अध्याय 135: श्राद्ध के हविष्य और पितरों की तृप्ति

किंस्विद्दत्तं पितृभ्यो वै भवत्यक्षयमीश्वरः ।
किंस्विद्वहुफलं प्रोक्तं किमानन्त्याय कल्पते

kiṃsviddattaṃ pitṛbhyo vai bhavatyakṣayamīśvaraḥ |
kiṃsvidvahuphalaṃ proktaṃ kimānantyāya kalpate

हवींषि श्राद्धकल्पे तु यानि श्राद्धविदो विदुः ।
तानि मे शृणु काम्यानि फलं चैषां युधिष्ठिर

havīṃṣi śrāddhakalpe tu yāni śrāddhavido viduḥ |
tāni me śṛṇu kāmyāni phalaṃ caiṣāṃ yudhiṣṭhira

तिलैर्व्रीहियवैर्माषैरद्भिर्मूलफलैस्तथा ।
दत्तेन मासं प्रीयन्ते श्राद्धेन पितरो नृप

tilairvrīhiyavairmāṣairadbhirmūlaphalaistathā |
dattena māsaṃ prīyante śrāddhena pitaro nṛpa

वर्धमानतिलं श्राद्धमक्षयं मनुरब्रवीत् ।
सर्वेष्वेव तु भोज्येषु तिलाः प्राधान्यतः स्मृताः

vardhamānatilaṃ śrāddhamakṣayaṃ manurabravīt |
sarveṣveva tu bhojyeṣu tilāḥ prādhānyataḥ smṛtāḥ

द्वौ मासौ तु भवेत्तुप्तिर्मत्स्यैः तितृगणस्य ह ।
त्रीन्मासानाविकेनाहुश्चतुर्मासं शशेन ह

dvau māsau tu bhavettuptirmatsyaiḥ titṛgaṇasya ha |
trīnmāsānāvikenāhuścaturmāsaṃ śaśena ha

आजेन मासान्प्रीयन्ते पञ्चैव पितरो नृप ।
वाराहेण तु षण्मासान्सप्त वै शाकुलेन तु

ājena māsānprīyante pañcaiva pitaro nṛpa |
vārāheṇa tu ṣaṇmāsānsapta vai śākulena tu

मासानष्टौ पार्षतेन रौरवेण नव प्रभो ।
गवयस्य तु मांसेन तृप्तिः स्याद्दशमासिकी

māsānaṣṭau pārṣatena rauraveṇa nava prabho |
gavayasya tu māṃsena tṛptiḥ syāddaśamāsikī

मांसेनेकादश प्रीतिः पितॄणां माहिषेण तु ।
गव्येन दत्ते श्राद्धे तु संवत्सरमिहोच्यते

māṃsenekādaśa prītiḥ pitṝṇāṃ māhiṣeṇa tu |
gavyena datte śrāddhe tu saṃvatsaramihocyate

यथा गव्यं तथा युक्तं पायसं सर्पिषा सह ।
वाध्रीणसस्य मांसेन तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी

yathā gavyaṃ tathā yuktaṃ pāyasaṃ sarpiṣā saha |
vādhrīṇasasya māṃsena tṛptirdvādaśavārṣikī

आन्त्याय भवेद्दतं खङ्गमांसं पितृक्षते ।
कालशाकं च लौहं चाप्यानन्त्यं छाग उच्यते

āntyāya bhaveddataṃ khaṅgamāṃsaṃ pitṛkṣate |
kālaśākaṃ ca lauhaṃ cāpyānantyaṃ chāga ucyate

गाथाश्चाप्यत्र गायन्ति पितृगीता युधिष्ठिर ।
सनत्कुमारो भगवान्पुरा मध्यभ्यभाषत

gāthāścāpyatra gāyanti pitṛgītā yudhiṣṭhira |
sanatkumāro bhagavānpurā madhyabhyabhāṣata

अपि नः स्वकुले जायाद्यो नो दद्यात्त्रयोदशीम् ।
मघासु सर्पिःसंयुक्तं पायसं दक्षिणायने

api naḥ svakule jāyādyo no dadyāttrayodaśīm |
maghāsu sarpiḥsaṃyuktaṃ pāyasaṃ dakṣiṇāyane

आजेन वाऽपि लौहेन मघास्वेव यतव्रतः ।
हस्तिच्छायासु विधिवत्कर्णव्यजनवीजितम्

ājena vā'pi lauhena maghāsveva yatavrataḥ |
hasticchāyāsu vidhivatkarṇavyajanavījitam

एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोपि गयां व्रजेत् ।
यत्रासौ प्रथितो लोकेष्वक्ष्यकरणो वटः

eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyekopi gayāṃ vrajet |
yatrāsau prathito lokeṣvakṣyakaraṇo vaṭaḥ

आपो मूलं फलं मांसमन्नं वाऽपि पितृक्षये ।
यत्किञ्चिन्मधुसंमिश्रं तदानन्त्याय कल्पते

āpo mūlaṃ phalaṃ māṃsamannaṃ vā'pi pitṛkṣaye |
yatkiñcinmadhusaṃmiśraṃ tadānantyāya kalpate