अध्याय 15: यज्ञ में मद्रराज व्यास से प्रश्न करते हैं

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मद्रराजस्य संवादं व्यासस्य च महात्मनः

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam |
madrarājasya saṃvādaṃ vyāsasya ca mahātmanaḥ

वैताने कर्मणि तते कुन्तीपुत्र यथा पुरा ।
उक्तः स भगवान्यज्ञे तथा तत्राशृणोद्भवान्

vaitāne karmaṇi tate kuntīputra yathā purā |
uktaḥ sa bhagavānyajñe tathā tatrāśṛṇodbhavān

कानि तीर्थानि भगवन्फलार्थाश्चेह केऽऽश्रमाः ।
क इज्यते कश्च यज्ञः को यूपः क्रमते च कः

kāni tīrthāni bhagavanphalārthāśceha ke''śramāḥ |
ka ijyate kaśca yajñaḥ ko yūpaḥ kramate ca kaḥ

कश्चाध्वरे शस्यते गीतिशब्दैः
कश्चाध्वरे गीयते वल्गुभाषैः ।
को ब्रह्मशब्दैः स्तुतिभिः स्तूयते च
कस्येह वै हविरध्वर्यवः कल्पयन्ति

kaścādhvare śasyate gītiśabdaiḥ
kaścādhvare gīyate valgubhāṣaiḥ |
ko brahmaśabdaiḥ stutibhiḥ stūyate ca
kasyeha vai haviradhvaryavaḥ kalpayanti

वर्णाश्रमे गोफले कश्च सोमे
कश्चोंकारः कश्च वेदार्थमार्गः ।
पृष्टस्तन्मे ब्रूहि सर्वं महर्षे
लोकज्येष्ठं कस्य विज्ञानमाहुः

varṇāśrame gophale kaśca some
kaścoṃkāraḥ kaśca vedārthamārgaḥ |
pṛṣṭastanme brūhi sarvaṃ maharṣe
lokajyeṣṭhaṃ kasya vijñānamāhuḥ

लोकज्येष्ठं यस्य विज्ञानमाहु
र्योनिज्येष्ठं यस्य वदन्ति जन्म ।
पूतात्मानो ब्राह्मणा वेदमुख्या
अस्मिन्प्रश्नो दीयतां केशवाय

lokajyeṣṭhaṃ yasya vijñānamāhu
ryonijyeṣṭhaṃ yasya vadanti janma |
pūtātmāno brāhmaṇā vedamukhyā
asminpraśno dīyatāṃ keśavāya

बालो जात्या क्षत्रधर्मार्थशीलो
जातो देवक्यां शूरपुत्रेण वीर ।
वेत्तुं वेदानर्हते क्षत्रियो वै
दाशार्हाणामुत्तमः पुष्कराक्षः

bālo jātyā kṣatradharmārthaśīlo
jāto devakyāṃ śūraputreṇa vīra |
vettuṃ vedānarhate kṣatriyo vai
dāśārhāṇāmuttamaḥ puṣkarākṣaḥ

पाराशर्य ब्रूहि यद्ब्राह्मणेभ्यः
प्रीतात्मा वै ब्रह्मकल्पः सुमेधाः ।
पृष्टो यज्ञार्थं पाण्डवस्यातितेजा
एतच्छ्रेयस्तस्य लोकस्य चैव

pārāśarya brūhi yadbrāhmaṇebhyaḥ
prītātmā vai brahmakalpaḥ sumedhāḥ |
pṛṣṭo yajñārthaṃ pāṇḍavasyātitejā
etacchreyastasya lokasya caiva

उक्तं वाक्यं यद्भवान्मामवोच-
त्प्रश्नं चित्रं नाहमत्रोत्सहेऽद्य ।
छेत्तुं विस्पष्टं तिष्ठति त्वद्विधे वै
लोकज्येष्ठे विश्वरूपे सुनाभे

uktaṃ vākyaṃ yadbhavānmāmavoca-
tpraśnaṃ citraṃ nāhamatrotsahe'dya |
chettuṃ vispaṣṭaṃ tiṣṭhati tvadvidhe vai
lokajyeṣṭhe viśvarūpe sunābhe

तत्त्वं वाक्यं ब्रूहि यत्त्वं महर्षे
यस्मिन्कृष्णः प्रोच्यते वै यथावत् ।
प्रीतस्तेऽहं ज्ञानशक्त्या यथाव-
त्तस्मान्निर्देशे कर्मणां ब्रूहि सिद्धिम्

tattvaṃ vākyaṃ brūhi yattvaṃ maharṣe
yasminkṛṣṇaḥ procyate vai yathāvat |
prītaste'haṃ jñānaśaktyā yathāva-
ttasmānnirdeśe karmaṇāṃ brūhi siddhim

उक्तवाक्ये सत्तमे यादवानां
कृष्णो व्यासः प्राञ्जलिर्वासुदेवम् ।
विप्रैः सार्धं पूजयन्देवदेवं
कृष्णं विष्णुं वासुदेवं बभाषे

uktavākye sattame yādavānāṃ
kṛṣṇo vyāsaḥ prāñjalirvāsudevam |
vipraiḥ sārdhaṃ pūjayandevadevaṃ
kṛṣṇaṃ viṣṇuṃ vāsudevaṃ babhāṣe

आनन्त्यं ते विश्वकर्मंस्तवैवं
रूपं पौराणं शाश्वतं च ध्रुवं च ।
कस्ते बुद्ध्येद्वेदवादेषु चैत-
ल्लोके ह्यस्मिञ्शासकस्त्वं पितेव

ānantyaṃ te viśvakarmaṃstavaivaṃ
rūpaṃ paurāṇaṃ śāśvataṃ ca dhruvaṃ ca |
kaste buddhyedvedavādeṣu caita-
lloke hyasmiñśāsakastvaṃ piteva