इति रुद्राब्जजौ विष्णोः शुश्राव ब्रह्मणो मुनिः ।
व्यासो व्यासादहं वक्ष्येहं ते शौनक नैमिषे
iti rudrābjajau viṣṇoḥ śuśrāva brahmaṇo muniḥ |
vyāso vyāsādahaṃ vakṣyehaṃ te śaunaka naimiṣe
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे विषयनिरूपणं नाम तृतीयोऽध्यायः ॥
9 श्लोक · 3 में से 241
केवल नौ श्लोकों का यह छोटा प्रसंग है, जिसमें नैमिषारण्य में शौनक से बात करते हुए सूत बताते हैं कि पुराण में क्या क्या कहा जाएगा। वे गिनाते हैं: सृष्टि और प्रतिसृष्टि, देवपूजा, तीर्थ, लोकों की रचना अर्थात भुवनकोश, मन्वन्तर, वर्ण और आश्रम के धर्म, दान और राजधर्म, व्यवहार, व्रत, राजवंश, रोगों के निदान सहित आयुर्वेद, वेदांग, प्रलय तथा धर्म, अर्थ, काम और मोक्ष का उत्तम ज्ञान। वे यह भी स्मरण कराते हैं कि यह ग्रन्थ गरुड़ के नाम से क्यों जाना जाता है: वासुदेव की कृपा से गरुड़ हरि के वाहन बने, देवताओं को जीतकर अमृत ले आए, और उनके स्मरण मात्र से सर्प नष्ट होते हैं। कश्यप ने गरुड़ से यह विद्या पाकर जले वृक्ष को जीवित किया था। व्यास को प्रणाम करके सूत कथा आरम्भ करते हैं।
सूत उवाच
इति रुद्राब्जजौ विष्णोः शुश्राव ब्रह्मणो मुनिः ।
व्यासो व्यासादहं वक्ष्येहं ते शौनक नैमिषे
iti rudrābjajau viṣṇoḥ śuśrāva brahmaṇo muniḥ |
vyāso vyāsādahaṃ vakṣyehaṃ te śaunaka naimiṣe
मुनीनां श्रृण्वतां मध्ये सर्गाद्यं देवपूजनम् ।
तीर्थं भुवनकोशं च मन्वन्तरमिहोच्यते
munīnāṃ śrṛṇvatāṃ madhye sargādyaṃ devapūjanam |
tīrthaṃ bhuvanakośaṃ ca manvantaramihocyate
वर्णाश्रमादिधर्माश्च दानराज्यादिधर्मकाः ।
व्यवहारो व्रतं वंशा वैद्यकं सनिदानकम्
varṇāśramādidharmāśca dānarājyādidharmakāḥ |
vyavahāro vrataṃ vaṃśā vaidyakaṃ sanidānakam
अंगानि प्रलयो धर्मकामार्थज्ञानमुत्तमम् ।
सप्रपञ्चं निष्प्रपञ्चं कृतं विष्णोर्निगद्यते
aṃgāni pralayo dharmakāmārthajñānamuttamam |
saprapañcaṃ niṣprapañcaṃ kṛtaṃ viṣṇornigadyate
पुराणे गारुडे सर्वं गरुडो भगवानथ ।
वासुदेवप्रसादेन सामर्थ्यातिशयैर्युतः
purāṇe gāruḍe sarvaṃ garuḍo bhagavānatha |
vāsudevaprasādena sāmarthyātiśayairyutaḥ
भुत्वा हरेर्वाहनं च सर्गादीनां च कारणम् ।
देवान्विजित्य गरुडो ह्यमृताहरणं तथा
bhutvā harervāhanaṃ ca sargādīnāṃ ca kāraṇam |
devānvijitya garuḍo hyamṛtāharaṇaṃ tathā
चक्रे क्षुधा हृतं यस्य ब्रह्माण्डमुदरे हरेः ।
यं दृष्ट्वा स्मृतमात्रेण नागादीनां च संक्षयम्
cakre kṣudhā hṛtaṃ yasya brahmāṇḍamudare hareḥ |
yaṃ dṛṣṭvā smṛtamātreṇa nāgādīnāṃ ca saṃkṣayam
कश्यपो गारुडाद्वृक्षं दग्धं चाजीवयद्यतः ।
गरुडः स हरिस्तेन प्रोक्तं श्रीकश्यपाय च
kaśyapo gāruḍādvṛkṣaṃ dagdhaṃ cājīvayadyataḥ |
garuḍaḥ sa haristena proktaṃ śrīkaśyapāya ca
तच्छ्रीमद्रारुडं पुण्यं सर्वदं पठतस्तव ।
वक्ष्ये व्यासं नमस्कृत्य श्रृणु शौनक तद्यथा
tacchrīmadrāruḍaṃ puṇyaṃ sarvadaṃ paṭhatastava |
vakṣye vyāsaṃ namaskṛtya śrṛṇu śaunaka tadyathā
पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)