अध्याय 125: शतशृंग पर ऋषि पाण्डु को रोकते हैं

तत्रापि तपसि श्रेष्ठे वर्तमानः स वीर्यवान् ।
सिद्धचारणसङ्घानां बभूव प्रियदर्शनः

tatrāpi tapasi śreṣṭhe vartamānaḥ sa vīryavān |
siddhacāraṇasaṅghānāṃ babhūva priyadarśanaḥ

सुश्रूषुरनहंवादी संयतात्मा जितेन्द्रियः ।
स्वर्गं गन्तुं पराक्रान्तः स्वेन वीर्येण भारत

suśrūṣuranahaṃvādī saṃyatātmā jitendriyaḥ |
svargaṃ gantuṃ parākrāntaḥ svena vīryeṇa bhārata

केषांचिदभवद्भ्राता केषांचिदभवत्सखा ।
ऋषयस्त्वपरे चैनं पुत्रवत्पर्यपालयन्

keṣāṃcidabhavadbhrātā keṣāṃcidabhavatsakhā |
ṛṣayastvapare cainaṃ putravatparyapālayan

स तु कालेन महता प्राप्य निष्कल्मषं तपः ।
ब्रह्मर्षिसदृशः पाण्डुर्बभूव भरतर्षभ

sa tu kālena mahatā prāpya niṣkalmaṣaṃ tapaḥ |
brahmarṣisadṛśaḥ pāṇḍurbabhūva bharatarṣabha

अमावास्यां तु सहिता ऋषयः संशितव्रताः ।
ब्रह्माणं द्रष्टुकामास्ते संप्रतस्थुर्महर्षयः

amāvāsyāṃ tu sahitā ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ |
brahmāṇaṃ draṣṭukāmāste saṃpratasthurmaharṣayaḥ

संप्रयातानृषीन्दृष्ट्वा पाण्डुर्वचनमब्रवीत् ।
भवन्तः क्व गमिष्यन्ति ब्रूत मे वदतां वराः

saṃprayātānṛṣīndṛṣṭvā pāṇḍurvacanamabravīt |
bhavantaḥ kva gamiṣyanti brūta me vadatāṃ varāḥ

समावायो महानद्य ब्रह्मलोके महात्मनाम् ।
देवानां च ऋषीणां च पितॄणां च महात्मनाम् ।
वयं तत्र गमिष्यामो द्रष्टुकामाः स्वयंभुवम्

samāvāyo mahānadya brahmaloke mahātmanām |
devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ ca pitṝṇāṃ ca mahātmanām |
vayaṃ tatra gamiṣyāmo draṣṭukāmāḥ svayaṃbhuvam

पाण्डुरुत्थाय सहसा गन्तुकामो महर्षिभिः ।
स्वर्गपारं तितीर्षुः स शतशृङ्गादुदङ्मुखः

pāṇḍurutthāya sahasā gantukāmo maharṣibhiḥ |
svargapāraṃ titīrṣuḥ sa śataśṛṅgādudaṅmukhaḥ

प्रतस्थे सह पत्नीभ्यामब्रुवंस्तं च तापसाः ।
उपर्युपरि गच्छन्तः शैलराजमुदङ्मुखाः

pratasthe saha patnībhyāmabruvaṃstaṃ ca tāpasāḥ |
uparyupari gacchantaḥ śailarājamudaṅmukhāḥ

दृष्टवन्तो गिरौ रम्ये दुर्गान्देशान्बहून्वयम् ।
विमानशतसंबाधां गीतस्वरनिनादिताम्

dṛṣṭavanto girau ramye durgāndeśānbahūnvayam |
vimānaśatasaṃbādhāṃ gītasvaranināditām

आक्रीडभूमिं देवानां गन्धर्वाप्सरसां तथा ।
उद्यानानि कुबेरस्य समानि विषमाणि च

ākrīḍabhūmiṃ devānāṃ gandharvāpsarasāṃ tathā |
udyānāni kuberasya samāni viṣamāṇi ca

महानदीनितम्बांश्च गहनान्गिरिगह्वरान् ।
सन्ति नित्यहिमा देशा निर्वृक्षमृगपक्षिणः

mahānadīnitambāṃśca gahanāngirigahvarān |
santi nityahimā deśā nirvṛkṣamṛgapakṣiṇaḥ

सन्ति क्वचिन्महादर्यो दुर्गाः काश्चिद्दुरासदाः ।
नातिक्रामेत पक्षी यान्कुत एवेतरे मृगाः

santi kvacinmahādaryo durgāḥ kāściddurāsadāḥ |
nātikrāmeta pakṣī yānkuta evetare mṛgāḥ

वायुरेको हि यात्यत्र सिद्धाश्च परमर्षयः ।
गच्छन्त्यौ शैलराजेऽस्मिन्राजपुत्र्यौ कथं न्विमे

vāyureko hi yātyatra siddhāśca paramarṣayaḥ |
gacchantyau śailarāje'sminrājaputryau kathaṃ nvime

न सीदेतामदुःखार्हे मा गमो भरतर्षभ ।
(पाण्डुरुवाच)
अप्रजस्य महाभागा न द्वारं परिचक्षते

na sīdetāmaduḥkhārhe mā gamo bharatarṣabha |
(pāṇḍuruvāca)
aprajasya mahābhāgā na dvāraṃ paricakṣate

स्वर्गे तेनाभितप्तोऽहमप्रजस्तु ब्रवीमि वः ।
सोऽहमुग्रेण तपसा सभार्यस्त्यक्तजीवितः

svarge tenābhitapto'hamaprajastu bravīmi vaḥ |
so'hamugreṇa tapasā sabhāryastyaktajīvitaḥ

अनपत्योऽपि विन्देयं स्वर्गमुग्रेण कर्मणा ।
(ऋषय ऊचुः)
अस्ति वै तव धर्मात्मन्विद्म देवोपम शुभम्

anapatyo'pi vindeyaṃ svargamugreṇa karmaṇā |
(ṛṣaya ūcuḥ)
asti vai tava dharmātmanvidma devopama śubham

अपत्यमनघं राजन्वयं दिव्येन चक्षुषा ।
दैवोद्दिष्टं नरव्याघ्र कर्मणेहोपपादय

apatyamanaghaṃ rājanvayaṃ divyena cakṣuṣā |
daivoddiṣṭaṃ naravyāghra karmaṇehopapādaya

अक्लिष्टं फलमव्यग्रो विन्दते बुद्धिमान्नरः ।
तस्मिन्दृष्टे फले राजन्प्रयत्नं कर्तुमर्हसि

akliṣṭaṃ phalamavyagro vindate buddhimānnaraḥ |
tasmindṛṣṭe phale rājanprayatnaṃ kartumarhasi

अपत्यं गुणसंपन्नं लब्धा प्रीतिकरं ह्यसि ।
(वैशंपायन उवाच)
तच्छ्रुत्वा तापसवचः पाण्डुस्चिन्तापरोऽभवत्

apatyaṃ guṇasaṃpannaṃ labdhā prītikaraṃ hyasi |
(vaiśaṃpāyana uvāca)
tacchrutvā tāpasavacaḥ pāṇḍuscintāparo'bhavat

आत्मनो मृगशापेन जानन्नुपहतां क्रियाम्

ātmano mṛgaśāpena jānannupahatāṃ kriyām