अध्याय 231: भगवान शिव की नृसिंह-स्तुति

नारसिंहस्तुतिं वक्ष्ये शिवोक्तं शौनकाधुना ।
पूर्वं मातृगणाः सर्वे शङ्करं वाक्यमब्रुवन्

nārasiṃhastutiṃ vakṣye śivoktaṃ śaunakādhunā |
pūrvaṃ mātṛgaṇāḥ sarve śaṅkaraṃ vākyamabruvan

भगवन् भक्षयिष्यामः सदेवासुरमानुषम् ।
त्वत्प्रसादाज्जगत्सर्वं तदनुज्ञातुमर्हसि

bhagavan bhakṣayiṣyāmaḥ sadevāsuramānuṣam |
tvatprasādājjagatsarvaṃ tadanujñātumarhasi

शङ्करौवाच ।
भवतीभिः प्रजाः सर्वा रक्षणीया न संशयः ।
तस्माड्वोरतरप्रायं मनः शीघ्रं निवर्त्यताम्

śaṅkarauvāca |
bhavatībhiḥ prajāḥ sarvā rakṣaṇīyā na saṃśayaḥ |
tasmāḍvorataraprāyaṃ manaḥ śīghraṃ nivartyatām

इत्येवं शङ्करेणोक्तमनादृत्य तु तद्वचः ।
भक्षयामासुरव्यग्रास्त्रैलोक्यं सचराचरम्

ityevaṃ śaṅkareṇoktamanādṛtya tu tadvacaḥ |
bhakṣayāmāsuravyagrāstrailokyaṃ sacarācaram

त्रैलोक्ये भक्ष्यमाणे तु तदा मातृगणेन वै ।
नृसिंहरूपिणं देवं प्रदध्यौ भगवाञ्छिवः

trailokye bhakṣyamāṇe tu tadā mātṛgaṇena vai |
nṛsiṃharūpiṇaṃ devaṃ pradadhyau bhagavāñchivaḥ

अनादिनिधनं देवं सर्वभूतभवोद्भवम् ।
विद्युज्जिह्वं महादंष्ट्रं स्फुरत्केसरमालिनम्

anādinidhanaṃ devaṃ sarvabhūtabhavodbhavam |
vidyujjihvaṃ mahādaṃṣṭraṃ sphuratkesaramālinam

रत्नाङ्गदं समुकुटं हेमकेसरभूषितम् ।
खोणिसूत्रेण महता काञ्चनेन विराजितम्

ratnāṅgadaṃ samukuṭaṃ hemakesarabhūṣitam |
khoṇisūtreṇa mahatā kāñcanena virājitam

नीलोत्पलदलश्यामं रत्ननूपुरभूषितम् ।
तेजसाक्रान्तसकलब्रह्माण्डोदरमण्डपम्

nīlotpaladalaśyāmaṃ ratnanūpurabhūṣitam |
tejasākrāntasakalabrahmāṇḍodaramaṇḍapam

आवर्तसदृशाकारैः संयुक्तं देहरोमभिः ।
सर्वपुष्पैर्योजिताञ्च धारयंश्च महास्त्रजम्

āvartasadṛśākāraiḥ saṃyuktaṃ deharomabhiḥ |
sarvapuṣpairyojitāñca dhārayaṃśca mahāstrajam

स ध्यातमात्रो भगवान्प्रददौ तस्य दर्शनम् ।
यादृशेन रूपेण ध्यातो रुद्रैस्तु भक्तितः

sa dhyātamātro bhagavānpradadau tasya darśanam |
yādṛśena rūpeṇa dhyāto rudraistu bhaktitaḥ

तादृशेनैव रूपेण दुर्निरीक्ष्येण दैवतैः ।
प्रणिपत्य तु देवेशं तदा तुष्टाव शङ्करः

tādṛśenaiva rūpeṇa durnirīkṣyeṇa daivataiḥ |
praṇipatya tu deveśaṃ tadā tuṣṭāva śaṅkaraḥ

नमस्तेऽस्त जगन्नाथ नरसिंहवपुर्धर ।
दैत्येश्वरेन्द्रसंहारिनखशुक्तिविराजित

namaste'sta jagannātha narasiṃhavapurdhara |
daityeśvarendrasaṃhārinakhaśuktivirājita

नखमण्डलसभिन्नहेमपिङ्गलविग्रह ।
नमोऽस्तु पद्मनाभाय शोभनाय जगद्गुरो ।
कल्पान्ताम्भोदनिर्घोष सूर्यकोटिसमप्रभ

nakhamaṇḍalasabhinnahemapiṅgalavigraha |
namo'stu padmanābhāya śobhanāya jagadguro |
kalpāntāmbhodanirghoṣa sūryakoṭisamaprabha

