atha golakakuṇḍābhyāṃ santatiryā bhaviṣyati |
tayorye bāndhavāḥ kecitpradāsyanti kathaṃ nu taṃ

साध्वीजाताः सुतास्तेषां तां वृत्तिमनुतिष्ठताम् ।
प्रीणन्ति पितृदैवत्यं हव्यकव्यसमाहिताः

sādhvījātāḥ sutāsteṣāṃ tāṃ vṛttimanutiṣṭhatām |
prīṇanti pitṛdaivatyaṃ havyakavyasamāhitāḥ

एवं गोलककुण्डाभ्यां ये च वर्णापदेशिनः ।
हव्यं कव्यं च शुद्धानां प्रतिगृह्णन्ति देवताः

evaṃ golakakuṇḍābhyāṃ ye ca varṇāpadeśinaḥ |
havyaṃ kavyaṃ ca śuddhānāṃ pratigṛhṇanti devatāḥ