अध्याय 88: पूरु से दुष्यन्त और भरत तक का वंश

पुत्रं ययातेः प्रबूहि पूरुं धर्मभृतां वरम् ।
आनुपूर्व्येण ये चान्ये पूरोर्वंशविवर्धनाः

putraṃ yayāteḥ prabūhi pūruṃ dharmabhṛtāṃ varam |
ānupūrvyeṇa ye cānye pūrorvaṃśavivardhanāḥ

विस्तरेण पुनर्ब्रूहि दौष्यन्तेर्जनमेजयात् ।
संबभूव यथा राजा भरतो द्विजसत्तम

vistareṇa punarbrūhi dauṣyanterjanamejayāt |
saṃbabhūva yathā rājā bharato dvijasattama

पूरुर्नृपतिशार्दूलो यथैवास्य पिता नृप ।
धर्मनित्यः स्थितो राज्ये शक्रतुल्यपराक्रमः

pūrurnṛpatiśārdūlo yathaivāsya pitā nṛpa |
dharmanityaḥ sthito rājye śakratulyaparākramaḥ

प्रवीरेश्वररौद्राश्वास्त्रयः पुत्रा महारथाः ।
पूरोः पौष्ट्यामजायन्त प्रवीरो वंशकृत्ततः

pravīreśvararaudrāśvāstrayaḥ putrā mahārathāḥ |
pūroḥ pauṣṭyāmajāyanta pravīro vaṃśakṛttataḥ

मनस्युरभवत्तस्माच्छूरसेनीसुतः प्रभुः ।
पृथिव्याश्चतुरन्ताया गोप्ता राजीवलोचनः

manasyurabhavattasmācchūrasenīsutaḥ prabhuḥ |
pṛthivyāścaturantāyā goptā rājīvalocanaḥ

शक्तः संहननो वाग्मी सौवीरीतनयास्त्रयः ।
मनस्योरभवन्पुत्राः शूराः सर्वे महारथाः

śaktaḥ saṃhanano vāgmī sauvīrītanayāstrayaḥ |
manasyorabhavanputrāḥ śūrāḥ sarve mahārathāḥ

अन्वग्भानुप्रभृतयो मिश्रकेश्यां मनस्विनः ।
रौद्राश्वस्य महेष्वासा दशाप्सरसि सूनवः

anvagbhānuprabhṛtayo miśrakeśyāṃ manasvinaḥ |
raudrāśvasya maheṣvāsā daśāpsarasi sūnavaḥ

यज्वानो जज्ञिरे शूराः प्रजावन्तो बहुश्रुताः ।
सर्वे सर्वास्त्रविद्वासः सर्वे धर्मपरायणाः

yajvāno jajñire śūrāḥ prajāvanto bahuśrutāḥ |
sarve sarvāstravidvāsaḥ sarve dharmaparāyaṇāḥ

ऋचेयुरथ कक्षेयुः कृकणेयुश्च वीर्यवान् ।
स्थण्डिलेयुर्वनेयुश्च जलेयुश्च महायशाः

ṛceyuratha kakṣeyuḥ kṛkaṇeyuśca vīryavān |
sthaṇḍileyurvaneyuśca jaleyuśca mahāyaśāḥ

तेजेयुर्बलावान्धीमान्सत्येयुश्चन्द्रविक्रमः ।
धर्मेयुः सन्नतेयुश्च दशमो देवविक्रमः

tejeyurbalāvāndhīmānsatyeyuścandravikramaḥ |
dharmeyuḥ sannateyuśca daśamo devavikramaḥ

अनाधृष्टिरभूत्तेषां विद्वान्भुवि तथैकराट् ।
ऋचेयुरथ विक्रान्तो देवानामिव वासवः

anādhṛṣṭirabhūtteṣāṃ vidvānbhuvi tathaikarāṭ |
ṛceyuratha vikrānto devānāmiva vāsavaḥ

अनाधृष्टिसुतस्त्वासीद्राजसूयाश्वमेधकृत् ।
मतिनार इति ख्यातो राजा परमधार्मिकः

anādhṛṣṭisutastvāsīdrājasūyāśvamedhakṛt |
matināra iti khyāto rājā paramadhārmikaḥ

मतिनारसुता राजंश्चत्वारोऽमितविक्रमाः ।
तंसुर्महानतिरथो द्रुह्युश्चाप्रतिमद्युतिः

matinārasutā rājaṃścatvāro'mitavikramāḥ |
taṃsurmahānatiratho druhyuścāpratimadyutiḥ

तेषां तंसुर्महावीर्यः पौरवं वंशमुद्वहन् ।
आजहार यशो दीप्तं जिगाय च वसुंधराम्

teṣāṃ taṃsurmahāvīryaḥ pauravaṃ vaṃśamudvahan |
ājahāra yaśo dīptaṃ jigāya ca vasuṃdharām

ईलिनं तु सुतं तंसुर्जनयामास वीर्यवान् ।
सोऽपि कृत्स्नामिमां भूमिं विजिग्ये जयतां वरः

īlinaṃ tu sutaṃ taṃsurjanayāmāsa vīryavān |
so'pi kṛtsnāmimāṃ bhūmiṃ vijigye jayatāṃ varaḥ

रथन्तर्यां सुतान्पञ्च पञ्चभूतोपमांस्ततः ।
ईलिनो जनयामास दुष्यन्तप्रभृतीन्नृपान्

rathantaryāṃ sutānpañca pañcabhūtopamāṃstataḥ |
īlino janayāmāsa duṣyantaprabhṛtīnnṛpān

दुष्यन्तं शूरभीमौ च प्रवसुं वसुमेव च ।
तेषां श्रेष्ठोऽभवद्राजा दुष्यन्तो दुर्जयो युधि

duṣyantaṃ śūrabhīmau ca pravasuṃ vasumeva ca |
teṣāṃ śreṣṭho'bhavadrājā duṣyanto durjayo yudhi

दुष्यन्ताल्लक्षणायां तु जज्ञे वै जनमेजयः ।
शकुन्तलायां भरतो दौष्यन्तिरभवत्सुतः

duṣyantāllakṣaṇāyāṃ tu jajñe vai janamejayaḥ |
śakuntalāyāṃ bharato dauṣyantirabhavatsutaḥ

तस्माद्भरतवंशस्य विप्रतस्थे महद्यशः

tasmādbharatavaṃśasya vipratasthe mahadyaśaḥ