सहस्रयमसंत्रास सहस्रेन्द्रपराक्रम ।
हसस्त्रधनदस्फीत सहस्रचरणात्मक

sahasrayamasaṃtrāsa sahasrendraparākrama |
hasastradhanadasphīta sahasracaraṇātmaka

सहस्रचन्दप्रतिम सहस्रांशुहरिक्रम ।
सहस्ररुद्रतेजस्क सहस्रब्रह्मसंस्तुत

sahasracandapratima sahasrāṃśuharikrama |
sahasrarudratejaska sahasrabrahmasaṃstuta

सहस्ररुद्रसंजप्त सहस्राक्षनिरीक्षण ।
सहस्रजन्ममथन सहस्रबन्धनमोचन

sahasrarudrasaṃjapta sahasrākṣanirīkṣaṇa |
sahasrajanmamathana sahasrabandhanamocana

सहस्रवायुवेगाक्ष सहस्राज्ञकृपाकर ।
स्तुत्वैवं देवदेवेशं नृसिंहवपुषं हरिम् ।
विज्ञापयामास पुनर्विनयावनतः शिवः

sahasravāyuvegākṣa sahasrājñakṛpākara |
stutvaivaṃ devadeveśaṃ nṛsiṃhavapuṣaṃ harim |
vijñāpayāmāsa punarvinayāvanataḥ śivaḥ

अन्धकस्य विनाशाय या सृष्टा मातरो मया ।
अनादृत्य तु मद्वाक्यं भक्ष्यन्त्वद्भुताः प्रजाः

andhakasya vināśāya yā sṛṣṭā mātaro mayā |
anādṛtya tu madvākyaṃ bhakṣyantvadbhutāḥ prajāḥ

सृष्ट्वा ताश्च न शक्तोऽहं संहर्तुमपराजितः ।
पूर्वं कृत्वा कथं तासां विनाशमभिरोचये

sṛṣṭvā tāśca na śakto'haṃ saṃhartumaparājitaḥ |
pūrvaṃ kṛtvā kathaṃ tāsāṃ vināśamabhirocaye

एवमुक्तः स रुद्रेण नरसिहवपुर्हरिः ।
सहस्रहेवीर्जिह्वाग्रात्तदा वागीश्वरो हरिः

evamuktaḥ sa rudreṇa narasihavapurhariḥ |
sahasrahevīrjihvāgrāttadā vāgīśvaro hariḥ

तथा सुरगणान्सर्वान्रौद्रान्मातृगणान्विभुः ।
संहृत्य जगतः शर्म कृत्वा चान्तर्दधे हरिः

tathā suragaṇānsarvānraudrānmātṛgaṇānvibhuḥ |
saṃhṛtya jagataḥ śarma kṛtvā cāntardadhe hariḥ

नारसिंहमिदं स्तोत्रं यः पठेन्नियतेन्द्रियः ।
मनोरथप्रदस्तस्य रुद्रस्येव न संशयः

nārasiṃhamidaṃ stotraṃ yaḥ paṭhenniyatendriyaḥ |
manorathapradastasya rudrasyeva na saṃśayaḥ

ध्यायेन्नृसिंहं तरुणार्कनेत्रं सिदाम्बुजातं ज्वलिताग्निवत्क्रम् ।
अनादिमध्यान्तमज पुराणं परापरेशं जगतां निधानम्

dhyāyennṛsiṃhaṃ taruṇārkanetraṃ sidāmbujātaṃ jvalitāgnivatkram |
anādimadhyāntamaja purāṇaṃ parāpareśaṃ jagatāṃ nidhānam

जपेदिदं सन्ततदुः खजालं जहाति नीहारमिवांशुमाली ।
समातृवर्गस्य करोति मूर्तिं यदा तदा तिष्ठति तत्समीपे

japedidaṃ santataduḥ khajālaṃ jahāti nīhāramivāṃśumālī |
samātṛvargasya karoti mūrtiṃ yadā tadā tiṣṭhati tatsamīpe

देवेश्वरस्यापि नृसिंहमूर्तेः पूजां विधातुं त्रिपुरान्तकारी ।
प्रसाद्य तं देववरं स लब्ध्वा अव्याज्जगन्मातृगणेभ्य एव च

deveśvarasyāpi nṛsiṃhamūrteḥ pūjāṃ vidhātuṃ tripurāntakārī |
prasādya taṃ devavaraṃ sa labdhvā avyājjaganmātṛgaṇebhya eva ca