आदि पर्व

अध्याय 59: शौनक महाभारत कथा सुनना चाहते हैं

इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि अंशावतरणपर्वणि एकोनषष्टितमोऽध्यायः ॥

10 श्लोक · 59 में से 261

इस अध्याय में क्या होता है

शौनक महाभारत कथा सुनना चाहते हैं

आस्तीक पर्व पूरा होता है और अंशावतरण पर्व आरम्भ होता है। शौनक भृगुवंश से आरम्भ हुए पूरे आख्यान के लिए सौति को धन्यवाद देते हैं और आगे सुनना चाहते हैं। जनमेजय के सर्पयज्ञ में कर्मों के बीच के अवकाश में सदस्यों के बीच जो अद्भुत कथाएँ हुईं, वे उन्हें यथावत् सुनना चाहते हैं। सौति बताते हैं कि उन अवकाशों में ब्राह्मण वेदों पर आधारित कथाएँ कहते थे, और व्यास ने महान भारत कथा सुनवाई। शौनक वही माँगते हैं: पाण्डवों का यश बढ़ाने वाला महाभारत, जिसे जनमेजय के पूछने पर कृष्णद्वैपायन ने सुनवाया, जो महर्षि के मन रूपी सागर से निकला और सब रत्नों से भरा है। सौति हर्ष के साथ स्वीकार करते हैं और व्यास के मत के अनुसार उसे आरम्भ से पूरा सुनाने का वचन देते हैं।

शौनक उवाच

59.1

भृगुवंशात्प्रभृत्येव त्वया मे कीर्तितं महत् ।
आख्यानमखिलं तात सौते प्रीतोऽस्मितेन ते

bhṛguvaṃśātprabhṛtyeva tvayā me kīrtitaṃ mahat |
ākhyānamakhilaṃ tāta saute prīto'smitena te

59.2

प्रक्ष्यामि चैव भूयस्त्वां यथावत्सूतनन्दन ।
याः कथा व्याससंपन्नास्ताश्च भूयो विचक्ष्व मे

prakṣyāmi caiva bhūyastvāṃ yathāvatsūtanandana |
yāḥ kathā vyāsasaṃpannāstāśca bhūyo vicakṣva me

59.3

तस्मिन्परमदुष्पारे सर्पसत्रे महात्मनाम् ।
कर्मान्तरेषु यज्ञस्य सदस्यानां तथाऽध्वरे

tasminparamaduṣpāre sarpasatre mahātmanām |
karmāntareṣu yajñasya sadasyānāṃ tathā'dhvare

59.4

या बभूवुः कथाश्चित्रा येष्वर्थेषु यथातथम् ।
त्वत्त इच्छामहे श्रोतुं सौते त्वं वै प्रचक्ष्व नः

yā babhūvuḥ kathāścitrā yeṣvartheṣu yathātatham |
tvatta icchāmahe śrotuṃ saute tvaṃ vai pracakṣva naḥ

सौतिरुवाच

59.5

कर्मान्तरेष्वकथयन्द्विजा वेदाश्रयाः कथाः ।
व्यासस्त्वकथयच्चित्रमाख्यानं भारतं महत्

karmāntareṣvakathayandvijā vedāśrayāḥ kathāḥ |
vyāsastvakathayaccitramākhyānaṃ bhārataṃ mahat

शौनक उवाच

59.6

महाभारतमाख्यानं पाण्डवानां यशस्करम् ।
जनमेजयेन पृष्टः सन्कृष्णद्वैपायनस्तदा

mahābhāratamākhyānaṃ pāṇḍavānāṃ yaśaskaram |
janamejayena pṛṣṭaḥ sankṛṣṇadvaipāyanastadā

59.7

श्रावयामास विधिवत्तदा कर्मान्तरे तु सः ।
तामहं विधिवत्पुण्यां श्रोतुमिच्छामि वै कथाम्

śrāvayāmāsa vidhivattadā karmāntare tu saḥ |
tāmahaṃ vidhivatpuṇyāṃ śrotumicchāmi vai kathām

59.8

मनःसागरसंभूतां महर्षेर्भावितात्मनः ।
कथयस्व सतां श्रेष्ठ सर्वरत्नमयीमिमाम्

manaḥsāgarasaṃbhūtāṃ maharṣerbhāvitātmanaḥ |
kathayasva satāṃ śreṣṭha sarvaratnamayīmimām

सौतिरुवाच

59.9

हन्त ते कथयिष्यामि महदाख्यानमुत्तमम् ।
कृष्णद्वैपायनमतं महाभारतमादितः

hanta te kathayiṣyāmi mahadākhyānamuttamam |
kṛṣṇadvaipāyanamataṃ mahābhāratamāditaḥ

59.10

शृणु सर्वमशेषेण कथ्यमानं मया द्विज ।
शंसितुं तन्महान्हर्षो ममापीह प्रवर्तते

śṛṇu sarvamaśeṣeṇa kathyamānaṃ mayā dvija |
śaṃsituṃ tanmahānharṣo mamāpīha pravartate

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)