अध्याय 239: श्रीकृष्ण की सुभद्रा-हरण की सलाह

ततः कतिपयाहस्य तस्मिन्रैवतके गिरौ ।
वृष्ण्यन्धकानामभवदुत्सवो नृपसत्तम

tataḥ katipayāhasya tasminraivatake girau |
vṛṣṇyandhakānāmabhavadutsavo nṛpasattama

तत्र दानं ददुर्वीरा ब्राह्मणेभ्यः सहस्रशः ।
भोजवृष्ण्यन्धकाश्चैव महे तस्य गिरेस्तदा

tatra dānaṃ dadurvīrā brāhmaṇebhyaḥ sahasraśaḥ |
bhojavṛṣṇyandhakāścaiva mahe tasya girestadā

प्रसादै रत्नचित्रैश्च गिरेस्तस्य समन्ततः ।
स देशः शोभितो राजन्कल्पवृक्षैश्च सर्वशः

prasādai ratnacitraiśca girestasya samantataḥ |
sa deśaḥ śobhito rājankalpavṛkṣaiśca sarvaśaḥ

वादित्राणि च तत्रान्ये वादकाः समवादयन् ।
ननृतुर्नर्तकाश्चैव जगुर्गेयानि गायनाः

vāditrāṇi ca tatrānye vādakāḥ samavādayan |
nanṛturnartakāścaiva jagurgeyāni gāyanāḥ

अलङ्कृताः कुमाराश्च वृष्णीनां सुमहौजसाम् ।
यानैर्हाटकचित्रैश्च चञ्चूर्यन्ते स्म सर्वशः

alaṅkṛtāḥ kumārāśca vṛṣṇīnāṃ sumahaujasām |
yānairhāṭakacitraiśca cañcūryante sma sarvaśaḥ

पौराश्च पादचारेण यानैरुच्चावचैस्तथा ।
सदाराः सानुयात्राश्च शतशोऽथ सहस्रशः

paurāśca pādacāreṇa yānairuccāvacaistathā |
sadārāḥ sānuyātrāśca śataśo'tha sahasraśaḥ

ततो हलधरः क्षीबो रेवतीसहितः प्रभुः ।
अनुगम्यमानो गन्धर्वैरचरत्रत्र भारत

tato haladharaḥ kṣībo revatīsahitaḥ prabhuḥ |
anugamyamāno gandharvairacaratratra bhārata

तथैव राजा वृष्णीनामुग्रसेनः प्रतापवान् ।
अनुगीयमानो गन्धर्वैः स्त्रीसहस्रसहायवान्

tathaiva rājā vṛṣṇīnāmugrasenaḥ pratāpavān |
anugīyamāno gandharvaiḥ strīsahasrasahāyavān

रौक्मिणेयश्च साम्बश्च क्षीबौ समरदुर्मदौ ।
दिव्यमाल्याम्बरधरौ विजह्वातेऽमराविव

raukmiṇeyaśca sāmbaśca kṣībau samaradurmadau |
divyamālyāmbaradharau vijahvāte'marāviva

अक्रूरः सारणश्चैव गदो बभ्रुर्विदूरथः ।
निशठश्चारुदेष्णश्च पृथुर्विपृथुरेव च

akrūraḥ sāraṇaścaiva gado babhrurvidūrathaḥ |
niśaṭhaścārudeṣṇaśca pṛthurvipṛthureva ca

सत्यकः सात्यकिश्चैव भङ्गकारमहारवौ ।
हार्दिक्य उद्धवश्चैव ये चान्ये नानुकीर्तिताः

satyakaḥ sātyakiścaiva bhaṅgakāramahāravau |
hārdikya uddhavaścaiva ye cānye nānukīrtitāḥ

एते परिवृताः स्त्रीभिर्गन्धर्वैश्च पृथक्पृथक् ।
तमुत्सवं रैवतके शोभयाञ्चक्रिरे तदा

ete parivṛtāḥ strībhirgandharvaiśca pṛthakpṛthak |
tamutsavaṃ raivatake śobhayāñcakrire tadā

वासदेवो ययौ तत्र सह स्त्रीभिर्मुदान्वितः ।
दत्त्वा दानं द्विजातिभ्यः परिव्राजमपश्यत

vāsadevo yayau tatra saha strībhirmudānvitaḥ |
dattvā dānaṃ dvijātibhyaḥ parivrājamapaśyata

चित्रकौतूहले तस्मिन्वर्तमाने महाद्भुते ।
वासुदेवश्च पार्थश्च सहितौ परिजग्मतुः

citrakautūhale tasminvartamāne mahādbhute |
vāsudevaśca pārthaśca sahitau parijagmatuḥ

तत्र चङ्क्रममाणौ तौ वसुदेवसुतां शुभाम् ।
अलङ्कृतां सखीमध्ये भद्रां ददृशतुस्तदा

tatra caṅkramamāṇau tau vasudevasutāṃ śubhām |
alaṅkṛtāṃ sakhīmadhye bhadrāṃ dadṛśatustadā

