अध्याय 130: दुःशला का जन्म कैसे हुआ

धृतराष्ट्रस्य पुत्राणामादितः कथितं त्वया ।
ऋषेः प्रसादात्तु शतं न च कन्या प्रकीर्तिता

dhṛtarāṣṭrasya putrāṇāmāditaḥ kathitaṃ tvayā |
ṛṣeḥ prasādāttu śataṃ na ca kanyā prakīrtitā

वैश्यापुत्रो युयुत्सुश्च कन्या चैका शताधिका ।
गान्धारराजदुहिता शतपुत्रेति चानघ

vaiśyāputro yuyutsuśca kanyā caikā śatādhikā |
gāndhārarājaduhitā śataputreti cānagha

उक्ता महर्षिणा तेन व्यासेनामिततेजसा ।
कथं त्विदानीं भगवन्कन्यां त्वं तु ब्रवीषि मे

uktā maharṣiṇā tena vyāsenāmitatejasā |
kathaṃ tvidānīṃ bhagavankanyāṃ tvaṃ tu bravīṣi me

यदि भागशतं पेशी कृता तेन महर्षिणा ।
न प्रजास्यति चेद्भूयः सौबलेयी कथंचन

yadi bhāgaśataṃ peśī kṛtā tena maharṣiṇā |
na prajāsyati cedbhūyaḥ saubaleyī kathaṃcana

कथं तु संभवस्तस्या दुःशलाया वदस्व मे ।
यथावदिह विप्रर्षे परं मेऽत्र कुतूहलम्

kathaṃ tu saṃbhavastasyā duḥśalāyā vadasva me |
yathāvadiha viprarṣe paraṃ me'tra kutūhalam

साध्वयं प्रश्न उद्दिष्टः पाण्डवेय ब्रवीमि ते ।
तां मांसपेशीं भगवान्स्वयमेव महातपाः

sādhvayaṃ praśna uddiṣṭaḥ pāṇḍaveya bravīmi te |
tāṃ māṃsapeśīṃ bhagavānsvayameva mahātapāḥ

शीताभिरद्भिरासिच्य भागं भागमकल्पयत् ।
यो यथा कल्पितो भागस्तंत धात्र्या तथा नृप

śītābhiradbhirāsicya bhāgaṃ bhāgamakalpayat |
yo yathā kalpito bhāgastaṃta dhātryā tathā nṛpa

घृतपूर्णेषु कुण्डेषु एकैकं प्राक्षिपत्तदा ।
एतस्मिन्नन्तरे साध्वी गान्धारी सुदृढव्रता

ghṛtapūrṇeṣu kuṇḍeṣu ekaikaṃ prākṣipattadā |
etasminnantare sādhvī gāndhārī sudṛḍhavratā

दुहितुः स्नेहसंयोगमनुध्याय वराङ्गना ।
नाब्रवीत्तमृषिं किंचिद्गौरवाच्च यशस्विनी ।
मनसा चिन्तयद्देवी एतत्पुत्रशतं मम

duhituḥ snehasaṃyogamanudhyāya varāṅganā |
nābravīttamṛṣiṃ kiṃcidgauravācca yaśasvinī |
manasā cintayaddevī etatputraśataṃ mama

भविष्यति न संदेहो न ब्रवीत्यन्यथा मुनिः ।
ममेयं परमा तुष्टिर्दुहिता मे भवेद्यदि

bhaviṣyati na saṃdeho na bravītyanyathā muniḥ |
mameyaṃ paramā tuṣṭirduhitā me bhavedyadi

एका शताधिका बाला भविष्यति कनीयसी ।
ततो दौहित्रजाल्लोकादबाह्योऽसौ पतिर्मम

ekā śatādhikā bālā bhaviṣyati kanīyasī |
tato dauhitrajāllokādabāhyo'sau patirmama

अधिका किल नारीणां प्रीतिर्जामातृजा भवेत् ।
यदि नाम ममापि स्याद्दुहितैका शताधिका

adhikā kila nārīṇāṃ prītirjāmātṛjā bhavet |
yadi nāma mamāpi syādduhitaikā śatādhikā

कृतकृत्या भवेयं वै पुत्रदौहित्रसंवृता ।
यदि सत्यं तपस्तप्तं दत्तं वाऽप्यथवा हुतम्

kṛtakṛtyā bhaveyaṃ vai putradauhitrasaṃvṛtā |
yadi satyaṃ tapastaptaṃ dattaṃ vā'pyathavā hutam

गुरवस्तोषिता वापि तथाऽस्तु दुहिता मम ।
एतस्मिन्नेव काले तु कृष्णद्वैपायनः स्वयम्

guravastoṣitā vāpi tathā'stu duhitā mama |
etasminneva kāle tu kṛṣṇadvaipāyanaḥ svayam

व्यभजत्स तदा पेशीं भगवानृषिसत्तमः ।
गण्यमानेषु कुण्डेषु शते पूर्णे महात्मना

vyabhajatsa tadā peśīṃ bhagavānṛṣisattamaḥ |
gaṇyamāneṣu kuṇḍeṣu śate pūrṇe mahātmanā

अभवच्चापरं खण्डं वामहस्ते तदा किल ।
गणयित्वा शतं पूर्णमंशानामाह सौबलीम्

abhavaccāparaṃ khaṇḍaṃ vāmahaste tadā kila |
gaṇayitvā śataṃ pūrṇamaṃśānāmāha saubalīm

पूर्णं पुत्रशतं त्वेतन्न मिथ्या वागुदाहृता ।
दैवयोगाच्च भागैकः परिशिष्टः शतात्परः

pūrṇaṃ putraśataṃ tvetanna mithyā vāgudāhṛtā |
daivayogācca bhāgaikaḥ pariśiṣṭaḥ śatātparaḥ

एषा ते सुभगा कन्या भविष्यति यतेप्सिता ।
(वैशंपायन उवाच)
ततोऽन्यं घृतकुम्भं च समानाय्य महातपाः

eṣā te subhagā kanyā bhaviṣyati yatepsitā |
(vaiśaṃpāyana uvāca)
tato'nyaṃ ghṛtakumbhaṃ ca samānāyya mahātapāḥ

तं चापि प्राक्षिपत्तत्र कन्याभागं तपोधनः ।
संभूता चैव कालेन सर्वेषां च यवीयसी

taṃ cāpi prākṣipattatra kanyābhāgaṃ tapodhanaḥ |
saṃbhūtā caiva kālena sarveṣāṃ ca yavīyasī

ऐतत्ते कथितं राजन्दुःशलाजन्म भारत ।
ब्रूहि राजेन्द्र किं भूयो वर्तयिष्यामि तेऽनघ

aitatte kathitaṃ rājanduḥśalājanma bhārata |
brūhi rājendra kiṃ bhūyo vartayiṣyāmi te'nagha