अध्याय 55: आस्तीक द्वारा जनमेजय की स्तुति

सोमस्य यज्ञो वरुणस्य यज्ञः
प्रजापतेर्यज्ञ आसीत्प्रयागे ।
तथा यज्ञोऽयं तव भारताग्र्य
पारिक्षित स्वस्ति नोऽस्तु प्रियेभ्यः

somasya yajño varuṇasya yajñaḥ
prajāpateryajña āsītprayāge |
tathā yajño'yaṃ tava bhāratāgrya
pārikṣita svasti no'stu priyebhyaḥ

शक्रस्य यज्ञः शतसङ्ख्य उक्त-
स्तथापरं तुल्यसङ्ख्यं शतं वै ।
तथा यज्ञोऽयं तव भारताग्र्य
पारिक्षित स्वस्ति नोऽस्तु प्रियेभ्यः

śakrasya yajñaḥ śatasaṅkhya ukta-
stathāparaṃ tulyasaṅkhyaṃ śataṃ vai |
tathā yajño'yaṃ tava bhāratāgrya
pārikṣita svasti no'stu priyebhyaḥ

यमस्य यज्ञो हरिमेधसश्च
यथा यज्ञो रन्तिदेवस्य राज्ञः ।
तथा यज्ञोऽयं तव भारताग्र्य
पारिक्षित स्वस्ति नोऽस्तु प्रियेभ्यः

yamasya yajño harimedhasaśca
yathā yajño rantidevasya rājñaḥ |
tathā yajño'yaṃ tava bhāratāgrya
pārikṣita svasti no'stu priyebhyaḥ

गयस्य यज्ञः शशबिन्दोश्च राज्ञो
यज्ञसल्तथा वैश्रवणस्य राज्ञः ।
तथा यज्ञोऽयं तव भारताग्र्य
पारिक्षित स्वस्ति नोऽस्तु प्रियेभ्यः

gayasya yajñaḥ śaśabindośca rājño
yajñasaltathā vaiśravaṇasya rājñaḥ |
tathā yajño'yaṃ tava bhāratāgrya
pārikṣita svasti no'stu priyebhyaḥ

नृगस्य यज्ञस्त्वजमीढस्य चासी-
द्यथा यज्ञो दाशरथेश्च राज्ञः ।
तथा यज्ञोऽयं तव भारताग्र्य
पारिक्षित स्वस्ति नोऽस्तु प्रियेभ्यः

nṛgasya yajñastvajamīḍhasya cāsī-
dyathā yajño dāśaratheśca rājñaḥ |
tathā yajño'yaṃ tava bhāratāgrya
pārikṣita svasti no'stu priyebhyaḥ

यज्ञः श्रुतो दिवि देवस्य सूनो-
र्युधिष्ठिरस्याजमीढस्य राज्ञः ।
तथा यज्ञोऽयं तव भारताग्र्य
पारिक्षित स्वस्ति नोऽस्तु प्रियेभ्यः

yajñaḥ śruto divi devasya sūno-
ryudhiṣṭhirasyājamīḍhasya rājñaḥ |
tathā yajño'yaṃ tava bhāratāgrya
pārikṣita svasti no'stu priyebhyaḥ

कृष्णस्य यज्ञः सत्यवत्याः सुतस्य
स्वयं च कर्म प्रचकार यत्र ।
तथा यज्ञोऽयं तव भारताग्र्य
पारिक्षित स्वस्ति नोऽस्तु प्रियेभ्यः

kṛṣṇasya yajñaḥ satyavatyāḥ sutasya
svayaṃ ca karma pracakāra yatra |
tathā yajño'yaṃ tava bhāratāgrya
pārikṣita svasti no'stu priyebhyaḥ

इमे च ते सूर्यसमानवर्चसः
समासते वृत्रहणः क्रतुं यथा ।
नैषां ज्ञातुं विद्यते ज्ञानमद्य
दत्तं येभ्यो न प्रणश्येत्कदाचित्

ime ca te sūryasamānavarcasaḥ
samāsate vṛtrahaṇaḥ kratuṃ yathā |
naiṣāṃ jñātuṃ vidyate jñānamadya
dattaṃ yebhyo na praṇaśyetkadācit

