किंस्विद्दत्तं पितृभ्यो वै भवत्यक्षयमीश्वरः ।
किंस्विद्वहुफलं प्रोक्तं किमानन्त्याय कल्पते
kiṃsviddattaṃ pitṛbhyo vai bhavatyakṣayamīśvaraḥ |
kiṃsvidvahuphalaṃ proktaṃ kimānantyāya kalpate
Anushasana Parva
Chapter 135: Shraddha offerings and how long they satisfy
इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि पञ्चत्रिंशदधिकशततमोऽध्यायः ॥
15 verses · 135 of 274
What happens in this chapter
Shraddha offerings and how long they satisfy
Yudhishthira asks which offering to the pitaras is undying. Sesame, rice, barley, masha, water, roots and fruit satisfy the pitaras for a month; Manu called shraddha rich in sesame inexhaustible, and sesame stands first among foods. The text then gives the reach of flesh offerings: fish two months, mutton three, hare four, goat five, boar six, other birds and deer up to ten, buffalo eleven, the gavya offering a year, as does payasa with ghee. Vadhrinasa flesh satisfies for twelve years, and rhinoceros, kalashaka and the red goat without end. Bhishma recalls the pitaras' song told by Sanatkumara: may one born in our line give payasa with ghee in Magha on Trayodashi, and may one son go to Gaya and its undying banyan.
युधिष्ठिर उवाच
भीष्म उवाच
हवींषि श्राद्धकल्पे तु यानि श्राद्धविदो विदुः ।
तानि मे शृणु काम्यानि फलं चैषां युधिष्ठिर
havīṃṣi śrāddhakalpe tu yāni śrāddhavido viduḥ |
tāni me śṛṇu kāmyāni phalaṃ caiṣāṃ yudhiṣṭhira
तिलैर्व्रीहियवैर्माषैरद्भिर्मूलफलैस्तथा ।
दत्तेन मासं प्रीयन्ते श्राद्धेन पितरो नृप
tilairvrīhiyavairmāṣairadbhirmūlaphalaistathā |
dattena māsaṃ prīyante śrāddhena pitaro nṛpa
वर्धमानतिलं श्राद्धमक्षयं मनुरब्रवीत् ।
सर्वेष्वेव तु भोज्येषु तिलाः प्राधान्यतः स्मृताः
vardhamānatilaṃ śrāddhamakṣayaṃ manurabravīt |
sarveṣveva tu bhojyeṣu tilāḥ prādhānyataḥ smṛtāḥ
द्वौ मासौ तु भवेत्तुप्तिर्मत्स्यैः तितृगणस्य ह ।
त्रीन्मासानाविकेनाहुश्चतुर्मासं शशेन ह
dvau māsau tu bhavettuptirmatsyaiḥ titṛgaṇasya ha |
trīnmāsānāvikenāhuścaturmāsaṃ śaśena ha
आजेन मासान्प्रीयन्ते पञ्चैव पितरो नृप ।
वाराहेण तु षण्मासान्सप्त वै शाकुलेन तु
ājena māsānprīyante pañcaiva pitaro nṛpa |
vārāheṇa tu ṣaṇmāsānsapta vai śākulena tu
मासानष्टौ पार्षतेन रौरवेण नव प्रभो ।
गवयस्य तु मांसेन तृप्तिः स्याद्दशमासिकी
māsānaṣṭau pārṣatena rauraveṇa nava prabho |
gavayasya tu māṃsena tṛptiḥ syāddaśamāsikī
मांसेनेकादश प्रीतिः पितॄणां माहिषेण तु ।
गव्येन दत्ते श्राद्धे तु संवत्सरमिहोच्यते
māṃsenekādaśa prītiḥ pitṝṇāṃ māhiṣeṇa tu |
gavyena datte śrāddhe tu saṃvatsaramihocyate
यथा गव्यं तथा युक्तं पायसं सर्पिषा सह ।
वाध्रीणसस्य मांसेन तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी
yathā gavyaṃ tathā yuktaṃ pāyasaṃ sarpiṣā saha |
vādhrīṇasasya māṃsena tṛptirdvādaśavārṣikī
आन्त्याय भवेद्दतं खङ्गमांसं पितृक्षते ।
कालशाकं च लौहं चाप्यानन्त्यं छाग उच्यते
āntyāya bhaveddataṃ khaṅgamāṃsaṃ pitṛkṣate |
kālaśākaṃ ca lauhaṃ cāpyānantyaṃ chāga ucyate
गाथाश्चाप्यत्र गायन्ति पितृगीता युधिष्ठिर ।
सनत्कुमारो भगवान्पुरा मध्यभ्यभाषत
gāthāścāpyatra gāyanti pitṛgītā yudhiṣṭhira |
sanatkumāro bhagavānpurā madhyabhyabhāṣata
अपि नः स्वकुले जायाद्यो नो दद्यात्त्रयोदशीम् ।
मघासु सर्पिःसंयुक्तं पायसं दक्षिणायने
api naḥ svakule jāyādyo no dadyāttrayodaśīm |
maghāsu sarpiḥsaṃyuktaṃ pāyasaṃ dakṣiṇāyane
आजेन वाऽपि लौहेन मघास्वेव यतव्रतः ।
हस्तिच्छायासु विधिवत्कर्णव्यजनवीजितम्
ājena vā'pi lauhena maghāsveva yatavrataḥ |
hasticchāyāsu vidhivatkarṇavyajanavījitam
एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोपि गयां व्रजेत् ।
यत्रासौ प्रथितो लोकेष्वक्ष्यकरणो वटः
eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyekopi gayāṃ vrajet |
yatrāsau prathito lokeṣvakṣyakaraṇo vaṭaḥ
आपो मूलं फलं मांसमन्नं वाऽपि पितृक्षये ।
यत्किञ्चिन्मधुसंमिश्रं तदानन्त्याय कल्पते
āpo mūlaṃ phalaṃ māṃsamannaṃ vā'pi pitṛkṣaye |
yatkiñcinmadhusaṃmiśraṃ tadānantyāya kalpate
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)