अध्याय 156: पुरोचन को लाक्षागृह बनाने का आदेश

धृतराष्ट्रप्रयुक्तेषु पाण्डुपुत्रेषु भारत ।
दुर्योधनः परं हर्षमगच्छत्स दुरात्मवान्

dhṛtarāṣṭraprayukteṣu pāṇḍuputreṣu bhārata |
duryodhanaḥ paraṃ harṣamagacchatsa durātmavān

ततः सुबलपुत्रश्च कर्णदुर्योधनावपि ।
दहने सह पुत्रायाः कुन्त्या मतिमकुर्वत ।
मन्त्रयित्वा स तैः सार्धं दुरात्मा धृतराष्ट्रजः

tataḥ subalaputraśca karṇaduryodhanāvapi |
dahane saha putrāyāḥ kuntyā matimakurvata |
mantrayitvā sa taiḥ sārdhaṃ durātmā dhṛtarāṣṭrajaḥ

स पुरोचनमेकान्तमानीय भरतर्षभ ।
गृहीत्वा दक्षिणे पाणौ सचिवं वाक्यमब्रवीत्

sa purocanamekāntamānīya bharatarṣabha |
gṛhītvā dakṣiṇe pāṇau sacivaṃ vākyamabravīt

ममेयं वसुसंपूर्णा पुरोचन वसुन्धरा ।
यथैव भविता तात तथा त्वं द्रष्टुमर्हसि

mameyaṃ vasusaṃpūrṇā purocana vasundharā |
yathaiva bhavitā tāta tathā tvaṃ draṣṭumarhasi

न हि मे कश्चिदन्योऽस्ति विश्वासिकतरस्त्वया ।
सहायो येन सन्धाय मन्त्रयेयं यथा त्वया

na hi me kaścidanyo'sti viśvāsikatarastvayā |
sahāyo yena sandhāya mantrayeyaṃ yathā tvayā

संरक्ष तात मन्त्रं च सपत्नांश्च ममोद्धर ।
निपुणेनाभ्युपायेन यद्ब्रवीमि तथा कुरु

saṃrakṣa tāta mantraṃ ca sapatnāṃśca mamoddhara |
nipuṇenābhyupāyena yadbravīmi tathā kuru

पाण्डवा धृतराष्ट्रेण प्रेषिता वारणावतम् ।
उत्सवे विहरिष्यन्ति धृतराष्ट्रस्य शासनात्

pāṇḍavā dhṛtarāṣṭreṇa preṣitā vāraṇāvatam |
utsave vihariṣyanti dhṛtarāṣṭrasya śāsanāt

स त्वं रासभयुक्तेन स्यन्दनेनाशुगामिना ।
वारणावतमद्यैव यथा यासि तया कुरु

sa tvaṃ rāsabhayuktena syandanenāśugāminā |
vāraṇāvatamadyaiva yathā yāsi tayā kuru

तत्र गत्वा चतुःशालं गृहं परमसंवृतम् ।
नगरोपान्तमाश्रित्य कारयेथा महाधनम्

tatra gatvā catuḥśālaṃ gṛhaṃ paramasaṃvṛtam |
nagaropāntamāśritya kārayethā mahādhanam

शणसर्जरसादीनि यानि द्रव्याणि कानिचित् ।
आग्नेयान्युत सन्तीह तानि तत्र प्रदापय

śaṇasarjarasādīni yāni dravyāṇi kānicit |
āgneyānyuta santīha tāni tatra pradāpaya

बल्वजेन च संमिश्रं मधूच्छिष्टेन चैव हि ।
सर्पिस्तैलवसाभिश्च लाक्षया चाप्यनल्पया ।
मृत्तिकां मिश्रयित्वा त्वं लेपं कुड्येषु दापय

balvajena ca saṃmiśraṃ madhūcchiṣṭena caiva hi |
sarpistailavasābhiśca lākṣayā cāpyanalpayā |
mṛttikāṃ miśrayitvā tvaṃ lepaṃ kuḍyeṣu dāpaya

शणं तैलं घृतं चैव जतु दारूणि चैव हि ।
तस्मिन्वेश्मनि सर्वाणि निक्षिपेथाः समन्ततः

śaṇaṃ tailaṃ ghṛtaṃ caiva jatu dārūṇi caiva hi |
tasminveśmani sarvāṇi nikṣipethāḥ samantataḥ

लाक्षाशममधूच्छिष्टवेष्टितानि मृदापि च ।
लेपयित्वा गुरूण्याशु दारुयन्त्राणि दापय

lākṣāśamamadhūcchiṣṭaveṣṭitāni mṛdāpi ca |
lepayitvā gurūṇyāśu dāruyantrāṇi dāpaya

यथा च तन्न पश्येरन्परीक्षन्तोऽपि पाण्डवाः ।
आग्नेयमिति तत्कार्यमपि चान्येऽपि मानवाः

yathā ca tanna paśyeranparīkṣanto'pi pāṇḍavāḥ |
āgneyamiti tatkāryamapi cānye'pi mānavāḥ

वेश्मन्येवं कृते तत्र कृत्वा तान्परमार्चितान् ।
वासयेथाः पाण्डवेयान्कुन्तीं च ससुहृज्जनाम्

veśmanyevaṃ kṛte tatra kṛtvā tānparamārcitān |
vāsayethāḥ pāṇḍaveyānkuntīṃ ca sasuhṛjjanām

आसनानि च दिव्यानि यानानि शयनानि न ।
निघातव्यानि पाण्डूनां यथा तुष्येच्च मे पिता

āsanāni ca divyāni yānāni śayanāni na |
nighātavyāni pāṇḍūnāṃ yathā tuṣyecca me pitā

यथा च तन्न जानन्ति नगरे वारणावते ।
यथा रमेरन्विस्रब्धा नगरे वारणावते ।
तथा सर्वं विधातव्यं यावत्कालस्य पर्ययः

yathā ca tanna jānanti nagare vāraṇāvate |
yathā rameranvisrabdhā nagare vāraṇāvate |
tathā sarvaṃ vidhātavyaṃ yāvatkālasya paryayaḥ

ज्ञात्वा च तान्सुविश्वस्ताञ्शयानानकुतोभयान् ।
अग्निस्त्वया ततो देयो द्वारतस्तस्य वेश्मनः

jñātvā ca tānsuviśvastāñśayānānakutobhayān |
agnistvayā tato deyo dvāratastasya veśmanaḥ

दग्धानेवं स्वके गेहे दाहिताः पाण्डवा इति ।
न गर्हयेयुरस्मान्वै पाण्डवार्थाय कर्हिचित्

dagdhānevaṃ svake gehe dāhitāḥ pāṇḍavā iti |
na garhayeyurasmānvai pāṇḍavārthāya karhicit

स तथेति प्रतिज्ञाय कौरवाय पुरोचनः ।
प्रायाद्रासभयुक्तेन स्यन्दनेनाशुगामिना

sa tatheti pratijñāya kauravāya purocanaḥ |
prāyādrāsabhayuktena syandanenāśugāminā

स गत्वा त्वरितं राजन्दुर्योधनमते स्थितः ।
यथोक्तं राजपुत्रेण सर्वं चक्रे पुरोचनः

sa gatvā tvaritaṃ rājanduryodhanamate sthitaḥ |
yathoktaṃ rājaputreṇa sarvaṃ cakre purocanaḥ

तेषां तु पाण्डवेयानां गृहं रौद्रमकल्पयत्

teṣāṃ tu pāṇḍaveyānāṃ gṛhaṃ raudramakalpayat