Adi Parva

Chapter 156: Purochana is ordered to build the lac house

इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि जतुगृहपर्वणि षट्पञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः ॥

22 verses · 156 of 261

What happens in this chapter

Purochana is ordered to build the lac house

Delighted that his father has sent the Pandavas away, Duryodhana confers with Shakuni and Karna and decides to burn Kunti with her sons. He takes his trusted minister Purochana aside and swears him to secrecy. Purochana is to drive at once to Varanavata in a fast chariot drawn by donkeys and raise a four-halled mansion near the edge of the town. Its walls are to be plastered with clay mixed with lac, wax, ghee, oil and fat, and hemp, resin and dry wood stored throughout, all cleverly hidden. He must honour the Pandavas, furnish the house richly so that Dhritarashtra is pleased, and when they sleep without fear, set fire to the door. Purochana agrees and builds the dreadful house as told.

वैशंपायन उवाच

156.1

धृतराष्ट्रप्रयुक्तेषु पाण्डुपुत्रेषु भारत ।
दुर्योधनः परं हर्षमगच्छत्स दुरात्मवान्

dhṛtarāṣṭraprayukteṣu pāṇḍuputreṣu bhārata |
duryodhanaḥ paraṃ harṣamagacchatsa durātmavān

156.2

ततः सुबलपुत्रश्च कर्णदुर्योधनावपि ।
दहने सह पुत्रायाः कुन्त्या मतिमकुर्वत ।
मन्त्रयित्वा स तैः सार्धं दुरात्मा धृतराष्ट्रजः

tataḥ subalaputraśca karṇaduryodhanāvapi |
dahane saha putrāyāḥ kuntyā matimakurvata |
mantrayitvā sa taiḥ sārdhaṃ durātmā dhṛtarāṣṭrajaḥ

156.3

स पुरोचनमेकान्तमानीय भरतर्षभ ।
गृहीत्वा दक्षिणे पाणौ सचिवं वाक्यमब्रवीत्

sa purocanamekāntamānīya bharatarṣabha |
gṛhītvā dakṣiṇe pāṇau sacivaṃ vākyamabravīt

156.4

ममेयं वसुसंपूर्णा पुरोचन वसुन्धरा ।
यथैव भविता तात तथा त्वं द्रष्टुमर्हसि

mameyaṃ vasusaṃpūrṇā purocana vasundharā |
yathaiva bhavitā tāta tathā tvaṃ draṣṭumarhasi

156.5

न हि मे कश्चिदन्योऽस्ति विश्वासिकतरस्त्वया ।
सहायो येन सन्धाय मन्त्रयेयं यथा त्वया

na hi me kaścidanyo'sti viśvāsikatarastvayā |
sahāyo yena sandhāya mantrayeyaṃ yathā tvayā

156.6

संरक्ष तात मन्त्रं च सपत्नांश्च ममोद्धर ।
निपुणेनाभ्युपायेन यद्ब्रवीमि तथा कुरु

saṃrakṣa tāta mantraṃ ca sapatnāṃśca mamoddhara |
nipuṇenābhyupāyena yadbravīmi tathā kuru

156.7

पाण्डवा धृतराष्ट्रेण प्रेषिता वारणावतम् ।
उत्सवे विहरिष्यन्ति धृतराष्ट्रस्य शासनात्

pāṇḍavā dhṛtarāṣṭreṇa preṣitā vāraṇāvatam |
utsave vihariṣyanti dhṛtarāṣṭrasya śāsanāt

156.8

स त्वं रासभयुक्तेन स्यन्दनेनाशुगामिना ।
वारणावतमद्यैव यथा यासि तया कुरु

sa tvaṃ rāsabhayuktena syandanenāśugāminā |
vāraṇāvatamadyaiva yathā yāsi tayā kuru

156.9

तत्र गत्वा चतुःशालं गृहं परमसंवृतम् ।
नगरोपान्तमाश्रित्य कारयेथा महाधनम्

tatra gatvā catuḥśālaṃ gṛhaṃ paramasaṃvṛtam |
nagaropāntamāśritya kārayethā mahādhanam

156.10

शणसर्जरसादीनि यानि द्रव्याणि कानिचित् ।
आग्नेयान्युत सन्तीह तानि तत्र प्रदापय

śaṇasarjarasādīni yāni dravyāṇi kānicit |
āgneyānyuta santīha tāni tatra pradāpaya

