चैराः संचारिते तस्मिन्ननुज्ञाते युधिष्ठिरे ।
वासुदेवाभ्यनुज्ञातः कथयित्वेतिकृत्यताम्
cairāḥ saṃcārite tasminnanujñāte yudhiṣṭhire |
vāsudevābhyanujñātaḥ kathayitvetikṛtyatām
इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि सुभद्राहरणपर्वणि चत्वारिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः ॥
31 verses · 240 of 261
With Yudhishthira's leave and Shri Krishna's counsel, Arjuna waits in a grove outside Dvaraka, sitting on a rock among sal, champaka, ashoka and ketaka trees, thinking only of Subhadra. The Vrishni heroes, Balarama, Pradyumna, Samba, Gada and others, come upon him and, taking him for a holy ascetic, sit around him respectfully. Asked by Balarama, he tells of the tirthas, mountains and rivers he has seen, and they honour him. They wonder where such a guest should stay for the four months of the rains. Balarama proposes the garden by the maidens' quarters, where Subhadra can serve his food. Shri Krishna gently objects that the man is strong, handsome and eloquent, but defers to his elder. Balarama insists and asks him to take the ascetic there.
वैशंपायन उवाच
चैराः संचारिते तस्मिन्ननुज्ञाते युधिष्ठिरे ।
वासुदेवाभ्यनुज्ञातः कथयित्वेतिकृत्यताम्
cairāḥ saṃcārite tasminnanujñāte yudhiṣṭhire |
vāsudevābhyanujñātaḥ kathayitvetikṛtyatām
कृष्णस्य मतमास्थाय प्रययौ भरतर्षभः ।
द्वारकाया उपवने तस्थौ वै कार्यसाधनः
kṛṣṇasya matamāsthāya prayayau bharatarṣabhaḥ |
dvārakāyā upavane tasthau vai kāryasādhanaḥ
निवृत्ते ह्युत्सवे तस्मिन्गिरौ रैवतके तदा ।
वृष्णयोऽप्यगमन्सर्वे पुरीं द्वारवतीमनु
nivṛtte hyutsave tasmingirau raivatake tadā |
vṛṣṇayo'pyagamansarve purīṃ dvāravatīmanu
चिन्तयानस्ततो भद्रामुपविष्टः शिलातले ।
रमणीये वनोद्देशे बहुपादपसंवृते
cintayānastato bhadrāmupaviṣṭaḥ śilātale |
ramaṇīye vanoddeśe bahupādapasaṃvṛte
सालतालाश्वकर्णैश्च बकुलैरर्जुनैस्तथा ।
चम्पकाशोकपुन्नागैः केतकैः पाटलैस्तथा
sālatālāśvakarṇaiśca bakulairarjunaistathā |
campakāśokapunnāgaiḥ ketakaiḥ pāṭalaistathā
कर्णिकारैरशोकैश्च अङ्कोलैरतिमुक्तकैः ।
एवमादिभिरन्यैश्च संवृते स शिलातले
karṇikārairaśokaiśca aṅkolairatimuktakaiḥ |
evamādibhiranyaiśca saṃvṛte sa śilātale
पुनःपुनश्चिन्तयानः सुभद्रां भद्रभाषिणीम् ।
यदृच्छया चोपपन्नान्वृष्णिवीरान्ददर्श सः
punaḥpunaścintayānaḥ subhadrāṃ bhadrabhāṣiṇīm |
yadṛcchayā copapannānvṛṣṇivīrāndadarśa saḥ
बलदेवं च हार्दिक्यं साम्बं सारणमेव च ।
प्रद्युम्नं च गदं चैव चारुदेष्णं विदूरथम्
baladevaṃ ca hārdikyaṃ sāmbaṃ sāraṇameva ca |
pradyumnaṃ ca gadaṃ caiva cārudeṣṇaṃ vidūratham
भानुं च हरितं चैव विपृथुं पृथुमेव च ।
तथान्यांश्च बहून्पश्यन्हृदि शोकमधारयत्
bhānuṃ ca haritaṃ caiva vipṛthuṃ pṛthumeva ca |
tathānyāṃśca bahūnpaśyanhṛdi śokamadhārayat
ततस्ते सहिताः सर्वे यतिं दृष्ट्वा समुत्सुकाः ।
वृष्णयो विनयोपेताः परिवार्योपतस्थिरे
tataste sahitāḥ sarve yatiṃ dṛṣṭvā samutsukāḥ |
vṛṣṇayo vinayopetāḥ parivāryopatasthire
ततोऽर्जुनः प्रीतमनाः स्वागतं व्याजहार सः ।
आस्यतामास्यतां सर्वै रमणीये शिलातले
tato'rjunaḥ prītamanāḥ svāgataṃ vyājahāra saḥ |
āsyatāmāsyatāṃ sarvai ramaṇīye śilātale
इत्येवमुक्ता यतिना प्रीतास्ते यादवर्षभाः ।
उपोपविविशुः सर्वे ते स्वागतमिति ब्रुवन्
ityevamuktā yatinā prītāste yādavarṣabhāḥ |
upopaviviśuḥ sarve te svāgatamiti bruvan
परितः सन्निविष्टेषु वृष्णिवीरेषु पाण्डवः ।
आकारं गूहमानस्तु कुशलप्रश्नमब्रवीत्
paritaḥ sanniviṣṭeṣu vṛṣṇivīreṣu pāṇḍavaḥ |
