Adi Parva

Chapter 88: Puru's line down to Dushyanta and Bharata

इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि संभवपर्वणि अष्टाशीतितमोऽध्यायः ॥

19 verses · 88 of 261

What happens in this chapter

Puru's line down to Dushyanta and Bharata

Janamejaya asks for Puru's line in full, and how Bharata, son of Dushyanta, came to be. Vaishampayana lists the descent. Puru, devoted to dharma like his father, has three sons by Paushti: Pravira, Ishvara and Raudrashva. From Pravira comes Manasyu, protector of the four-cornered earth, and from him three heroic sons. Raudrashva has ten sons by the apsara Mishrakeshi, Richeyu and his brothers, all learned and given to yajna; Richeyu, also called Anadhrishti, rules alone like Indra among devas. In time comes Tamsu, who wins the earth, and his son Ilina, conqueror too. Ilina has five sons by Rathantari, of whom Dushyanta is chief and unconquerable. Dushyanta has Janamejaya by Lakshana, and Bharata by Shakuntala. From Bharata spreads the great fame of the Bharata line.

जनमेजय उवाच

88.1

पुत्रं ययातेः प्रबूहि पूरुं धर्मभृतां वरम् ।
आनुपूर्व्येण ये चान्ये पूरोर्वंशविवर्धनाः

putraṃ yayāteḥ prabūhi pūruṃ dharmabhṛtāṃ varam |
ānupūrvyeṇa ye cānye pūrorvaṃśavivardhanāḥ

88.2

विस्तरेण पुनर्ब्रूहि दौष्यन्तेर्जनमेजयात् ।
संबभूव यथा राजा भरतो द्विजसत्तम

vistareṇa punarbrūhi dauṣyanterjanamejayāt |
saṃbabhūva yathā rājā bharato dvijasattama

वैशंपायन उवाच

88.3

पूरुर्नृपतिशार्दूलो यथैवास्य पिता नृप ।
धर्मनित्यः स्थितो राज्ये शक्रतुल्यपराक्रमः

pūrurnṛpatiśārdūlo yathaivāsya pitā nṛpa |
dharmanityaḥ sthito rājye śakratulyaparākramaḥ

88.4

प्रवीरेश्वररौद्राश्वास्त्रयः पुत्रा महारथाः ।
पूरोः पौष्ट्यामजायन्त प्रवीरो वंशकृत्ततः

pravīreśvararaudrāśvāstrayaḥ putrā mahārathāḥ |
pūroḥ pauṣṭyāmajāyanta pravīro vaṃśakṛttataḥ

88.5

मनस्युरभवत्तस्माच्छूरसेनीसुतः प्रभुः ।
पृथिव्याश्चतुरन्ताया गोप्ता राजीवलोचनः

manasyurabhavattasmācchūrasenīsutaḥ prabhuḥ |
pṛthivyāścaturantāyā goptā rājīvalocanaḥ

88.6

शक्तः संहननो वाग्मी सौवीरीतनयास्त्रयः ।
मनस्योरभवन्पुत्राः शूराः सर्वे महारथाः

śaktaḥ saṃhanano vāgmī sauvīrītanayāstrayaḥ |
manasyorabhavanputrāḥ śūrāḥ sarve mahārathāḥ

88.7

अन्वग्भानुप्रभृतयो मिश्रकेश्यां मनस्विनः ।
रौद्राश्वस्य महेष्वासा दशाप्सरसि सूनवः

anvagbhānuprabhṛtayo miśrakeśyāṃ manasvinaḥ |
raudrāśvasya maheṣvāsā daśāpsarasi sūnavaḥ

88.8

यज्वानो जज्ञिरे शूराः प्रजावन्तो बहुश्रुताः ।
सर्वे सर्वास्त्रविद्वासः सर्वे धर्मपरायणाः

yajvāno jajñire śūrāḥ prajāvanto bahuśrutāḥ |
sarve sarvāstravidvāsaḥ sarve dharmaparāyaṇāḥ

88.9

ऋचेयुरथ कक्षेयुः कृकणेयुश्च वीर्यवान् ।
स्थण्डिलेयुर्वनेयुश्च जलेयुश्च महायशाः

ṛceyuratha kakṣeyuḥ kṛkaṇeyuśca vīryavān |
sthaṇḍileyurvaneyuśca jaleyuśca mahāyaśāḥ

88.10

तेजेयुर्बलावान्धीमान्सत्येयुश्चन्द्रविक्रमः ।
धर्मेयुः सन्नतेयुश्च दशमो देवविक्रमः

tejeyurbalāvāndhīmānsatyeyuścandravikramaḥ |
dharmeyuḥ sannateyuśca daśamo devavikramaḥ

88.11

अनाधृष्टिरभूत्तेषां विद्वान्भुवि तथैकराट् ।
ऋचेयुरथ विक्रान्तो देवानामिव वासवः

anādhṛṣṭirabhūtteṣāṃ vidvānbhuvi tathaikarāṭ |
ṛceyuratha vikrānto devānāmiva vāsavaḥ

88.12

अनाधृष्टिसुतस्त्वासीद्राजसूयाश्वमेधकृत् ।
मतिनार इति ख्यातो राजा परमधार्मिकः

anādhṛṣṭisutastvāsīdrājasūyāśvamedhakṛt |
matināra iti khyāto rājā paramadhārmikaḥ

88.13

मतिनारसुता राजंश्चत्वारोऽमितविक्रमाः ।
तंसुर्महानतिरथो द्रुह्युश्चाप्रतिमद्युतिः

matinārasutā rājaṃścatvāro'mitavikramāḥ |
taṃsurmahānatiratho druhyuścāpratimadyutiḥ

88.14

तेषां तंसुर्महावीर्यः पौरवं वंशमुद्वहन् ।
आजहार यशो दीप्तं जिगाय च वसुंधराम्

teṣāṃ taṃsurmahāvīryaḥ pauravaṃ vaṃśamudvahan |
ājahāra yaśo dīptaṃ jigāya ca vasuṃdharām

88.15

ईलिनं तु सुतं तंसुर्जनयामास वीर्यवान् ।
सोऽपि कृत्स्नामिमां भूमिं विजिग्ये जयतां वरः

īlinaṃ tu sutaṃ taṃsurjanayāmāsa vīryavān |
so'pi kṛtsnāmimāṃ bhūmiṃ vijigye jayatāṃ varaḥ

88.16

रथन्तर्यां सुतान्पञ्च पञ्चभूतोपमांस्ततः ।
ईलिनो जनयामास दुष्यन्तप्रभृतीन्नृपान्

rathantaryāṃ sutānpañca pañcabhūtopamāṃstataḥ |
īlino janayāmāsa duṣyantaprabhṛtīnnṛpān

88.17

दुष्यन्तं शूरभीमौ च प्रवसुं वसुमेव च ।
तेषां श्रेष्ठोऽभवद्राजा दुष्यन्तो दुर्जयो युधि

duṣyantaṃ śūrabhīmau ca pravasuṃ vasumeva ca |
teṣāṃ śreṣṭho'bhavadrājā duṣyanto durjayo yudhi

88.18

दुष्यन्ताल्लक्षणायां तु जज्ञे वै जनमेजयः ।
शकुन्तलायां भरतो दौष्यन्तिरभवत्सुतः

duṣyantāllakṣaṇāyāṃ tu jajñe vai janamejayaḥ |
śakuntalāyāṃ bharato dauṣyantirabhavatsutaḥ

88.19

तस्माद्भरतवंशस्य विप्रतस्थे महद्यशः

tasmādbharatavaṃśasya vipratasthe mahadyaśaḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)