अध्याय 240: यति को सुभद्रा के पास ठहराना

चैराः संचारिते तस्मिन्ननुज्ञाते युधिष्ठिरे ।
वासुदेवाभ्यनुज्ञातः कथयित्वेतिकृत्यताम्

cairāḥ saṃcārite tasminnanujñāte yudhiṣṭhire |
vāsudevābhyanujñātaḥ kathayitvetikṛtyatām

कृष्णस्य मतमास्थाय प्रययौ भरतर्षभः ।
द्वारकाया उपवने तस्थौ वै कार्यसाधनः

kṛṣṇasya matamāsthāya prayayau bharatarṣabhaḥ |
dvārakāyā upavane tasthau vai kāryasādhanaḥ

निवृत्ते ह्युत्सवे तस्मिन्गिरौ रैवतके तदा ।
वृष्णयोऽप्यगमन्सर्वे पुरीं द्वारवतीमनु

nivṛtte hyutsave tasmingirau raivatake tadā |
vṛṣṇayo'pyagamansarve purīṃ dvāravatīmanu

चिन्तयानस्ततो भद्रामुपविष्टः शिलातले ।
रमणीये वनोद्देशे बहुपादपसंवृते

cintayānastato bhadrāmupaviṣṭaḥ śilātale |
ramaṇīye vanoddeśe bahupādapasaṃvṛte

सालतालाश्वकर्णैश्च बकुलैरर्जुनैस्तथा ।
चम्पकाशोकपुन्नागैः केतकैः पाटलैस्तथा

sālatālāśvakarṇaiśca bakulairarjunaistathā |
campakāśokapunnāgaiḥ ketakaiḥ pāṭalaistathā

कर्णिकारैरशोकैश्च अङ्कोलैरतिमुक्तकैः ।
एवमादिभिरन्यैश्च संवृते स शिलातले

karṇikārairaśokaiśca aṅkolairatimuktakaiḥ |
evamādibhiranyaiśca saṃvṛte sa śilātale

पुनःपुनश्चिन्तयानः सुभद्रां भद्रभाषिणीम् ।
यदृच्छया चोपपन्नान्वृष्णिवीरान्ददर्श सः

punaḥpunaścintayānaḥ subhadrāṃ bhadrabhāṣiṇīm |
yadṛcchayā copapannānvṛṣṇivīrāndadarśa saḥ

बलदेवं च हार्दिक्यं साम्बं सारणमेव च ।
प्रद्युम्नं च गदं चैव चारुदेष्णं विदूरथम्

baladevaṃ ca hārdikyaṃ sāmbaṃ sāraṇameva ca |
pradyumnaṃ ca gadaṃ caiva cārudeṣṇaṃ vidūratham

भानुं च हरितं चैव विपृथुं पृथुमेव च ।
तथान्यांश्च बहून्पश्यन्हृदि शोकमधारयत्

bhānuṃ ca haritaṃ caiva vipṛthuṃ pṛthumeva ca |
tathānyāṃśca bahūnpaśyanhṛdi śokamadhārayat

ततस्ते सहिताः सर्वे यतिं दृष्ट्वा समुत्सुकाः ।
वृष्णयो विनयोपेताः परिवार्योपतस्थिरे

tataste sahitāḥ sarve yatiṃ dṛṣṭvā samutsukāḥ |
vṛṣṇayo vinayopetāḥ parivāryopatasthire

ततोऽर्जुनः प्रीतमनाः स्वागतं व्याजहार सः ।
आस्यतामास्यतां सर्वै रमणीये शिलातले

tato'rjunaḥ prītamanāḥ svāgataṃ vyājahāra saḥ |
āsyatāmāsyatāṃ sarvai ramaṇīye śilātale

इत्येवमुक्ता यतिना प्रीतास्ते यादवर्षभाः ।
उपोपविविशुः सर्वे ते स्वागतमिति ब्रुवन्

ityevamuktā yatinā prītāste yādavarṣabhāḥ |
upopaviviśuḥ sarve te svāgatamiti bruvan

परितः सन्निविष्टेषु वृष्णिवीरेषु पाण्डवः ।
आकारं गूहमानस्तु कुशलप्रश्नमब्रवीत्

paritaḥ sanniviṣṭeṣu vṛṣṇivīreṣu pāṇḍavaḥ |
ākāraṃ gūhamānastu kuśalapraśnamabravīt

सर्वत्र कुशलं चोक्त्वा बलदेवोऽब्रवीदिदम् ।
प्रसादं कुरु मे विप्र कुतस्त्वं चागतो ह्यसि

sarvatra kuśalaṃ coktvā baladevo'bravīdidam |
prasādaṃ kuru me vipra kutastvaṃ cāgato hyasi

त्वया दृष्टानि पुण्यानि वद त्वं वदतांवर ।
पर्वतांश्चैव तीर्थानि वनान्यायतनानि च

tvayā dṛṣṭāni puṇyāni vada tvaṃ vadatāṃvara |
parvatāṃścaiva tīrthāni vanānyāyatanāni ca

