आदि पर्व

अध्याय 14: वासुकि अपनी बहन जरत्कारु को देते हैं

इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि आस्तीकपर्वणि चतुर्दशोऽध्यायः ॥

7 श्लोक · 14 में से 261

इस अध्याय में क्या होता है

वासुकि अपनी बहन जरत्कारु को देते हैं

व्रत में अटल जरत्कारु अपनी शर्तों के अनुसार पत्नी खोजते हुए पृथ्वी पर घूमते हैं, पर कोई नहीं मिलती। एक दिन पितरों का वचन स्मरण करके वे वन में जाते हैं और धीमे स्वर में तीन बार कन्या की याचना करते हैं। नागराज वासुकि यह सुनकर अपनी बहन को लेकर आगे आते हैं और उसे देना चाहते हैं। जरत्कारु संकोच करते हैं कि वह उनके नाम की है या नहीं, और कहते हैं कि वे उसका भरण नहीं करेंगे। वासुकि उत्तर देते हैं कि उनकी छोटी बहन का नाम भी जरत्कारु है, और उसकी रक्षा वे स्वयं करेंगे। इस प्रकार मुनि की दोनों शर्तें पूरी होती हैं। वासुकि उस सुन्दर कन्या को तपस्वी की पत्नी के रूप में देते हैं और विधिपूर्वक विवाह होता है।

सौतिरुवाच

14.1

ततो निवेशाय तदा स विप्रः संशितव्रतः ।
महीं चचार दारार्थी न च दारानविन्दत

tato niveśāya tadā sa vipraḥ saṃśitavrataḥ |
mahīṃ cacāra dārārthī na ca dārānavindata

14.2

स कदाचिद्वनं गत्वा विप्रः पितृवचः स्मरन् ।
द्र.चुक्रोश कन्याभिक्षार्थी अथैते द्वे यजुषी । सो अनुष्टुबेव वाग्वा अनुष्टुप्तद्यदिदं द्वयं वाचो रूपं दैवं च मानुषं चोच्चैश्च शनैश्च तदेते द्वे । ता वा एतास्तिस्रोऽनुष्टुभः । चित एष गार्हपत्यस्तद्यदेता अत्र तिस्रोऽनुष्टुभ.. - माशतिस्रो वाचः शनैरिव

sa kadācidvanaṃ gatvā vipraḥ pitṛvacaḥ smaran |
dra.cukrośa kanyābhikṣārthī athaite dve yajuṣī | so anuṣṭubeva vāgvā anuṣṭuptadyadidaṃ dvayaṃ vāco rūpaṃ daivaṃ ca mānuṣaṃ coccaiśca śanaiśca tadete dve | tā vā etāstisro'nuṣṭubhaḥ | cita eṣa gārhapatyastadyadetā atra tisro'nuṣṭubha.. - māśatisro vācaḥ śanairiva

14.3

तं वासुकिः प्रत्यगृह्णादुद्यम्य भगिनीं तदा ।
न स तां प्रतिजग्राह न सनाम्नीति चिन्तयन्

taṃ vāsukiḥ pratyagṛhṇādudyamya bhaginīṃ tadā |
na sa tāṃ pratijagrāha na sanāmnīti cintayan

14.4

सनाम्नीं चोद्यतां भार्यां गृह्णीयामिति तस्य हि ।
मनो निविष्टमभवज्जरत्कारोर्महात्मनः

sanāmnīṃ codyatāṃ bhāryāṃ gṛhṇīyāmiti tasya hi |
mano niviṣṭamabhavajjaratkārormahātmanaḥ

14.5

तमुवाच महाप्राज्ञो जरत्कारुर्महातपाः ।
किंनाम्नी भगिनीयं ते ब्रूहि सत्यं भुजंगम

tamuvāca mahāprājño jaratkārurmahātapāḥ |
kiṃnāmnī bhaginīyaṃ te brūhi satyaṃ bhujaṃgama

वासुकिरुवाच

14.6

जरत्कारो जरत्कारुः स्वसेयमनुजा मम ।
प्रतिगृह्णीष्व भार्यार्थे मया दत्तां सुमध्यमाम् ।
त्वदर्थं रक्षिता पूर्वं प्रतीच्छेमां द्विजोत्तम

jaratkāro jaratkāruḥ svaseyamanujā mama |
pratigṛhṇīṣva bhāryārthe mayā dattāṃ sumadhyamām |
tvadarthaṃ rakṣitā pūrvaṃ pratīcchemāṃ dvijottama

सौतिरुवाच

14.7

एवमुक्त्वा ततः प्रादाद्भार्यार्थे वरवर्णिनीम् ।
स च तां प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन कर्मणा

evamuktvā tataḥ prādādbhāryārthe varavarṇinīm |
sa ca tāṃ pratijagrāha vidhidṛṣṭena karmaṇā

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)