धृतराष्ट्रस्य पुत्राणामादितः कथितं त्वया ।
ऋषेः प्रसादात्तु शतं न च कन्या प्रकीर्तिता
dhṛtarāṣṭrasya putrāṇāmāditaḥ kathitaṃ tvayā |
ṛṣeḥ prasādāttu śataṃ na ca kanyā prakīrtitā
इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि संभवपर्वणि त्रिंशदधिकशततमोऽध्यायः ॥
20 verses · 130 of 261
Janamejaya has a doubt. Vyasa promised Gandhari a hundred sons, so where did a daughter come from? Vaishampayana answers. While Vyasa sprinkled the lump of flesh with cool water and divided it, Gandhari silently wished for a daughter as well, a girl beyond the hundred, so that she might know a son-in-law's affection and the joy of grandsons through a daughter. She said nothing aloud out of reverence for the rishi. When Vyasa had filled a hundred pots of ghee, one more portion remained in his hand. He told Gandhari that his word of a hundred sons stood true, and this extra part would be the daughter she longed for. He placed it in another pot of ghee, and in time Duhshala was born, youngest of them all.
जनमेजय उवाच
धृतराष्ट्रस्य पुत्राणामादितः कथितं त्वया ।
ऋषेः प्रसादात्तु शतं न च कन्या प्रकीर्तिता
dhṛtarāṣṭrasya putrāṇāmāditaḥ kathitaṃ tvayā |
ṛṣeḥ prasādāttu śataṃ na ca kanyā prakīrtitā
वैश्यापुत्रो युयुत्सुश्च कन्या चैका शताधिका ।
गान्धारराजदुहिता शतपुत्रेति चानघ
vaiśyāputro yuyutsuśca kanyā caikā śatādhikā |
gāndhārarājaduhitā śataputreti cānagha
उक्ता महर्षिणा तेन व्यासेनामिततेजसा ।
कथं त्विदानीं भगवन्कन्यां त्वं तु ब्रवीषि मे
uktā maharṣiṇā tena vyāsenāmitatejasā |
kathaṃ tvidānīṃ bhagavankanyāṃ tvaṃ tu bravīṣi me
यदि भागशतं पेशी कृता तेन महर्षिणा ।
न प्रजास्यति चेद्भूयः सौबलेयी कथंचन
yadi bhāgaśataṃ peśī kṛtā tena maharṣiṇā |
na prajāsyati cedbhūyaḥ saubaleyī kathaṃcana
कथं तु संभवस्तस्या दुःशलाया वदस्व मे ।
यथावदिह विप्रर्षे परं मेऽत्र कुतूहलम्
kathaṃ tu saṃbhavastasyā duḥśalāyā vadasva me |
yathāvadiha viprarṣe paraṃ me'tra kutūhalam
वैशंपायन उवाच
साध्वयं प्रश्न उद्दिष्टः पाण्डवेय ब्रवीमि ते ।
तां मांसपेशीं भगवान्स्वयमेव महातपाः
sādhvayaṃ praśna uddiṣṭaḥ pāṇḍaveya bravīmi te |
tāṃ māṃsapeśīṃ bhagavānsvayameva mahātapāḥ
शीताभिरद्भिरासिच्य भागं भागमकल्पयत् ।
यो यथा कल्पितो भागस्तंत धात्र्या तथा नृप
śītābhiradbhirāsicya bhāgaṃ bhāgamakalpayat |
yo yathā kalpito bhāgastaṃta dhātryā tathā nṛpa
घृतपूर्णेषु कुण्डेषु एकैकं प्राक्षिपत्तदा ।
एतस्मिन्नन्तरे साध्वी गान्धारी सुदृढव्रता
