अध्याय 4: इन्द्र मतंग को जन्मों की सीढ़ी बताते हैं

एवमुक्तो मतङ्गस्तु संशितात्मा यतव्रतः ।
अतिष्ठदेकपादेन वर्षाणां शतमच्युतः

evamukto mataṅgastu saṃśitātmā yatavrataḥ |
atiṣṭhadekapādena varṣāṇāṃ śatamacyutaḥ

तमुवाच ततः शक्रः पुनरेव महायशाः ।
ब्राह्मण्यं दुर्लभं तात प्रार्थयानो न लप्स्यसे

tamuvāca tataḥ śakraḥ punareva mahāyaśāḥ |
brāhmaṇyaṃ durlabhaṃ tāta prārthayāno na lapsyase

मतङ्ग परमं स्थानं प्रार्थयन्विनशिष्यसि ।
मा कृथाः साहसं पुत्र नैष धर्मपथस्तव

mataṅga paramaṃ sthānaṃ prārthayanvinaśiṣyasi |
mā kṛthāḥ sāhasaṃ putra naiṣa dharmapathastava

विमार्गतो मार्गमाणः सर्वथा नभविष्यसि ।
न हि शक्यं त्वया प्राप्तुं ब्राह्मण्यमिह दुर्मते ।
अप्राप्यं प्रार्थयानो हि नचिराद्विनशिष्यसि

vimārgato mārgamāṇaḥ sarvathā nabhaviṣyasi |
na hi śakyaṃ tvayā prāptuṃ brāhmaṇyamiha durmate |
aprāpyaṃ prārthayāno hi nacirādvinaśiṣyasi

मतङ्ग परमं स्थानं वार्यमाणोऽसकृन्मया ।
चिकीर्षस्येव तपसा सर्वथा नभविष्यसि

mataṅga paramaṃ sthānaṃ vāryamāṇo'sakṛnmayā |
cikīrṣasyeva tapasā sarvathā nabhaviṣyasi

तिर्यग्योनिगतः सर्वो मानुष्यं यदि गच्छति ।
स जायते पुल्कसो वा चण्डालो वाऽप्यसंशयः

tiryagyonigataḥ sarvo mānuṣyaṃ yadi gacchati |
sa jāyate pulkaso vā caṇḍālo vā'pyasaṃśayaḥ

पुल्कसः पापयोनिर्वा यः कश्चिदिह लक्ष्यते ।
स तस्यामेव सुचिरं मतङ्ग परिवर्तते

pulkasaḥ pāpayonirvā yaḥ kaścidiha lakṣyate |
sa tasyāmeva suciraṃ mataṅga parivartate

ततो दशशते काले लभते शूद्रतामपि ।
शूद्रयोनावपि ततो बहुशः परिवर्तते

tato daśaśate kāle labhate śūdratāmapi |
śūdrayonāvapi tato bahuśaḥ parivartate

ततस्त्रिंशद्गणे काले लभते वैश्यतामपि ।
वैश्यतायां चिरं कालं तत्रैव परिवर्तते ।
ततः षष्टिगुणे काले राजन्यो नाम जायते

tatastriṃśadgaṇe kāle labhate vaiśyatāmapi |
vaiśyatāyāṃ ciraṃ kālaṃ tatraiva parivartate |
tataḥ ṣaṣṭiguṇe kāle rājanyo nāma jāyate

ततः षष्टिगुणे काले लभते ब्रह्मबन्धुताम् ।
ब्रह्मबन्धुश्चिरं कालं ततस्तु परिवर्तते

tataḥ ṣaṣṭiguṇe kāle labhate brahmabandhutām |
brahmabandhuściraṃ kālaṃ tatastu parivartate

ततस्तु द्विशते काले लभते काण्डपृष्ठताम् ।
काण्डपृष्ठश्चिरं कालं तत्रैव परिवर्तते

tatastu dviśate kāle labhate kāṇḍapṛṣṭhatām |
kāṇḍapṛṣṭhaściraṃ kālaṃ tatraiva parivartate

ततस्तु त्रिशते काले लभते जपतामपि ।
तं च प्राप्य चिरं कालं तत्रैव परिवर्तते

tatastu triśate kāle labhate japatāmapi |
taṃ ca prāpya ciraṃ kālaṃ tatraiva parivartate

ततश्चतुःशते काले श्रोत्रियो नाम जायते ।
श्रोत्रियत्वे चिरं कालं तत्रैव परिवर्तते

tataścatuḥśate kāle śrotriyo nāma jāyate |
śrotriyatve ciraṃ kālaṃ tatraiva parivartate

तदेवं शोकहर्षौ तु कामद्वेषौ च पुत्रक ।
अतिमानातिवादौ च प्रविशेते द्विजाधमम्

tadevaṃ śokaharṣau tu kāmadveṣau ca putraka |
atimānātivādau ca praviśete dvijādhamam

तांश्चेज्जयति शत्रून्स तदा प्राप्नोति सद्गतिम् ।
अथ ते वै जयन्त्येनं तालं पक्वमिवापतेत्

tāṃścejjayati śatrūnsa tadā prāpnoti sadgatim |
atha te vai jayantyenaṃ tālaṃ pakvamivāpatet

मतङ्ग सम्प्रधार्यैवं यदहं त्वामचूचुदम् ।
वृणीष्व काममन्यं त्वं ब्राह्मण्यं हि सुदुर्लभम्

mataṅga sampradhāryaivaṃ yadahaṃ tvāmacūcudam |
vṛṇīṣva kāmamanyaṃ tvaṃ brāhmaṇyaṃ hi sudurlabham