अध्याय 28: अमृत-यात्रा से पहले विनता का आशीर्वाद

इत्युक्तो गरुडः सर्पैस्ततो मातरमब्रवीत् ।
गच्छाम्यमृतमाहर्तुं भक्ष्यमिच्छामि वेदितुम्

ityukto garuḍaḥ sarpaistato mātaramabravīt |
gacchāmyamṛtamāhartuṃ bhakṣyamicchāmi veditum

समुद्रकुक्षावेकान्ते निषादालयमुत्तमम् ।
भवनानि निषादानां तत्र सन्ति द्विजोत्तम

samudrakukṣāvekānte niṣādālayamuttamam |
bhavanāni niṣādānāṃ tatra santi dvijottama

पापिनां नष्टलोकानां निर्घृणानां दुरात्मनाम् ।
निषादानां सहस्राणि तान्भुक्त्वाऽमृतमानय

pāpināṃ naṣṭalokānāṃ nirghṛṇānāṃ durātmanām |
niṣādānāṃ sahasrāṇi tānbhuktvā'mṛtamānaya

न च ते ब्राह्मणं हन्तुं कार्या बुद्धिः कथंचन ।
अवध्यः सर्वभूतानां ब्राह्मणो ह्यनलोपमः

na ca te brāhmaṇaṃ hantuṃ kāryā buddhiḥ kathaṃcana |
avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ brāhmaṇo hyanalopamaḥ

अग्निरर्को विषं शस्त्रं विप्रो भवति कोपितः ।
गुरुर्हि सर्वभूतानां ब्राह्मणः परिकीर्तितः

agnirarko viṣaṃ śastraṃ vipro bhavati kopitaḥ |
gururhi sarvabhūtānāṃ brāhmaṇaḥ parikīrtitaḥ

एवमादिस्वरूपैस्तु सतां वै ब्राह्मणो मतः ।
स ते तात न हन्तव्यः संक्रुद्धेनापि सर्वथा

evamādisvarūpaistu satāṃ vai brāhmaṇo mataḥ |
sa te tāta na hantavyaḥ saṃkruddhenāpi sarvathā

ब्राह्मणानामभिद्रोहो न कर्तव्यः कथंचन ।
न ह्येवमग्निर्नादित्यो भस्म कुर्यात्तथानघ

brāhmaṇānāmabhidroho na kartavyaḥ kathaṃcana |
na hyevamagnirnādityo bhasma kuryāttathānagha

यथा कुर्यादभिक्रुद्धो ब्राह्मणः संशितव्रतः ।
तदेतैर्विविधैर्लिङ्गैस्त्वं विद्यास्तं द्विजोत्तमम्

yathā kuryādabhikruddho brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥ |
tadetairvividhairliṅgaistvaṃ vidyāstaṃ dvijottamam

भूतानामग्रभूर्विप्रो वर्णश्रेष्ठः पिता गुरुः ।
(गरुड उवाच)
किंरूपो ब्राह्मणो मातः किंशीलः किंपराक्रमः

bhūtānāmagrabhūrvipro varṇaśreṣṭhaḥ pitā guruḥ |
(garuḍa uvāca)
kiṃrūpo brāhmaṇo mātaḥ kiṃśīlaḥ kiṃparākramaḥ

किंस्विदग्निनिभो भाति किंस्वित्सौम्यप्रदर्शनः ।
यथाहमभिजानीयां ब्राह्मणं लक्षणैः शुभैः

kiṃsvidagninibho bhāti kiṃsvitsaumyapradarśanaḥ |
yathāhamabhijānīyāṃ brāhmaṇaṃ lakṣaṇaiḥ śubhaiḥ

तन्मे कारणतो मातः पृच्छतो वक्तुमर्हसि ।
(विनतोवाच)
यस्ते कण्ठमनुप्राप्तो निगीर्णं बडिशं यथा

tanme kāraṇato mātaḥ pṛcchato vaktumarhasi |
(vinatovāca)
yaste kaṇṭhamanuprāpto nigīrṇaṃ baḍiśaṃ yathā

दहेदङ्गारवत्पुत्रं तं विद्याद्ब्राह्मणर्षभम् ।
विप्रस्त्वया न हन्तव्यः संक्रुद्धेनापि सर्वदा

dahedaṅgāravatputraṃ taṃ vidyādbrāhmaṇarṣabham |
viprastvayā na hantavyaḥ saṃkruddhenāpi sarvadā

