अध्याय 134: प्रत्येक तिथि पर श्राद्ध का फल

चातुर्वर्ण्यस्य धर्मात्मन्धर्माः प्रोक्ता यथा त्वया ।
तथैव मे श्राद्धविधिं कृत्स्नं प्रब्रूहि पार्थिव

cāturvarṇyasya dharmātmandharmāḥ proktā yathā tvayā |
tathaiva me śrāddhavidhiṃ kṛtsnaṃ prabrūhi pārthiva

युधिष्ठिरेणैवमुक्तो भीष्मः शान्तनवस्तदा ।
इमं श्राद्धविधिं कृत्स्नं वक्तुं समुपचक्रमे

yudhiṣṭhireṇaivamukto bhīṣmaḥ śāntanavastadā |
imaṃ śrāddhavidhiṃ kṛtsnaṃ vaktuṃ samupacakrame

शृणुष्वावहितो राजञ्श्राद्धकर्मविधिं शुभम् ।
धन्यं यशस्यं पुत्रीयं पितृयज्ञं परन्तप

śṛṇuṣvāvahito rājañśrāddhakarmavidhiṃ śubham |
dhanyaṃ yaśasyaṃ putrīyaṃ pitṛyajñaṃ parantapa

देवासुरमनुष्याणां गन्धर्वोरगरक्षसाम् ।
पिशाचकिन्नराणां च पूज्या वै पितरः सदा

devāsuramanuṣyāṇāṃ gandharvoragarakṣasām |
piśācakinnarāṇāṃ ca pūjyā vai pitaraḥ sadā

पितॄन्पूज्यादितः पश्चाद्देवतास्तर्पयन्ति वै ।
तस्मात्तान्सर्वयत्नेन पुरुषः पूजयेत्सदा

pitṝnpūjyāditaḥ paścāddevatāstarpayanti vai |
tasmāttānsarvayatnena puruṣaḥ pūjayetsadā

अन्वाहार्यं महाराज पितॄणां श्राद्धमुच्यते ।
तस्माद्विशेषविधिना विधिः प्रथमकल्पितः

anvāhāryaṃ mahārāja pitṝṇāṃ śrāddhamucyate |
tasmādviśeṣavidhinā vidhiḥ prathamakalpitaḥ

सर्वेष्वहःसु प्रीयन्ते कृते श्राद्धे पितामहाः ।
पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धं कुर्यान्मासानुमासिकम् ।
पितृयज्ञं तु निर्वर्त्य विप्रश्चन्द्रक्षयेऽग्निमान्

sarveṣvahaḥsu prīyante kṛte śrāddhe pitāmahāḥ |
piṇḍānvāhāryakaṃ śrāddhaṃ kuryānmāsānumāsikam |
pitṛyajñaṃ tu nirvartya vipraścandrakṣaye'gnimān

पिण्डानां मासिकश्राद्धमन्वाहार्यं विदुर्बुधाः ।
तदामिषेण कुर्वीत प्रयतः प्राञ्जलिः शुचिः

piṇḍānāṃ māsikaśrāddhamanvāhāryaṃ vidurbudhāḥ |
tadāmiṣeṇa kurvīta prayataḥ prāñjaliḥ śuciḥ

प्रवक्ष्यामि तु ते सर्वांस्तिथ्यांतिथ्यां दिने गुणान् ।
येष्वहःसु कृतैः श्राद्धैर्यत्फलं प्राप्यतेऽनघ ।
तत्सर्वं कीर्तयिष्यामि यथावत्तन्निबोध मे

pravakṣyāmi tu te sarvāṃstithyāṃtithyāṃ dine guṇān |
yeṣvahaḥsu kṛtaiḥ śrāddhairyatphalaṃ prāpyate'nagha |
tatsarvaṃ kīrtayiṣyāmi yathāvattannibodha me

