अध्याय 125: कपिला से जीविका चलानेवालों के नियम

क्षत्रियाश्चैव शूद्राश्च मन्त्रहीनाश्च ये द्विजाः ।
कपिलामुपजीवन्ति कथमेतत्पितर्भवेत्

kṣatriyāścaiva śūdrāśca mantrahīnāśca ye dvijāḥ |
kapilāmupajīvanti kathametatpitarbhavet

क्षत्रियाश्चैव शूद्राश्च मन्त्रहीनाश्च ये द्विजाः ।
कपिलामुपजीवन्ति तेषां वक्ष्यामि निर्णयम्

kṣatriyāścaiva śūdrāśca mantrahīnāśca ye dvijāḥ |
kapilāmupajīvanti teṣāṃ vakṣyāmi nirṇayam

कपिलास्तूत्तमा लोके गोषु चैवोत्तमा मताः ।
तासां दाता लभेत्स्वर्गं विधिना यश्च सेवते

kapilāstūttamā loke goṣu caivottamā matāḥ |
tāsāṃ dātā labhetsvargaṃ vidhinā yaśca sevate

स्पृशेत कपिलां यस्तु दण्डेन चरणेन वा ।
स तेन स्पर्शमात्रेण नरकायोपपद्यते

spṛśeta kapilāṃ yastu daṇḍena caraṇena vā |
sa tena sparśamātreṇa narakāyopapadyate

मन्त्रेण युञ्ज्यात्कपिलां मन्त्रेणैव प्रमुञ्चते ।
मन्त्रिहीनं तु यो युञ्जात्कृमियोनौ प्रसूयते

mantreṇa yuñjyātkapilāṃ mantreṇaiva pramuñcate |
mantrihīnaṃ tu yo yuñjātkṛmiyonau prasūyate

प्रहाराहतमर्माङ्गा दुःखेन च जडीकृता ।
पदानि यावद्गच्छेत तावल्लोकान्कृमिर्भवेत्

prahārāhatamarmāṅgā duḥkhena ca jaḍīkṛtā |
padāni yāvadgaccheta tāvallokānkṛmirbhavet

यावन्तो बिन्दवस्तस्याः शोणितस्य क्षितिं गताः ।
तावद्वर्षसहस्राणि नरकं प्रतिपद्यते

yāvanto bindavastasyāḥ śoṇitasya kṣitiṃ gatāḥ |
tāvadvarṣasahasrāṇi narakaṃ pratipadyate

मन्त्रेण युञ्ज्यात्कपिलां मन्त्रेण विनियोजयेत् ।
मन्त्रहीनैरनुयुतो मञ्जयेत्तमसि प्रभो

mantreṇa yuñjyātkapilāṃ mantreṇa viniyojayet |
mantrahīnairanuyuto mañjayettamasi prabho

कपिलां येऽपि जीवन्ति बुद्धिमोहान्विता नराः ।
तेऽपि वर्षसहस्राणि पतन्ति नरके नृप

kapilāṃ ye'pi jīvanti buddhimohānvitā narāḥ |
te'pi varṣasahasrāṇi patanti narake nṛpa

अथ न्यायेन ये विप्राः कपिलामुपयुञ्जते ।
तस्मिंल्लोके प्रमोदन्ते लोकाश्चैषामनामयाः

atha nyāyena ye viprāḥ kapilāmupayuñjate |
tasmiṃlloke pramodante lokāścaiṣāmanāmayāḥ

विधिना ये न कुर्वन्ति शूद्रास्तानुपधारय

vidhinā ye na kurvanti śūdrāstānupadhāraya