Purva Khanda: Achara Kanda

Chapter 203: Remedies for cows, buffaloes and horses

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे नानौषधप्रयोगनिरूपणं नाम त्र्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥

8 verses · 203 of 241

What happens in this chapter

Remedies for cows, buffaloes and horses

Hari gives Shiva a short list of cures for animals. A cow that turns away her own calf should be given her own milk mixed with salt, and the calf becomes dear to her again. A dog's bone tied at the neck of a buffalo or cow is said to make worms fall away. The juice of varuna fruit, churned by hand, clears worms from four-footed and two-footed beings alike. A wound heals when filled with jaya. Elephant urine given to drink drives off epidemic sickness among cows and buffaloes. Masura and shali seed ground in buttermilk benefit the milk of cows. Sharapunkha leaf with salt cures water blisters on horses, and aloe leaf ends the itching of their manes.

हरिरुवाच

203.1

या गौर्द्वेष्टिं स्वकं वत्सं तस्या देयं स्वकं पयः ।
लवणेन समायुक्तं तस्या वत्सः प्रियो भवेत्

yā gaurdveṣṭiṃ svakaṃ vatsaṃ tasyā deyaṃ svakaṃ payaḥ |
lavaṇena samāyuktaṃ tasyā vatsaḥ priyo bhavet

203.2

शुनोऽस्थि कण्ठबद्धं हि महिषाणां गवा तथा ।
कृमिजालं पातयति सकलं नात्र संशयः

śuno'sthi kaṇṭhabaddhaṃ hi mahiṣāṇāṃ gavā tathā |
kṛmijālaṃ pātayati sakalaṃ nātra saṃśayaḥ

203.3

गोजङ्गनाभिपातः स्याद्गुञ्जामूलस्य भक्षणात्

gojaṅganābhipātaḥ syādguñjāmūlasya bhakṣaṇāt

203.4

वरुणफलस्यरसं करेण मथितं शिव ।
चतुष्पादद्विपदयोः कृमिजालं निपातयेत्

varuṇaphalasyarasaṃ kareṇa mathitaṃ śiva |
catuṣpādadvipadayoḥ kṛmijālaṃ nipātayet

203.5

व्रणञ्च शमयेद्रुद्र जयायाः पूरणात्तथा ।
गजमूत्रस्य वै पानं गोमहिष्युपसर्गनुत्

vraṇañca śamayedrudra jayāyāḥ pūraṇāttathā |
gajamūtrasya vai pānaṃ gomahiṣyupasarganut

203.6

समसूर शालिबीजं पीतं तक्रेण घर्षितम् ।
क्षीरे गोमहीषस्यैव गोः पुंसश्च हितं भवेत्

samasūra śālibījaṃ pītaṃ takreṇa gharṣitam |
kṣīre gomahīṣasyaiva goḥ puṃsaśca hitaṃ bhavet

203.7

पत्रञ्च शरपुङ्खाया दत्तं सलवणं शिव ।
वारिस्फोटं हयानाञ्च केसराणां विनाशयेत्

patrañca śarapuṅkhāyā dattaṃ salavaṇaṃ śiva |
vārisphoṭaṃ hayānāñca kesarāṇāṃ vināśayet

203.8

घृतकुमारीपत्रमेव दत्तं सलक्षणं हर ।
तुरगमकेसराणां कण्डूनंश्येन्न संशयः

ghṛtakumārīpatrameva dattaṃ salakṣaṇaṃ hara |
turagamakesarāṇāṃ kaṇḍūnaṃśyenna saṃśayaḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)