Purva Khanda: Achara Kanda

Chapter 231: Shiva's hymn to Narasimha

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे नृसिंहस्तोत्रं नामैकत्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥

25 verses · 231 of 241

What happens in this chapter

Shiva's hymn to Narasimha

Suta tells the Narasimha hymn spoken by Shiva. The Matrikas, the Mothers whom Shiva had brought forth to slay Andhaka, ask his leave to devour devas, asuras and men. Shiva forbids it, but they ignore him and begin to eat the three worlds. Shiva then meditates on Narasimha: tongue like lightning, great fangs, a blazing golden mane, crown and armlets of gems, dark as a blue lotus, His radiance filling the cosmic egg. The Lord appears in that very form. Shiva bows and praises Him as the one with the strength of a thousand Indras and the light of a thousand Rudras. Shiva confesses he cannot destroy what he himself made. Narasimha subdues the Mothers, makes the world safe and vanishes.

सूत उवाच

231.1

नारसिंहस्तुतिं वक्ष्ये शिवोक्तं शौनकाधुना ।
पूर्वं मातृगणाः सर्वे शङ्करं वाक्यमब्रुवन्

nārasiṃhastutiṃ vakṣye śivoktaṃ śaunakādhunā |
pūrvaṃ mātṛgaṇāḥ sarve śaṅkaraṃ vākyamabruvan

231.2

भगवन् भक्षयिष्यामः सदेवासुरमानुषम् ।
त्वत्प्रसादाज्जगत्सर्वं तदनुज्ञातुमर्हसि

bhagavan bhakṣayiṣyāmaḥ sadevāsuramānuṣam |
tvatprasādājjagatsarvaṃ tadanujñātumarhasi

231.3

शङ्करौवाच ।
भवतीभिः प्रजाः सर्वा रक्षणीया न संशयः ।
तस्माड्वोरतरप्रायं मनः शीघ्रं निवर्त्यताम्

śaṅkarauvāca |
bhavatībhiḥ prajāḥ sarvā rakṣaṇīyā na saṃśayaḥ |
tasmāḍvorataraprāyaṃ manaḥ śīghraṃ nivartyatām

231.4

इत्येवं शङ्करेणोक्तमनादृत्य तु तद्वचः ।
भक्षयामासुरव्यग्रास्त्रैलोक्यं सचराचरम्

ityevaṃ śaṅkareṇoktamanādṛtya tu tadvacaḥ |
bhakṣayāmāsuravyagrāstrailokyaṃ sacarācaram

231.5

त्रैलोक्ये भक्ष्यमाणे तु तदा मातृगणेन वै ।
नृसिंहरूपिणं देवं प्रदध्यौ भगवाञ्छिवः

trailokye bhakṣyamāṇe tu tadā mātṛgaṇena vai |
nṛsiṃharūpiṇaṃ devaṃ pradadhyau bhagavāñchivaḥ

231.6

अनादिनिधनं देवं सर्वभूतभवोद्भवम् ।
विद्युज्जिह्वं महादंष्ट्रं स्फुरत्केसरमालिनम्

anādinidhanaṃ devaṃ sarvabhūtabhavodbhavam |
vidyujjihvaṃ mahādaṃṣṭraṃ sphuratkesaramālinam

231.7

रत्नाङ्गदं समुकुटं हेमकेसरभूषितम् ।
खोणिसूत्रेण महता काञ्चनेन विराजितम्

ratnāṅgadaṃ samukuṭaṃ hemakesarabhūṣitam |
khoṇisūtreṇa mahatā kāñcanena virājitam

231.8

नीलोत्पलदलश्यामं रत्ननूपुरभूषितम् ।
तेजसाक्रान्तसकलब्रह्माण्डोदरमण्डपम्

nīlotpaladalaśyāmaṃ ratnanūpurabhūṣitam |
tejasākrāntasakalabrahmāṇḍodaramaṇḍapam

231.9

आवर्तसदृशाकारैः संयुक्तं देहरोमभिः ।
सर्वपुष्पैर्योजिताञ्च धारयंश्च महास्त्रजम्

āvartasadṛśākāraiḥ saṃyuktaṃ deharomabhiḥ |
sarvapuṣpairyojitāñca dhārayaṃśca mahāstrajam

231.10

स ध्यातमात्रो भगवान्प्रददौ तस्य दर्शनम् ।
यादृशेन रूपेण ध्यातो रुद्रैस्तु भक्तितः

sa dhyātamātro bhagavānpradadau tasya darśanam |
yādṛśena rūpeṇa dhyāto rudraistu bhaktitaḥ

231.11

तादृशेनैव रूपेण दुर्निरीक्ष्येण दैवतैः ।
प्रणिपत्य तु देवेशं तदा तुष्टाव शङ्करः

tādṛśenaiva rūpeṇa durnirīkṣyeṇa daivataiḥ |
praṇipatya tu deveśaṃ tadā tuṣṭāva śaṅkaraḥ

शङ्कर उवाच

231.12

नमस्तेऽस्त जगन्नाथ नरसिंहवपुर्धर ।
दैत्येश्वरेन्द्रसंहारिनखशुक्तिविराजित

namaste'sta jagannātha narasiṃhavapurdhara |
daityeśvarendrasaṃhārinakhaśuktivirājita