पितॄनर्च्य प्रतिपदि प्राप्नुयात्स्वगृहे स्त्रियः ।
अभिरूपप्रजायिन्यो दर्शनीया बहुप्रजाः

pitṝnarcya pratipadi prāpnuyātsvagṛhe striyaḥ |
abhirūpaprajāyinyo darśanīyā bahuprajāḥ

स्त्रियो द्वितीयां जायन्ते तृतीयायां तु वाजिनः ।
चतुर्थ्यां क्षुद्रपशवो भवन्ति बहवो गृहे

striyo dvitīyāṃ jāyante tṛtīyāyāṃ tu vājinaḥ |
caturthyāṃ kṣudrapaśavo bhavanti bahavo gṛhe

पञ्चम्यां बहवः पुत्रा जायन्ते कुर्वतां नृप ।
कुर्वाणास्तु नराः षष्ठ्यां भवन्ति द्युतिभागिनः

pañcamyāṃ bahavaḥ putrā jāyante kurvatāṃ nṛpa |
kurvāṇāstu narāḥ ṣaṣṭhyāṃ bhavanti dyutibhāginaḥ

कृषिभागी भवेच्छ्राद्धं कुर्वाणः सप्तमीं नृप ।
अष्टम्यां तु प्रकुर्वाणो वाणिज्ये लाभमाप्नुयात्

kṛṣibhāgī bhavecchrāddhaṃ kurvāṇaḥ saptamīṃ nṛpa |
aṣṭamyāṃ tu prakurvāṇo vāṇijye lābhamāpnuyāt

नवम्यां कुर्वतः श्राद्धं भवत्येकशफं बहु ।
विवर्धन्ते तु दशमीं गावः श्राद्धानि कुर्वतः

navamyāṃ kurvataḥ śrāddhaṃ bhavatyekaśaphaṃ bahu |
vivardhante tu daśamīṃ gāvaḥ śrāddhāni kurvataḥ

कुप्यभागी भवेन्मर्त्यः कुर्वन्नेकादशीं नृप ।
ब्रह्मवर्चस्विनः पुत्रा जायन्ते तस्य वेश्मनि

kupyabhāgī bhavenmartyaḥ kurvannekādaśīṃ nṛpa |
brahmavarcasvinaḥ putrā jāyante tasya veśmani

द्वादश्यामीहमानस्य नित्यमेव प्रदृश्यते ।
रजतं बहुवित्तं च सुवर्णं च मनोरमम्

dvādaśyāmīhamānasya nityameva pradṛśyate |
rajataṃ bahuvittaṃ ca suvarṇaṃ ca manoramam

ज्ञातीनां तु भवेच्छ्रेष्ठः कुर्वञ्श्राद्धं त्रयोदशीम्

jñātīnāṃ tu bhavecchreṣṭhaḥ kurvañśrāddhaṃ trayodaśīm

अवश्यं तु युवानोऽस्य प्रमीयन्ते नरा गृहे ।
युद्धभागी भवेन्मर्त्यः कुर्वञ्श्राद्धं चतुर्दशीम्

avaśyaṃ tu yuvāno'sya pramīyante narā gṛhe |
yuddhabhāgī bhavenmartyaḥ kurvañśrāddhaṃ caturdaśīm

अमावास्यां तु निवपन्सर्वकामानवाप्नुयात्

amāvāsyāṃ tu nivapansarvakāmānavāpnuyāt

कृष्णपक्षे दशम्यादौ वर्जयित्वा चतुर्दशीम् ।
श्राद्धकर्मणि तिथ्यस्तु प्रशस्ता न तथेतराः

kṛṣṇapakṣe daśamyādau varjayitvā caturdaśīm |
śrāddhakarmaṇi tithyastu praśastā na tathetarāḥ

यथा चैवापरः पक्षः पूर्वपक्षाद्विशिष्यते ।
तथा श्राद्धस्य पूर्वाह्णादपराह्णो विशिष्यते

yathā caivāparaḥ pakṣaḥ pūrvapakṣādviśiṣyate |
tathā śrāddhasya pūrvāhṇādaparāhṇo viśiṣyate