तीर्थानां दर्शनं चैव पर्वतानां च भारत ।
आपगानां वनानां च कथयामास ताः कथाः

tīrthānāṃ darśanaṃ caiva parvatānāṃ ca bhārata |
āpagānāṃ vanānāṃ ca kathayāmāsa tāḥ kathāḥ

श्रुत्वा धर्मकथाः पुण्या वृष्णिवीरा मुदान्विताः ।
अपूजयंस्तदा भिक्षुं कथान्ते जनमेजय

śrutvā dharmakathāḥ puṇyā vṛṣṇivīrā mudānvitāḥ |
apūjayaṃstadā bhikṣuṃ kathānte janamejaya

ततस्तु यादवाः सर्वे मन्त्रयन्ति स्म भारत ।
अयं देशातिथिः श्रीमान्यतिलिङ्गधरो द्विजः

tatastu yādavāḥ sarve mantrayanti sma bhārata |
ayaṃ deśātithiḥ śrīmānyatiliṅgadharo dvijaḥ

आवासं कमुपाश्रित्य वसेत निरुपद्रवः ।
इत्येवं प्रब्रुवन्तस्तु रौहिणेयं च यादवाः

āvāsaṃ kamupāśritya vaseta nirupadravaḥ |
ityevaṃ prabruvantastu rauhiṇeyaṃ ca yādavāḥ

ददृशुः कृष्णमायान्तं सर्वे यादवनन्दनम् ।
एहि केशव तातेति रौहिणेयो वचोऽब्रवीत्

dadṛśuḥ kṛṣṇamāyāntaṃ sarve yādavanandanam |
ehi keśava tāteti rauhiṇeyo vaco'bravīt

यतिलिङ्गधरो विद्वान्देशातिथिरयं द्विजः ।
वर्षमासनिवासार्थमागतो नः पुरं प्रति ।
स्थाने यस्मिन्निवसतु तन्मे ब्रूहि जनार्दन

yatiliṅgadharo vidvāndeśātithirayaṃ dvijaḥ |
varṣamāsanivāsārthamāgato naḥ puraṃ prati |
sthāne yasminnivasatu tanme brūhi janārdana

त्वयि स्थिते महाभाग परवानस्मि धर्मतः ।
स्वयं तु रुचिरे स्थाने वासयेर्यदुनन्दन

tvayi sthite mahābhāga paravānasmi dharmataḥ |
svayaṃ tu rucire sthāne vāsayeryadunandana

प्रीतः स तेन वाक्येन परिष्वज्य जनार्दनम् ।
बलदेवोऽब्रवीद्वाक्यं चिन्तयित्वा महाबलः

prītaḥ sa tena vākyena pariṣvajya janārdanam |
baladevo'bravīdvākyaṃ cintayitvā mahābalaḥ

आरामे तु वसेद्धीमांश्चतुरो वर्षमासकान् ।
कन्यागृहे सुभद्राया भुक्त्वा भोजनमिच्छया

ārāme tu vaseddhīmāṃścaturo varṣamāsakān |
kanyāgṛhe subhadrāyā bhuktvā bhojanamicchayā

लतागृहेषु वसतामिति मे धीयते मतिः ।
लब्धानुज्ञास्त्वया तात मन्यन्ते सर्वयादवाः

latāgṛheṣu vasatāmiti me dhīyate matiḥ |
labdhānujñāstvayā tāta manyante sarvayādavāḥ

बलवान्दर्शनीयश्च वाग्मी श्रीमान्बहुश्रुतः ।
कन्यापुरसमीपे तु न युक्तमिति मे मतिः

balavāndarśanīyaśca vāgmī śrīmānbahuśrutaḥ |
kanyāpurasamīpe tu na yuktamiti me matiḥ

गुरुः शास्ता च नेता च शास्त्रज्ञो धर्मवित्तमः ।
त्वयोक्तं न विरुध्येहं करिष्यामि वचस्तव

guruḥ śāstā ca netā ca śāstrajño dharmavittamaḥ |
tvayoktaṃ na virudhyehaṃ kariṣyāmi vacastava

शुभाशुभस्य विज्ञाता नान्योऽस्मि भुवि कश्चन

śubhāśubhasya vijñātā nānyo'smi bhuvi kaścana

अयं देशातिथिः श्रीमान्सर्वधर्मभृतां वरः ।
धृतिमान्विनयोपेतः सत्यबादी जितेन्द्रियः

ayaṃ deśātithiḥ śrīmānsarvadharmabhṛtāṃ varaḥ |
dhṛtimānvinayopetaḥ satyabādī jitendriyaḥ

यतिलिङ्गधरो ह्येष को विजानाति मानसम् ।
त्वमिमं पुण्डरीकाक्ष नीत्वा कन्यापुरं शुभम्

yatiliṅgadharo hyeṣa ko vijānāti mānasam |
tvamimaṃ puṇḍarīkākṣa nītvā kanyāpuraṃ śubham

निवेदय सुभद्रायै मद्वाक्यपरिचोदितः ।
भक्ष्यैर्भोज्यैश्च पानैश्च अन्नैरिष्टैश्च पूजय

nivedaya subhadrāyai madvākyaparicoditaḥ |
bhakṣyairbhojyaiśca pānaiśca annairiṣṭaiśca pūjaya