ākāraṃ gūhamānastu kuśalapraśnamabravīt
सर्वत्र कुशलं चोक्त्वा बलदेवोऽब्रवीदिदम् ।
प्रसादं कुरु मे विप्र कुतस्त्वं चागतो ह्यसि
sarvatra kuśalaṃ coktvā baladevo'bravīdidam |
prasādaṃ kuru me vipra kutastvaṃ cāgato hyasi
त्वया दृष्टानि पुण्यानि वद त्वं वदतांवर ।
पर्वतांश्चैव तीर्थानि वनान्यायतनानि च
tvayā dṛṣṭāni puṇyāni vada tvaṃ vadatāṃvara |
parvatāṃścaiva tīrthāni vanānyāyatanāni ca
तीर्थानां दर्शनं चैव पर्वतानां च भारत ।
आपगानां वनानां च कथयामास ताः कथाः
tīrthānāṃ darśanaṃ caiva parvatānāṃ ca bhārata |
āpagānāṃ vanānāṃ ca kathayāmāsa tāḥ kathāḥ
श्रुत्वा धर्मकथाः पुण्या वृष्णिवीरा मुदान्विताः ।
अपूजयंस्तदा भिक्षुं कथान्ते जनमेजय
śrutvā dharmakathāḥ puṇyā vṛṣṇivīrā mudānvitāḥ |
apūjayaṃstadā bhikṣuṃ kathānte janamejaya
ततस्तु यादवाः सर्वे मन्त्रयन्ति स्म भारत ।
अयं देशातिथिः श्रीमान्यतिलिङ्गधरो द्विजः
tatastu yādavāḥ sarve mantrayanti sma bhārata |
ayaṃ deśātithiḥ śrīmānyatiliṅgadharo dvijaḥ
आवासं कमुपाश्रित्य वसेत निरुपद्रवः ।
इत्येवं प्रब्रुवन्तस्तु रौहिणेयं च यादवाः
āvāsaṃ kamupāśritya vaseta nirupadravaḥ |
ityevaṃ prabruvantastu rauhiṇeyaṃ ca yādavāḥ
ददृशुः कृष्णमायान्तं सर्वे यादवनन्दनम् ।
एहि केशव तातेति रौहिणेयो वचोऽब्रवीत्
dadṛśuḥ kṛṣṇamāyāntaṃ sarve yādavanandanam |
ehi keśava tāteti rauhiṇeyo vaco'bravīt
यतिलिङ्गधरो विद्वान्देशातिथिरयं द्विजः ।
वर्षमासनिवासार्थमागतो नः पुरं प्रति ।
स्थाने यस्मिन्निवसतु तन्मे ब्रूहि जनार्दन
yatiliṅgadharo vidvāndeśātithirayaṃ dvijaḥ |
varṣamāsanivāsārthamāgato naḥ puraṃ prati |
sthāne yasminnivasatu tanme brūhi janārdana
श्रीकृष्ण उवाच
त्वयि स्थिते महाभाग परवानस्मि धर्मतः ।
स्वयं तु रुचिरे स्थाने वासयेर्यदुनन्दन
tvayi sthite mahābhāga paravānasmi dharmataḥ |
svayaṃ tu rucire sthāne vāsayeryadunandana
प्रीतः स तेन वाक्येन परिष्वज्य जनार्दनम् ।
बलदेवोऽब्रवीद्वाक्यं चिन्तयित्वा महाबलः
prītaḥ sa tena vākyena pariṣvajya janārdanam |
baladevo'bravīdvākyaṃ cintayitvā mahābalaḥ
आरामे तु वसेद्धीमांश्चतुरो वर्षमासकान् ।
कन्यागृहे सुभद्राया भुक्त्वा भोजनमिच्छया
ārāme tu vaseddhīmāṃścaturo varṣamāsakān |
kanyāgṛhe subhadrāyā bhuktvā bhojanamicchayā
लतागृहेषु वसतामिति मे धीयते मतिः ।
लब्धानुज्ञास्त्वया तात मन्यन्ते सर्वयादवाः
latāgṛheṣu vasatāmiti me dhīyate matiḥ |
labdhānujñāstvayā tāta manyante sarvayādavāḥ
बलवान्दर्शनीयश्च वाग्मी श्रीमान्बहुश्रुतः ।
कन्यापुरसमीपे तु न युक्तमिति मे मतिः
balavāndarśanīyaśca vāgmī śrīmānbahuśrutaḥ |
kanyāpurasamīpe tu na yuktamiti me matiḥ
गुरुः शास्ता च नेता च शास्त्रज्ञो धर्मवित्तमः ।
त्वयोक्तं न विरुध्येहं करिष्यामि वचस्तव
guruḥ śāstā ca netā ca śāstrajño dharmavittamaḥ |
tvayoktaṃ na virudhyehaṃ kariṣyāmi vacastava
शुभाशुभस्य विज्ञाता नान्योऽस्मि भुवि कश्चन
śubhāśubhasya vijñātā nānyo'smi bhuvi kaścana
बलदेव उवाच
अयं देशातिथिः श्रीमान्सर्वधर्मभृतां वरः ।
धृतिमान्विनयोपेतः सत्यबादी जितेन्द्रियः
ayaṃ deśātithiḥ śrīmānsarvadharmabhṛtāṃ varaḥ |
dhṛtimānvinayopetaḥ satyabādī jitendriyaḥ
यतिलिङ्गधरो ह्येष को विजानाति मानसम् ।
त्वमिमं पुण्डरीकाक्ष नीत्वा कन्यापुरं शुभम्
yatiliṅgadharo hyeṣa ko vijānāti mānasam |
tvamimaṃ puṇḍarīkākṣa nītvā kanyāpuraṃ śubham
निवेदय सुभद्रायै मद्वाक्यपरिचोदितः ।
भक्ष्यैर्भोज्यैश्च पानैश्च अन्नैरिष्टैश्च पूजय
nivedaya subhadrāyai madvākyaparicoditaḥ |
bhakṣyairbhojyaiśca pānaiśca annairiṣṭaiśca pūjaya
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)