आदि पर्व

अध्याय 183: कुन्ती पांचाल चलने का प्रस्ताव करती हैं

इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि चैत्ररथपर्वणि त्र्यशीत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥

12 श्लोक · 183 में से 261

इस अध्याय में क्या होता है

कुन्ती पांचाल चलने का प्रस्ताव करती हैं

द्रौपदी की बात सुनकर पाण्डवों का मन उसी में लग जाता है और वे रात भर बेचैन रहते हैं। कुन्ती समझ जाती हैं कि उनका मन पांचाल में है और युधिष्ठिर से कहती हैं। हम इस ब्राह्मण के घर बहुत दिन सुख से रहे, पर यहाँ के सब वन और उपवन बार बार देख लिए, अब वे मन को नहीं भाते; भिक्षा भी पहले जैसी नहीं मिलती। पांचाल देश समृद्ध सुना जाता है और वहाँ का राजा ब्राह्मणों का भक्त है। युधिष्ठिर कहते हैं, जो आप ठीक समझें वही हमारा हित है। कुन्ती भीम, अर्जुन और नकुल सहदेव से पूछती हैं, सब सहमत होते हैं। आश्रयदाता से विदा लेकर वे द्रुपद की सुन्दर नगरी की ओर चल पड़ते हैं।

वैशंपायन उवाच

183.1

एतच्छ्रुत्वा ततः सर्वे पाण्डवा भरतर्षभ ।
मनसा द्रौपदीं जग्मुरनङ्गशरपीडिताः

etacchrutvā tataḥ sarve pāṇḍavā bharatarṣabha |
manasā draupadīṃ jagmuranaṅgaśarapīḍitāḥ

183.2

ततस्तां रजनीं राजञ्छल्यविद्धा इवाभवन् ।
सर्वे चास्वस्थमनसो बभूवुस्ते महाबलाः

tatastāṃ rajanīṃ rājañchalyaviddhā ivābhavan |
sarve cāsvasthamanaso babhūvuste mahābalāḥ

183.3

ततः कुन्ती सुतान्दृष्ट्वा सर्वांस्तद्गतचेतसः ।
युधिष्ठिरमुवाचेदं वचनं सत्यवादिनी

tataḥ kuntī sutāndṛṣṭvā sarvāṃstadgatacetasaḥ |
yudhiṣṭhiramuvācedaṃ vacanaṃ satyavādinī

183.4

चिररात्रोषिताः स्मेह ब्राह्मणस्य निवेशने ।
रममाणाः पुरे रम्ये लब्धभैक्षा महात्मनः

cirarātroṣitāḥ smeha brāhmaṇasya niveśane |
ramamāṇāḥ pure ramye labdhabhaikṣā mahātmanaḥ

183.5

यानीह रमणीयानि वनान्युपवनानि च ।
सर्वाणि तानि दृष्टानि पुनःपुनररिन्दम

yānīha ramaṇīyāni vanānyupavanāni ca |
sarvāṇi tāni dṛṣṭāni punaḥpunararindama

183.6

पुनर्दृष्टानि तानीह प्रीणयन्ति न नस्तथा ।
भैक्षं च न तथा वीर लभ्यते कुरुनन्दन

punardṛṣṭāni tānīha prīṇayanti na nastathā |
bhaikṣaṃ ca na tathā vīra labhyate kurunandana

183.7

ते वयं साधु पञ्चालान्गच्छाम यदि मन्यसे ।
अपूर्वदर्शनं वीर रमणीयं भविष्यति

te vayaṃ sādhu pañcālāngacchāma yadi manyase |
apūrvadarśanaṃ vīra ramaṇīyaṃ bhaviṣyati

183.8

सुभिक्षाश्चैव पञ्चालाः श्रूयन्ते शत्रुकर्शन ।
यज्ञसेनश्च राजाऽसौ ब्रह्मण्य इति सुश्रुम

subhikṣāścaiva pañcālāḥ śrūyante śatrukarśana |
yajñasenaśca rājā'sau brahmaṇya iti suśruma

183.9

एकत्र चिरवासश्च क्षमो न च मतो मम ।
ते तत्र साधु गच्छामो यदि त्वं पुत्र मन्यसे

ekatra ciravāsaśca kṣamo na ca mato mama |
te tatra sādhu gacchāmo yadi tvaṃ putra manyase

युधिष्ठिर उवाच

183.10

भवत्या यन्मतं कार्यं तदस्माकं परं हितम् ।
अनुजांस्तु न जानामि गच्छेयुर्नेति वा पुनः

bhavatyā yanmataṃ kāryaṃ tadasmākaṃ paraṃ hitam |
anujāṃstu na jānāmi gaccheyurneti vā punaḥ

वैशंपायन उवाच

183.11

ततः कुन्ती भीमसेनमर्जुनं यमजौ तथा ।
उवाच गमनं ते च तथेत्येवाब्रुवंस्तदा

tataḥ kuntī bhīmasenamarjunaṃ yamajau tathā |
uvāca gamanaṃ te ca tathetyevābruvaṃstadā

183.12

तत आमन्त्र्य तं विप्रं कुन्ती राजसुतैः सह ।
प्रतस्थे नगरीं रम्यां द्रुपदस्य महात्मनः

tata āmantrya taṃ vipraṃ kuntī rājasutaiḥ saha |
pratasthe nagarīṃ ramyāṃ drupadasya mahātmanaḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)