पूर्व खण्ड — आचार काण्ड

अध्याय 185: गणपति मन्त्र और वशीकरण के प्रयोग

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे मन्त्रतन्त्रवैद्यप्रयोदृपञ्चाशीत्यधिशततमोऽध्यायः ॥

37 श्लोक · 185 में से 241

इस अध्याय में क्या होता है

गणपति मन्त्र और वशीकरण के प्रयोग

हरि रुद्र को गणपति का मन्त्र बताते हैं, जो धन और विद्या देता है। शिखा बाँधकर आठ सहस्र जप करने से राजसभा के विवाद में जय होती है, सौ जप से मनुष्य लोगों का प्रिय होता है, और तीन दिन काले तिलों की एक हजार आठ आहुतियों से राजा वश में होता है। फिर वशीकरण के अनेक प्रयोग आते हैं: माथे पर ह्रीं बीज का न्यास, मैनसिल, गोरोचन और केसर के तिलक, और धूप व लेप जिनसे स्त्री या पुरुष का प्रेम खिंचने की बात कही गई है। अन्त में सामान्य चिकित्सा है: क्षय के लिए दूध में काकजंघा की जड़, परिणाम शूल के लिए मधु के साथ लौह और त्रिफला और रतौंधी के लिए देवदारु का अंजन।

हरिरुवाच

185.1

आं गणपतये इति अयं गणपतेर्न्मन्त्रो धनविद्याप्रदायकः

āṃ gaṇapataye iti ayaṃ gaṇapaternmantro dhanavidyāpradāyakaḥ

185.2

इममष्टसहस्रञ्च जप्त्वा बद्ध्वा शिखां ततः ।
व्यवहारे जयः स्याच्च शतं जापान्नृणां प्रियः

imamaṣṭasahasrañca japtvā baddhvā śikhāṃ tataḥ |
vyavahāre jayaḥ syācca śataṃ jāpānnṛṇāṃ priyaḥ

185.3

तिलानां तु घृताक्तानां कृष्णानां रुद्र होमयेत् ।
अष्टोत्तरसहस्रन्तु राजा वश्यस्त्रिभिर्दिनैः

tilānāṃ tu ghṛtāktānāṃ kṛṣṇānāṃ rudra homayet |
aṣṭottarasahasrantu rājā vaśyastribhirdinaiḥ

185.4

अष्टम्याञ्च चतुर्दश्यामुपोष्याभ्यर्च्य विघ्नराट् ।
तिलाक्षतानां जुहुयादष्टोत्तरसहस्रकम् ।
अपाजितः स्याद्युद्धे च सर्वे तञ्च सिषेविरे

aṣṭamyāñca caturdaśyāmupoṣyābhyarcya vighnarāṭ |
tilākṣatānāṃ juhuyādaṣṭottarasahasrakam |
apājitaḥ syādyuddhe ca sarve tañca siṣevire

185.5

जप्त्वा चाष्टसहस्रन्तु ततश्चाष्टशतेन हि ।
शिखां बद्ध्वा राजकुले व्यवहारे जयो भवेत्

japtvā cāṣṭasahasrantu tataścāṣṭaśatena hi |
śikhāṃ baddhvā rājakule vyavahāre jayo bhavet

185.6

ह्रीङ्कारं सविसर्गञ्च प्रातः काले नरस्तु यः ।
स्त्रीणां ललाटे विन्यस्य वशतां नयति ध्रुवम्

hrīṅkāraṃ savisargañca prātaḥ kāle narastu yaḥ |
strīṇāṃ lalāṭe vinyasya vaśatāṃ nayati dhruvam

185.7

सुसमाहितचित्तेन विन्यस्य प्रमदालये ।
सोत्कामां कामिनीं कुर्यान्नात्र कार्या विचारणा

susamāhitacittena vinyasya pramadālaye |
sotkāmāṃ kāminīṃ kuryānnātra kāryā vicāraṇā

185.8

जुहुयादयुतं यस्तु शुचिः प्रयतमानसः ।
दृष्टिमात्रे सदा तस्य वश्यमायान्ति योषितः

juhuyādayutaṃ yastu śuciḥ prayatamānasaḥ |
dṛṣṭimātre sadā tasya vaśyamāyānti yoṣitaḥ

185.9

मनः शिलापत्रकञ्च सगोरोचनकुङ्कुमम् ।
कृत एभिश्च तिलके वश्यमायान्ति योषितः

manaḥ śilāpatrakañca sagorocanakuṅkumam |
kṛta ebhiśca tilake vaśyamāyānti yoṣitaḥ

185.10

भृङ्गराट्सहदेवा च वचा श्वेतापराजिता ।
तेनैव तिलकं कृत्वा त्रैलोक्यं वशतां नयेत्

bhṛṅgarāṭsahadevā ca vacā śvetāparājitā |
tenaiva tilakaṃ kṛtvā trailokyaṃ vaśatāṃ nayet

