अध्याय 189: अनेक रोगों के लिए धारण की जड़ें

श्वेतापराजितापुष्परसेनाक्ष्णोश्च पूरणे ।
पटलं नाशमायाति नात्र कार्या विचारणा

śvetāparājitāpuṣparasenākṣṇośca pūraṇe |
paṭalaṃ nāśamāyāti nātra kāryā vicāraṇā

मूलं गोक्षुरकस्यैव चर्वित्वा नीललोहित ।
दन्तकीटव्यथा नश्येत्सुरासुरविमर्दन्

mūlaṃ gokṣurakasyaiva carvitvā nīlalohita |
dantakīṭavyathā naśyetsurāsuravimardan

नारी पुष्पादिने पीत्वा गोक्षीरेणोपवासतः ।
श्वेतार्कस्य तु वै मूलं तस्यास्तद्गुल्मशूलनुत्

nārī puṣpādine pītvā gokṣīreṇopavāsataḥ |
śvetārkasya tu vai mūlaṃ tasyāstadgulmaśūlanut

श्वेतार्कपुष्पं विधिना गृहीतं पूर्वमन्त्रितम् ।
ऋतुशुद्धा च ललना कटौ बद्ध्वा प्रसूयते

śvetārkapuṣpaṃ vidhinā gṛhītaṃ pūrvamantritam |
ṛtuśuddhā ca lalanā kaṭau baddhvā prasūyate

हस्तबद्धं पलाशस्य अपामार्गस्य वा हर ।
मूलं सर्वज्वरहरं भूतप्रेतादिनुद्भवेत्

hastabaddhaṃ palāśasya apāmārgasya vā hara |
mūlaṃ sarvajvaraharaṃ bhūtapretādinudbhavet

पीतं वृश्चिकमूलञ्च प्रातः पर्युषिताम्बुना ।
सार्धं विनाशयेद्दाहज्वरञ्च परमेश्वर

pītaṃ vṛścikamūlañca prātaḥ paryuṣitāmbunā |
sārdhaṃ vināśayeddāhajvarañca parameśvara

शिखायाञ्चैव तद्बद्धं भवेदैकाहिकाहिनुत् ।
पीतं पर्युषिताद्भिश्च भवेत्सर्वविषापहृत्

śikhāyāñcaiva tadbaddhaṃ bhavedaikāhikāhinut |
pītaṃ paryuṣitādbhiśca bhavetsarvaviṣāpahṛt

यस्य लज्जालुकामूलं दीयते च स्वरेतसा ।
सार्धं स वैरं संयाति पुमान्स्त्री वा न संशयः

yasya lajjālukāmūlaṃ dīyate ca svaretasā |
sārdhaṃ sa vairaṃ saṃyāti pumānstrī vā na saṃśayaḥ

पिष्ट्वा गव्यघृतेनैव पाठामूलं पिबेत्तु यः ।
सर्वं विषं विनश्येच्च नात्र कार्या विचारणा

piṣṭvā gavyaghṛtenaiva pāṭhāmūlaṃ pibettu yaḥ |
sarvaṃ viṣaṃ vinaśyecca nātra kāryā vicāraṇā

मूलं पर्युषितोदेन शिरीषस्य यथा तथा ।
रक्तचित्रकमूलस्य रसस्य भरणाद्धर ।
कर्णयोः कामलाव्याधिनाशः स्यान्नात्र संशयः

mūlaṃ paryuṣitodena śirīṣasya yathā tathā |
raktacitrakamūlasya rasasya bharaṇāddhara |
karṇayoḥ kāmalāvyādhināśaḥ syānnātra saṃśayaḥ

श्वेतकोकिलाक्षमूलं छागीक्षीरेण संयुतम् ।
त्रिसप्ताहेन वै पीतं क्षयरोगं क्षयं नयेत्

śvetakokilākṣamūlaṃ chāgīkṣīreṇa saṃyutam |
trisaptāhena vai pītaṃ kṣayarogaṃ kṣayaṃ nayet

नारिकेलस्य वै पुष्पं छागक्षीरेण संयुतम् ।
पिबेच्च त्रिविधस्तस्य रक्तवातो विनश्यति

nārikelasya vai puṣpaṃ chāgakṣīreṇa saṃyutam |
pibecca trividhastasya raktavāto vinaśyati

कुर्यात्सुदर्शनामूलं माल्येन सुसमाहृतम् ।
कण्ठबद्ध त्र्याहिकादिग्रहभूतविनाशनम्

kuryātsudarśanāmūlaṃ mālyena susamāhṛtam |
kaṇṭhabaddha tryāhikādigrahabhūtavināśanam

पुष्पं धवलगुञ्जाया गृहीतं मूलमेव च ।
मुखे तु निहितं रुद्र हरेन्नानाविषं बहु

puṣpaṃ dhavalaguñjāyā gṛhītaṃ mūlameva ca |
mukhe tu nihitaṃ rudra harennānāviṣaṃ bahu

हस्ते बद्धं काण्डयुक्तं कण्ठे बद्धं ग्रहादिहृत् ।
कृष्णायान्तु चतुर्दश्यां कटिबद्धं समाहृतम् ।
सिंहादिश्वापदाद्भीतिं हरेच्च नीललोहित

haste baddhaṃ kāṇḍayuktaṃ kaṇṭhe baddhaṃ grahādihṛt |
kṛṣṇāyāntu caturdaśyāṃ kaṭibaddhaṃ samāhṛtam |
siṃhādiśvāpadādbhītiṃ harecca nīlalohita

विष्णुक्रान्तामूलमीश कर्णबद्धन्तु धारयेत् ।
पट्टसूत्रेण भूतेश मकरादिभयं न वै

viṣṇukrāntāmūlamīśa karṇabaddhantu dhārayet |
paṭṭasūtreṇa bhūteśa makarādibhayaṃ na vai