दृष्ट्वैव तामर्जुनस्य कन्दर्पः समजायत ।
तं तदैकाग्रमनसं कृष्णः पार्थमलक्षयत्

dṛṣṭvaiva tāmarjunasya kandarpaḥ samajāyata |
taṃ tadaikāgramanasaṃ kṛṣṇaḥ pārthamalakṣayat

अब्रवीत्पुरुषव्याघ्रः प्रसहन्निव भारत ।
वनेचरस्य किमिदं कामेनालोड्यते मनः

abravītpuruṣavyāghraḥ prasahanniva bhārata |
vanecarasya kimidaṃ kāmenāloḍyate manaḥ

ममैषा भगिनी पार्थ सारणस्य सहोदरी ।
सुभद्रा नाम भद्रं ते पितुर्मे दयिता सुता ।
यदि ते वर्तते बुद्धिर्वक्ष्यामि पितरं स्वयम्

mamaiṣā bhaginī pārtha sāraṇasya sahodarī |
subhadrā nāma bhadraṃ te piturme dayitā sutā |
yadi te vartate buddhirvakṣyāmi pitaraṃ svayam

दुहिता वसुदेवस्य वासुदेवस्य च स्वसा ।
रूपेण चैषा संपन्ना कमिवैषा न मोहयेत्

duhitā vasudevasya vāsudevasya ca svasā |
rūpeṇa caiṣā saṃpannā kamivaiṣā na mohayet

कृतमेव तु कल्याणं सर्वं मम भवेद्ध्रुवम् ।
यदि स्यान्मम वार्ष्णेयी महिषीयं स्वसा तव

kṛtameva tu kalyāṇaṃ sarvaṃ mama bhaveddhruvam |
yadi syānmama vārṣṇeyī mahiṣīyaṃ svasā tava

प्राप्तौ तु क उपायः स्यात्तं व्रवीहि जनार्दन ।
आस्थास्यामि तदा सर्वं यदि शक्यं नरेण तत्

prāptau tu ka upāyaḥ syāttaṃ vravīhi janārdana |
āsthāsyāmi tadā sarvaṃ yadi śakyaṃ nareṇa tat

स्वयं वरः क्षत्रियाणां विवाहः पुरुषर्षभ ।
स च संशयितः पार्थ स्वभावस्यानिमित्ततः

svayaṃ varaḥ kṣatriyāṇāṃ vivāhaḥ puruṣarṣabha |
sa ca saṃśayitaḥ pārtha svabhāvasyānimittataḥ

प्रसह्य हरणं चापि क्षत्रियाणां प्रशस्यते ।
विवाहहेतुः शूराणामिति धर्मविदो विदुः

prasahya haraṇaṃ cāpi kṣatriyāṇāṃ praśasyate |
vivāhahetuḥ śūrāṇāmiti dharmavido viduḥ

स त्वमर्जुन कल्याणीं प्रसह्य भगिनीं मम ।
यतिरूपधरस्तं तु यथा कालविपाकता ।
हर स्वयंवरे ह्यस्याः को वै वेद चिकीर्षितम्

sa tvamarjuna kalyāṇīṃ prasahya bhaginīṃ mama |
yatirūpadharastaṃ tu yathā kālavipākatā |
hara svayaṃvare hyasyāḥ ko vai veda cikīrṣitam

ततोऽर्जुनश्च कृष्णश्च विनिश्चित्येतिकृत्यताम् ।
शीघ्रगान्पुरुषानन्प्रेषयामासतुस्तदा

tato'rjunaśca kṛṣṇaśca viniścityetikṛtyatām |
śīghragānpuruṣānanpreṣayāmāsatustadā

धर्मराजाय तत्सर्वमिन्द्रप्रस्थगताय वै ।
श्रुत्वैव च महाबाहुरनुजज्ञे समातृकः

dharmarājāya tatsarvamindraprasthagatāya vai |
śrutvaiva ca mahābāhuranujajñe samātṛkaḥ

भीमसेनस्तु तच्छ्रुत्वा कृतकृत्यं स्म मन्यते ।
इत्येवं मनुजैरुक्तं कृष्णः श्रुत्वा महामतिः

bhīmasenastu tacchrutvā kṛtakṛtyaṃ sma manyate |
ityevaṃ manujairuktaṃ kṛṣṇaḥ śrutvā mahāmatiḥ

अनुज्ञाप्य तदा पार्थं हृदि स्थाप्य चिकीर्षितम् ।
इत्येवं मनुजैः सार्धं द्वारकां समुपेयिवान्

anujñāpya tadā pārthaṃ hṛdi sthāpya cikīrṣitam |
ityevaṃ manujaiḥ sārdhaṃ dvārakāṃ samupeyivān