185.11

गोरोचना मीनपित्तमाभ्याञ्च कृतवर्तिकः ।
यः पुमांस्तिलकं कुर्याद्वामहस्तकनिष्ठया ।
स करोति वशे सर्वं त्रैलोक्यं नात्र संशयः

gorocanā mīnapittamābhyāñca kṛtavartikaḥ |
yaḥ pumāṃstilakaṃ kuryādvāmahastakaniṣṭhayā |
sa karoti vaśe sarvaṃ trailokyaṃ nātra saṃśayaḥ

185.12

गोरोचना महादेव धातुशोणितभाविता ।
एतैर्वैतिलकं कृत्वा सा नरं यं निरीक्षते ।
तत्क्षणात्तं वशे कुर्या न्नात्र कार्या विचारणा

gorocanā mahādeva dhātuśoṇitabhāvitā |
etairvaitilakaṃ kṛtvā sā naraṃ yaṃ nirīkṣate |
tatkṣaṇāttaṃ vaśe kuryā nnātra kāryā vicāraṇā

185.13

नागेश्वरञ्च शैलेयं त्वक्पत्रञ्च हरीतकी ।
चन्दनं कुष्ठसूक्ष्मैलारक्तशालिसमन्विता

nāgeśvarañca śaileyaṃ tvakpatrañca harītakī |
candanaṃ kuṣṭhasūkṣmailāraktaśālisamanvitā

185.14

एतैर्धूपो वशकरः स्मरबाणैः स्मारार्दनः ।
रतिकाले महादेव पार्वतीप्रिय शङ्कर

etairdhūpo vaśakaraḥ smarabāṇaiḥ smārārdanaḥ |
ratikāle mahādeva pārvatīpriya śaṅkara

185.15

निजशुक्रं गृही त्वा तु वामहस्तेन यः पुमान् ।
कामिनीचरणं वामं लिंपेत्स स्यात्स्त्रियाः प्रियः

nijaśukraṃ gṛhī tvā tu vāmahastena yaḥ pumān |
kāminīcaraṇaṃ vāmaṃ liṃpetsa syātstriyāḥ priyaḥ

185.16

सैन्धवञ्च महादेव पारावतमलं मधु ।
एभिर्लिप्ते तु लिङ्गे वै कामिनीवशकृद्भवेत्

saindhavañca mahādeva pārāvatamalaṃ madhu |
ebhirlipte tu liṅge vai kāminīvaśakṛdbhavet

185.17

पुष्पाणि पञ्चरक्तानि गृहीत्वा यानि कानि च ।
तत्तुल्यञ्च प्रियङ्गुञ्च पेषयेदेकयोगतः ।
अनेन लिप्तलिङ्गस्य कामिनीवशतामियात्

puṣpāṇi pañcaraktāni gṛhītvā yāni kāni ca |
tattulyañca priyaṅguñca peṣayedekayogataḥ |
anena liptaliṅgasya kāminīvaśatāmiyāt

185.18

हयगन्धा च मञ्जिष्ठा मालतीकुसुमानि च ।
श्वेतसषर्प एतैश्च लिप्तलिङ्गः स्त्रियाः प्रियः

hayagandhā ca mañjiṣṭhā mālatīkusumāni ca |
śvetasaṣarpa etaiśca liptaliṅgaḥ striyāḥ priyaḥ

185.19

मूलन्तु काकजङ्घाया दुग्धपीतन्तु शोषनुत् ।
अश्वगन्धानागबलागुडमाषनिषेविणः ।
रूपं भवेद्यथा तद्वन्नवयौवनचारिणाम्

mūlantu kākajaṅghāyā dugdhapītantu śoṣanut |
aśvagandhānāgabalāguḍamāṣaniṣeviṇaḥ |
rūpaṃ bhavedyathā tadvannavayauvanacāriṇām

185.20

लौहचूर्णसमायुक्तं त्रिफलाचूर्णमेव वा ।
मधुना सेवितं रुद्र परिणामाख्यशूलनुत्

lauhacūrṇasamāyuktaṃ triphalācūrṇameva vā |
madhunā sevitaṃ rudra pariṇāmākhyaśūlanut

185.21

क्वथितोदकपानन्तु शम्बूकक्षारकं तथा ।
मृगशृङ्गं ह्यग्निदग्धं गव्याज्येन समन्वितम् ।
पीत हृत्पृष्ठशूलानां भवेन्नाशकरं शिव

kvathitodakapānantu śambūkakṣārakaṃ tathā |
mṛgaśṛṅgaṃ hyagnidagdhaṃ gavyājyena samanvitam |
pīta hṛtpṛṣṭhaśūlānāṃ bhavennāśakaraṃ śiva