ghṛtapūrṇeṣu kuṇḍeṣu ekaikaṃ prākṣipattadā |
etasminnantare sādhvī gāndhārī sudṛḍhavratā
दुहितुः स्नेहसंयोगमनुध्याय वराङ्गना ।
नाब्रवीत्तमृषिं किंचिद्गौरवाच्च यशस्विनी ।
मनसा चिन्तयद्देवी एतत्पुत्रशतं मम
duhituḥ snehasaṃyogamanudhyāya varāṅganā |
nābravīttamṛṣiṃ kiṃcidgauravācca yaśasvinī |
manasā cintayaddevī etatputraśataṃ mama
भविष्यति न संदेहो न ब्रवीत्यन्यथा मुनिः ।
ममेयं परमा तुष्टिर्दुहिता मे भवेद्यदि
bhaviṣyati na saṃdeho na bravītyanyathā muniḥ |
mameyaṃ paramā tuṣṭirduhitā me bhavedyadi
एका शताधिका बाला भविष्यति कनीयसी ।
ततो दौहित्रजाल्लोकादबाह्योऽसौ पतिर्मम
ekā śatādhikā bālā bhaviṣyati kanīyasī |
tato dauhitrajāllokādabāhyo'sau patirmama
अधिका किल नारीणां प्रीतिर्जामातृजा भवेत् ।
यदि नाम ममापि स्याद्दुहितैका शताधिका
adhikā kila nārīṇāṃ prītirjāmātṛjā bhavet |
yadi nāma mamāpi syādduhitaikā śatādhikā
कृतकृत्या भवेयं वै पुत्रदौहित्रसंवृता ।
यदि सत्यं तपस्तप्तं दत्तं वाऽप्यथवा हुतम्
kṛtakṛtyā bhaveyaṃ vai putradauhitrasaṃvṛtā |
yadi satyaṃ tapastaptaṃ dattaṃ vā'pyathavā hutam
गुरवस्तोषिता वापि तथाऽस्तु दुहिता मम ।
एतस्मिन्नेव काले तु कृष्णद्वैपायनः स्वयम्
guravastoṣitā vāpi tathā'stu duhitā mama |
etasminneva kāle tu kṛṣṇadvaipāyanaḥ svayam
व्यभजत्स तदा पेशीं भगवानृषिसत्तमः ।
गण्यमानेषु कुण्डेषु शते पूर्णे महात्मना
vyabhajatsa tadā peśīṃ bhagavānṛṣisattamaḥ |
gaṇyamāneṣu kuṇḍeṣu śate pūrṇe mahātmanā
अभवच्चापरं खण्डं वामहस्ते तदा किल ।
गणयित्वा शतं पूर्णमंशानामाह सौबलीम्
abhavaccāparaṃ khaṇḍaṃ vāmahaste tadā kila |
gaṇayitvā śataṃ pūrṇamaṃśānāmāha saubalīm
व्यास उवाच
पूर्णं पुत्रशतं त्वेतन्न मिथ्या वागुदाहृता ।
दैवयोगाच्च भागैकः परिशिष्टः शतात्परः
pūrṇaṃ putraśataṃ tvetanna mithyā vāgudāhṛtā |
daivayogācca bhāgaikaḥ pariśiṣṭaḥ śatātparaḥ
एषा ते सुभगा कन्या भविष्यति यतेप्सिता ।
(वैशंपायन उवाच)
ततोऽन्यं घृतकुम्भं च समानाय्य महातपाः
eṣā te subhagā kanyā bhaviṣyati yatepsitā |
(vaiśaṃpāyana uvāca)
tato'nyaṃ ghṛtakumbhaṃ ca samānāyya mahātapāḥ
तं चापि प्राक्षिपत्तत्र कन्याभागं तपोधनः ।
संभूता चैव कालेन सर्वेषां च यवीयसी
taṃ cāpi prākṣipattatra kanyābhāgaṃ tapodhanaḥ |
saṃbhūtā caiva kālena sarveṣāṃ ca yavīyasī
ऐतत्ते कथितं राजन्दुःशलाजन्म भारत ।
ब्रूहि राजेन्द्र किं भूयो वर्तयिष्यामि तेऽनघ
aitatte kathitaṃ rājanduḥśalājanma bhārata |
brūhi rājendra kiṃ bhūyo vartayiṣyāmi te'nagha
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)