ऋत्विक्समो नास्ति लोकेषु चैव
द्वैपायनेनेति विनिश्चितं मे ।
एतस्य शिष्या हि क्षितिं संचरन्ति
सर्वर्त्विजः कर्मसु स्वेषु दक्षाः

ṛtviksamo nāsti lokeṣu caiva
dvaipāyaneneti viniścitaṃ me |
etasya śiṣyā hi kṣitiṃ saṃcaranti
sarvartvijaḥ karmasu sveṣu dakṣāḥ

विभावसुश्चित्रभानुर्महात्मा
हिरण्यरेता हुतभुक्कृष्णवर्त्मा ।
प्रदक्षिमावर्तशिखः प्रदीप्तो
हव्यं तवेदं हुतभुग्वष्टि देवः

vibhāvasuścitrabhānurmahātmā
hiraṇyaretā hutabhukkṛṣṇavartmā |
pradakṣimāvartaśikhaḥ pradīpto
havyaṃ tavedaṃ hutabhugvaṣṭi devaḥ

नैह त्वदन्यो विद्यते जीवलोके
समो नृपः पालयिता प्रजानाम् ।
धृत्या च ते प्रतीमनाः सदाहं
त्वं वा वरुणो धर्मराजो यमो वा

naiha tvadanyo vidyate jīvaloke
samo nṛpaḥ pālayitā prajānām |
dhṛtyā ca te pratīmanāḥ sadāhaṃ
tvaṃ vā varuṇo dharmarājo yamo vā

शक्रः साक्षाद्वज्रपाणिर्यथेह
त्राता लोकेऽस्मिंस्त्वं तथेह प्रजानाम् ।
मतस्त्वं नः पुरुषेन्द्रेह लोके
न च त्वदन्यो भूपतिरस्ति जज्ञे

śakraḥ sākṣādvajrapāṇiryatheha
trātā loke'smiṃstvaṃ tatheha prajānām |
matastvaṃ naḥ puruṣendreha loke
na ca tvadanyo bhūpatirasti jajñe

खट्वाङ्गनाभगदिलीपकल्प
ययातिमान्धातृसमप्रभाव ।
आदित्यतेजःप्रतिमानतेजा
भीष्मो यथा राजसि सुव्रतस्त्वम्

khaṭvāṅganābhagadilīpakalpa
yayātimāndhātṛsamaprabhāva |
ādityatejaḥpratimānatejā
bhīṣmo yathā rājasi suvratastvam

वाल्मीकिवत्ते निभृतं स्ववीर्यं
वसिष्ठवत्ते नियतश्च कोपः ।
प्रभुत्वमिन्द्रत्वसमं मतं मे
द्युतिश्च नारायणवद्विभाति

vālmīkivatte nibhṛtaṃ svavīryaṃ
vasiṣṭhavatte niyataśca kopaḥ |
prabhutvamindratvasamaṃ mataṃ me
dyutiśca nārāyaṇavadvibhāti

यमो यथा धर्मविनिश्चयज्ञः
कृष्णो यथा सर्वगुणोपपन्नः ।
श्रियां निवासोऽसि यथा वसूनां
निधानभूतोऽसि तथा क्रतूनाम्

yamo yathā dharmaviniścayajñaḥ
kṛṣṇo yathā sarvaguṇopapannaḥ |
śriyāṃ nivāso'si yathā vasūnāṃ
nidhānabhūto'si tathā kratūnām

दम्भोद्भवेनासि समो बलेन
रामो यथा शस्त्रविदस्त्रविच्च ।
और्वत्रिताभ्यामसि तुल्यतेजा
दुष्प्रेक्षणीयोऽसि भगीरथेन

dambhodbhavenāsi samo balena
rāmo yathā śastravidastravicca |
aurvatritābhyāmasi tulyatejā
duṣprekṣaṇīyo'si bhagīrathena

एवं स्तुताः सर्व एव प्रसन्ना
राजा सदस्या ऋत्विजो हव्यवाहः ।
तेषां दृष्ट्वा भावितानीङ्गितानि
प्रोवाच राजा जनमेजयोऽथ

evaṃ stutāḥ sarva eva prasannā
rājā sadasyā ṛtvijo havyavāhaḥ |
teṣāṃ dṛṣṭvā bhāvitānīṅgitāni
provāca rājā janamejayo'tha