क्षत्रियाश्चैव शूद्राश्च मन्त्रहीनाश्च ये द्विजाः ।
कपिलामुपजीवन्ति कथमेतत्पितर्भवेत्
kṣatriyāścaiva śūdrāśca mantrahīnāśca ye dvijāḥ |
kapilāmupajīvanti kathametatpitarbhavet
Anushasana Parva
Chapter 125: Rules for those who live by Kapila cows
इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि पञ्चविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥
11 verses · 125 of 274
What happens in this chapter
Rules for those who live by Kapila cows
Shuka asks how kshatriyas, shudras and brahmanas without mantras may live by the Kapila cow. Vyasa rules that Kapilas are the best of cows; whoever gives one, or tends one by the proper rite, wins heaven. But whoever touches a Kapila with a stick or foot falls to hell for that touch alone. She must be yoked and released only with mantras; one who yokes her without them is born a worm. If she is struck in a vital spot, the striker becomes a worm for as many births as the steps she takes, and stays in hell a thousand years for each drop of her blood. Those who use Kapilas rightly rejoice in faultless worlds.
शुक उवाच
श्रीव्यास उवाच
क्षत्रियाश्चैव शूद्राश्च मन्त्रहीनाश्च ये द्विजाः ।
कपिलामुपजीवन्ति तेषां वक्ष्यामि निर्णयम्
kṣatriyāścaiva śūdrāśca mantrahīnāśca ye dvijāḥ |
kapilāmupajīvanti teṣāṃ vakṣyāmi nirṇayam
कपिलास्तूत्तमा लोके गोषु चैवोत्तमा मताः ।
तासां दाता लभेत्स्वर्गं विधिना यश्च सेवते
kapilāstūttamā loke goṣu caivottamā matāḥ |
tāsāṃ dātā labhetsvargaṃ vidhinā yaśca sevate
स्पृशेत कपिलां यस्तु दण्डेन चरणेन वा ।
स तेन स्पर्शमात्रेण नरकायोपपद्यते
spṛśeta kapilāṃ yastu daṇḍena caraṇena vā |
sa tena sparśamātreṇa narakāyopapadyate
मन्त्रेण युञ्ज्यात्कपिलां मन्त्रेणैव प्रमुञ्चते ।
मन्त्रिहीनं तु यो युञ्जात्कृमियोनौ प्रसूयते
mantreṇa yuñjyātkapilāṃ mantreṇaiva pramuñcate |
mantrihīnaṃ tu yo yuñjātkṛmiyonau prasūyate
प्रहाराहतमर्माङ्गा दुःखेन च जडीकृता ।
पदानि यावद्गच्छेत तावल्लोकान्कृमिर्भवेत्
prahārāhatamarmāṅgā duḥkhena ca jaḍīkṛtā |
padāni yāvadgaccheta tāvallokānkṛmirbhavet
यावन्तो बिन्दवस्तस्याः शोणितस्य क्षितिं गताः ।
तावद्वर्षसहस्राणि नरकं प्रतिपद्यते
yāvanto bindavastasyāḥ śoṇitasya kṣitiṃ gatāḥ |
tāvadvarṣasahasrāṇi narakaṃ pratipadyate
मन्त्रेण युञ्ज्यात्कपिलां मन्त्रेण विनियोजयेत् ।
मन्त्रहीनैरनुयुतो मञ्जयेत्तमसि प्रभो
mantreṇa yuñjyātkapilāṃ mantreṇa viniyojayet |
mantrahīnairanuyuto mañjayettamasi prabho
कपिलां येऽपि जीवन्ति बुद्धिमोहान्विता नराः ।
तेऽपि वर्षसहस्राणि पतन्ति नरके नृप
kapilāṃ ye'pi jīvanti buddhimohānvitā narāḥ |
te'pi varṣasahasrāṇi patanti narake nṛpa
अथ न्यायेन ये विप्राः कपिलामुपयुञ्जते ।
तस्मिंल्लोके प्रमोदन्ते लोकाश्चैषामनामयाः
atha nyāyena ye viprāḥ kapilāmupayuñjate |
tasmiṃlloke pramodante lokāścaiṣāmanāmayāḥ
विधिना ये न कुर्वन्ति शूद्रास्तानुपधारय
vidhinā ye na kurvanti śūdrāstānupadhāraya
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)