प्रोवाच चैन विनता पुत्रहार्दादिदं वचः ।
जठरे न च जीर्येद्यस्तं जानीहि द्विजोत्तमम्

provāca caina vinatā putrahārdādidaṃ vacaḥ |
jaṭhare na ca jīryedyastaṃ jānīhi dvijottamam

पुनः प्रोवाच विनता पुत्रहार्दादिदं वचः ।
जानन्त्यप्यतुलं वीर्यमाशीर्वादपरायणा

punaḥ provāca vinatā putrahārdādidaṃ vacaḥ |
jānantyapyatulaṃ vīryamāśīrvādaparāyaṇā

प्रीता परमदुःखार्ता नागैर्विप्रकृता सती ।
(विनतोवाच)
पक्षौ ते मारुतः पातु चन्द्रसूर्यौ च पृष्ठतः

prītā paramaduḥkhārtā nāgairviprakṛtā satī |
(vinatovāca)
pakṣau te mārutaḥ pātu candrasūryau ca pṛṣṭhataḥ

शिरश्च पातु वह्निस्ते वसवः सर्वतस्तनुम् ।
विष्णुः सर्वगतः सर्वमह्गानि तव चैव ह ।
अहं च ते सदा पुत्र शान्तिस्वस्तिपरायणा

śiraśca pātu vahniste vasavaḥ sarvatastanum |
viṣṇuḥ sarvagataḥ sarvamahgāni tava caiva ha |
ahaṃ ca te sadā putra śāntisvastiparāyaṇā

इहासीना भविष्यामि स्वस्तिकारे रता सदा ।
अरिष्टं व्रज पन्थानं पुत्र कार्यार्थसिद्धये

ihāsīnā bhaviṣyāmi svastikāre ratā sadā |
ariṣṭaṃ vraja panthānaṃ putra kāryārthasiddhaye

ततः स मातुर्वचनं निशम्य
वितत्य पक्षौ नभ उत्पपात ।
ततो निषादान्बलवानुपागतो
बुभुक्षितः काल इवान्तकोऽपरः

tataḥ sa māturvacanaṃ niśamya
vitatya pakṣau nabha utpapāta |
tato niṣādānbalavānupāgato
bubhukṣitaḥ kāla ivāntako'paraḥ

स तान्निषादानुपसंहरंस्तदा
रजः समुद्धूय नभःस्पृशं महत् ।
समुद्रकुक्षौ च विशोषयन्पयः
समीपजान्भूधरजान्विचालयन्

sa tānniṣādānupasaṃharaṃstadā
rajaḥ samuddhūya nabhaḥspṛśaṃ mahat |
samudrakukṣau ca viśoṣayanpayaḥ
samīpajānbhūdharajānvicālayan

ततः स चक्रे महदाननं तदा
निषादमार्गं प्रतिरुध्य पक्षिराट् ।
ततो निषादास्त्वरिताः प्रवव्रजु-
र्यतो मुखं तस्य भुजंगभोजिनः

tataḥ sa cakre mahadānanaṃ tadā
niṣādamārgaṃ pratirudhya pakṣirāṭ |
tato niṣādāstvaritāḥ pravavraju-
ryato mukhaṃ tasya bhujaṃgabhojinaḥ

तदाननं विवृतमतिप्रमाणव-
त्समभ्ययुर्गगनमिवार्दिताः खगाः ।
सहस्रशः पवनजोविमोहिता
यथा ।ञनिलप्रचलितपादपे वने

tadānanaṃ vivṛtamatipramāṇava-
tsamabhyayurgaganamivārditāḥ khagāḥ |
sahasraśaḥ pavanajovimohitā
yathā |ñanilapracalitapādape vane

ततः खगो वदनममित्रतापनः
समाहरत्परिचपलो मत्बलाः ।
निषूदयन्बहुविधमत्स्यजीविनो
बभुक्षितो गगनचरेश्वरस्तदा

tataḥ khago vadanamamitratāpanaḥ
samāharatparicapalo matbalāḥ |
niṣūdayanbahuvidhamatsyajīvino
babhukṣito gaganacareśvarastadā