231.13

नखमण्डलसभिन्नहेमपिङ्गलविग्रह ।
नमोऽस्तु पद्मनाभाय शोभनाय जगद्गुरो ।
कल्पान्ताम्भोदनिर्घोष सूर्यकोटिसमप्रभ

nakhamaṇḍalasabhinnahemapiṅgalavigraha |
namo'stu padmanābhāya śobhanāya jagadguro |
kalpāntāmbhodanirghoṣa sūryakoṭisamaprabha

231.14

सहस्रयमसंत्रास सहस्रेन्द्रपराक्रम ।
हसस्त्रधनदस्फीत सहस्रचरणात्मक

sahasrayamasaṃtrāsa sahasrendraparākrama |
hasastradhanadasphīta sahasracaraṇātmaka

231.15

सहस्रचन्दप्रतिम सहस्रांशुहरिक्रम ।
सहस्ररुद्रतेजस्क सहस्रब्रह्मसंस्तुत

sahasracandapratima sahasrāṃśuharikrama |
sahasrarudratejaska sahasrabrahmasaṃstuta

231.16

सहस्ररुद्रसंजप्त सहस्राक्षनिरीक्षण ।
सहस्रजन्ममथन सहस्रबन्धनमोचन

sahasrarudrasaṃjapta sahasrākṣanirīkṣaṇa |
sahasrajanmamathana sahasrabandhanamocana

231.17

सहस्रवायुवेगाक्ष सहस्राज्ञकृपाकर ।
स्तुत्वैवं देवदेवेशं नृसिंहवपुषं हरिम् ।
विज्ञापयामास पुनर्विनयावनतः शिवः

sahasravāyuvegākṣa sahasrājñakṛpākara |
stutvaivaṃ devadeveśaṃ nṛsiṃhavapuṣaṃ harim |
vijñāpayāmāsa punarvinayāvanataḥ śivaḥ

231.18

अन्धकस्य विनाशाय या सृष्टा मातरो मया ।
अनादृत्य तु मद्वाक्यं भक्ष्यन्त्वद्भुताः प्रजाः

andhakasya vināśāya yā sṛṣṭā mātaro mayā |
anādṛtya tu madvākyaṃ bhakṣyantvadbhutāḥ prajāḥ

231.19

सृष्ट्वा ताश्च न शक्तोऽहं संहर्तुमपराजितः ।
पूर्वं कृत्वा कथं तासां विनाशमभिरोचये

sṛṣṭvā tāśca na śakto'haṃ saṃhartumaparājitaḥ |
pūrvaṃ kṛtvā kathaṃ tāsāṃ vināśamabhirocaye

231.20

एवमुक्तः स रुद्रेण नरसिहवपुर्हरिः ।
सहस्रहेवीर्जिह्वाग्रात्तदा वागीश्वरो हरिः

evamuktaḥ sa rudreṇa narasihavapurhariḥ |
sahasrahevīrjihvāgrāttadā vāgīśvaro hariḥ

231.21

तथा सुरगणान्सर्वान्रौद्रान्मातृगणान्विभुः ।
संहृत्य जगतः शर्म कृत्वा चान्तर्दधे हरिः

tathā suragaṇānsarvānraudrānmātṛgaṇānvibhuḥ |
saṃhṛtya jagataḥ śarma kṛtvā cāntardadhe hariḥ

231.22

नारसिंहमिदं स्तोत्रं यः पठेन्नियतेन्द्रियः ।
मनोरथप्रदस्तस्य रुद्रस्येव न संशयः

nārasiṃhamidaṃ stotraṃ yaḥ paṭhenniyatendriyaḥ |
manorathapradastasya rudrasyeva na saṃśayaḥ

231.23

ध्यायेन्नृसिंहं तरुणार्कनेत्रं सिदाम्बुजातं ज्वलिताग्निवत्क्रम् ।
अनादिमध्यान्तमज पुराणं परापरेशं जगतां निधानम्

dhyāyennṛsiṃhaṃ taruṇārkanetraṃ sidāmbujātaṃ jvalitāgnivatkram |
anādimadhyāntamaja purāṇaṃ parāpareśaṃ jagatāṃ nidhānam

231.24

जपेदिदं सन्ततदुः खजालं जहाति नीहारमिवांशुमाली ।
समातृवर्गस्य करोति मूर्तिं यदा तदा तिष्ठति तत्समीपे

japedidaṃ santataduḥ khajālaṃ jahāti nīhāramivāṃśumālī |
samātṛvargasya karoti mūrtiṃ yadā tadā tiṣṭhati tatsamīpe

231.25

देवेश्वरस्यापि नृसिंहमूर्तेः पूजां विधातुं त्रिपुरान्तकारी ।
प्रसाद्य तं देववरं स लब्ध्वा अव्याज्जगन्मातृगणेभ्य एव च

deveśvarasyāpi nṛsiṃhamūrteḥ pūjāṃ vidhātuṃ tripurāntakārī |
prasādya taṃ devavaraṃ sa labdhvā avyājjaganmātṛgaṇebhya eva ca

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)