अध्याय 203: गाय, भैंस और घोड़ों के उपचार

या गौर्द्वेष्टिं स्वकं वत्सं तस्या देयं स्वकं पयः ।
लवणेन समायुक्तं तस्या वत्सः प्रियो भवेत्

yā gaurdveṣṭiṃ svakaṃ vatsaṃ tasyā deyaṃ svakaṃ payaḥ |
lavaṇena samāyuktaṃ tasyā vatsaḥ priyo bhavet

शुनोऽस्थि कण्ठबद्धं हि महिषाणां गवा तथा ।
कृमिजालं पातयति सकलं नात्र संशयः

śuno'sthi kaṇṭhabaddhaṃ hi mahiṣāṇāṃ gavā tathā |
kṛmijālaṃ pātayati sakalaṃ nātra saṃśayaḥ

गोजङ्गनाभिपातः स्याद्गुञ्जामूलस्य भक्षणात्

gojaṅganābhipātaḥ syādguñjāmūlasya bhakṣaṇāt

वरुणफलस्यरसं करेण मथितं शिव ।
चतुष्पादद्विपदयोः कृमिजालं निपातयेत्

varuṇaphalasyarasaṃ kareṇa mathitaṃ śiva |
catuṣpādadvipadayoḥ kṛmijālaṃ nipātayet

व्रणञ्च शमयेद्रुद्र जयायाः पूरणात्तथा ।
गजमूत्रस्य वै पानं गोमहिष्युपसर्गनुत्

vraṇañca śamayedrudra jayāyāḥ pūraṇāttathā |
gajamūtrasya vai pānaṃ gomahiṣyupasarganut

समसूर शालिबीजं पीतं तक्रेण घर्षितम् ।
क्षीरे गोमहीषस्यैव गोः पुंसश्च हितं भवेत्

samasūra śālibījaṃ pītaṃ takreṇa gharṣitam |
kṣīre gomahīṣasyaiva goḥ puṃsaśca hitaṃ bhavet

पत्रञ्च शरपुङ्खाया दत्तं सलवणं शिव ।
वारिस्फोटं हयानाञ्च केसराणां विनाशयेत्

patrañca śarapuṅkhāyā dattaṃ salavaṇaṃ śiva |
vārisphoṭaṃ hayānāñca kesarāṇāṃ vināśayet

घृतकुमारीपत्रमेव दत्तं सलक्षणं हर ।
तुरगमकेसराणां कण्डूनंश्येन्न संशयः

ghṛtakumārīpatrameva dattaṃ salakṣaṇaṃ hara |
turagamakesarāṇāṃ kaṇḍūnaṃśyenna saṃśayaḥ