156.11

बल्वजेन च संमिश्रं मधूच्छिष्टेन चैव हि ।
सर्पिस्तैलवसाभिश्च लाक्षया चाप्यनल्पया ।
मृत्तिकां मिश्रयित्वा त्वं लेपं कुड्येषु दापय

balvajena ca saṃmiśraṃ madhūcchiṣṭena caiva hi |
sarpistailavasābhiśca lākṣayā cāpyanalpayā |
mṛttikāṃ miśrayitvā tvaṃ lepaṃ kuḍyeṣu dāpaya

156.12

शणं तैलं घृतं चैव जतु दारूणि चैव हि ।
तस्मिन्वेश्मनि सर्वाणि निक्षिपेथाः समन्ततः

śaṇaṃ tailaṃ ghṛtaṃ caiva jatu dārūṇi caiva hi |
tasminveśmani sarvāṇi nikṣipethāḥ samantataḥ

156.13

लाक्षाशममधूच्छिष्टवेष्टितानि मृदापि च ।
लेपयित्वा गुरूण्याशु दारुयन्त्राणि दापय

lākṣāśamamadhūcchiṣṭaveṣṭitāni mṛdāpi ca |
lepayitvā gurūṇyāśu dāruyantrāṇi dāpaya

156.14

यथा च तन्न पश्येरन्परीक्षन्तोऽपि पाण्डवाः ।
आग्नेयमिति तत्कार्यमपि चान्येऽपि मानवाः

yathā ca tanna paśyeranparīkṣanto'pi pāṇḍavāḥ |
āgneyamiti tatkāryamapi cānye'pi mānavāḥ

156.15

वेश्मन्येवं कृते तत्र कृत्वा तान्परमार्चितान् ।
वासयेथाः पाण्डवेयान्कुन्तीं च ससुहृज्जनाम्

veśmanyevaṃ kṛte tatra kṛtvā tānparamārcitān |
vāsayethāḥ pāṇḍaveyānkuntīṃ ca sasuhṛjjanām

156.16

आसनानि च दिव्यानि यानानि शयनानि न ।
निघातव्यानि पाण्डूनां यथा तुष्येच्च मे पिता

āsanāni ca divyāni yānāni śayanāni na |
nighātavyāni pāṇḍūnāṃ yathā tuṣyecca me pitā

156.17

यथा च तन्न जानन्ति नगरे वारणावते ।
यथा रमेरन्विस्रब्धा नगरे वारणावते ।
तथा सर्वं विधातव्यं यावत्कालस्य पर्ययः

yathā ca tanna jānanti nagare vāraṇāvate |
yathā rameranvisrabdhā nagare vāraṇāvate |
tathā sarvaṃ vidhātavyaṃ yāvatkālasya paryayaḥ

156.18

ज्ञात्वा च तान्सुविश्वस्ताञ्शयानानकुतोभयान् ।
अग्निस्त्वया ततो देयो द्वारतस्तस्य वेश्मनः

jñātvā ca tānsuviśvastāñśayānānakutobhayān |
agnistvayā tato deyo dvāratastasya veśmanaḥ

156.19

दग्धानेवं स्वके गेहे दाहिताः पाण्डवा इति ।
न गर्हयेयुरस्मान्वै पाण्डवार्थाय कर्हिचित्

dagdhānevaṃ svake gehe dāhitāḥ pāṇḍavā iti |
na garhayeyurasmānvai pāṇḍavārthāya karhicit

156.20

स तथेति प्रतिज्ञाय कौरवाय पुरोचनः ।
प्रायाद्रासभयुक्तेन स्यन्दनेनाशुगामिना

sa tatheti pratijñāya kauravāya purocanaḥ |
prāyādrāsabhayuktena syandanenāśugāminā

156.21

स गत्वा त्वरितं राजन्दुर्योधनमते स्थितः ।
यथोक्तं राजपुत्रेण सर्वं चक्रे पुरोचनः

sa gatvā tvaritaṃ rājanduryodhanamate sthitaḥ |
yathoktaṃ rājaputreṇa sarvaṃ cakre purocanaḥ

156.22

तेषां तु पाण्डवेयानां गृहं रौद्रमकल्पयत्

teṣāṃ tu pāṇḍaveyānāṃ gṛhaṃ raudramakalpayat

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)