185.22

हिङ्गु सौवर्चलं शुण्ठी वृषध्वज महौषधम् ।
एभिस्तु क्वथितं वारि पीतं वै सर्वशूलनुत्

hiṅgu sauvarcalaṃ śuṇṭhī vṛṣadhvaja mahauṣadham |
ebhistu kvathitaṃ vāri pītaṃ vai sarvaśūlanut

185.23

अपामार्गस्य वै मूलं सामुद्रलवणान्वितम् ।
आस्वादि तमजीर्णस्य शूलस्य स्याद्विमर्दनम्

apāmārgasya vai mūlaṃ sāmudralavaṇānvitam |
āsvādi tamajīrṇasya śūlasya syādvimardanam

185.24

वटरोहाङ्कुरो रुद्र तण्डुलोदकघर्षितः ।
पीतः सतक्रोऽतीसारं क्षयं नयति शङ्कर

vaṭarohāṅkuro rudra taṇḍulodakagharṣitaḥ |
pītaḥ satakro'tīsāraṃ kṣayaṃ nayati śaṅkara

185.25

अङ्कोटमूलं कर्षार्धं पिष्टं तण्डुलवारिणा ।
सर्वातीसारग्रहणीं पीतं हरति भूतप

aṅkoṭamūlaṃ karṣārdhaṃ piṣṭaṃ taṇḍulavāriṇā |
sarvātīsāragrahaṇīṃ pītaṃ harati bhūtapa

185.26

मरीचशुण्ठिकुटजत्वक्चूर्णञ्च गुडान्वितम् ।
क्रमात्तद्द्विगुणं पीतं ग्रहणीव्याधिनाशनम्

marīcaśuṇṭhikuṭajatvakcūrṇañca guḍānvitam |
kramāttaddviguṇaṃ pītaṃ grahaṇīvyādhināśanam

185.27

श्वेतापराजितामूलं हरिद्रासिक्थतण्डुलाः ।
अपामार्गत्रिकटुकमेषाञ्च वटिका शिव ।
विषूचिकामहाव्याधिं हरत्येव न संशयः

śvetāparājitāmūlaṃ haridrāsikthataṇḍulāḥ |
apāmārgatrikaṭukameṣāñca vaṭikā śiva |
viṣūcikāmahāvyādhiṃ haratyeva na saṃśayaḥ

185.28

त्रिफलागुरु भूतेश शिलाजतु हरीतकी ।
एकैकमेषां चूर्णन्तु मधुना च विमिश्रितम् ।
पीतं सर्वञ्च मेहन्तु क्षयं नयति शङ्कर

triphalāguru bhūteśa śilājatu harītakī |
ekaikameṣāṃ cūrṇantu madhunā ca vimiśritam |
pītaṃ sarvañca mehantu kṣayaṃ nayati śaṅkara

185.29

अर्कक्षीरप्रस्थमेकं तिलतैलं तथैव च ।
मनः शिलामरीचानां सिन्दूरस्य पलं पलम्

arkakṣīraprasthamekaṃ tilatailaṃ tathaiva ca |
manaḥ śilāmarīcānāṃ sindūrasya palaṃ palam

185.30

चूर्णं कृत्वा ताम्रपात्रे त्वातपैः शोषयेत्ततः ।
पीतं स्नुहीगतं दुग्धं सैन्धवं शूलनुद्भवेत्

cūrṇaṃ kṛtvā tāmrapātre tvātapaiḥ śoṣayettataḥ |
pītaṃ snuhīgataṃ dugdhaṃ saindhavaṃ śūlanudbhavet

185.31

त्रिकटुत्रिफलानक्तं तिलतैलं तथैव च ।
मनः शिला निम्बपत्रं जातीपुष्पमजापयः

trikaṭutriphalānaktaṃ tilatailaṃ tathaiva ca |
manaḥ śilā nimbapatraṃ jātīpuṣpamajāpayaḥ

185.32

तन्मूत्रं सङ्खनाभिश्च चन्दनं घर्षयेत्ततः ।
एभिश्च वर्तिकां कृत्वा त्वक्षिणी चाञ्जयेत्ततः

tanmūtraṃ saṅkhanābhiśca candanaṃ gharṣayettataḥ |
ebhiśca vartikāṃ kṛtvā tvakṣiṇī cāñjayettataḥ

185.33

नश्यते पटलं काचं पुष्पञ्च तिमिरादिकम् ।
विभीतकस्य वै चूर्णं समधु श्वासनाशनम्

naśyate paṭalaṃ kācaṃ puṣpañca timirādikam |
vibhītakasya vai cūrṇaṃ samadhu śvāsanāśanam

185.34

पिप्पलीत्रिफलाचूर्णं मधुसैन्धवसंयुतम् ।
सर्वरोगज्वरश्वासशोषपीनसहृद्भवेत्

pippalītriphalācūrṇaṃ madhusaindhavasaṃyutam |
sarvarogajvaraśvāsaśoṣapīnasahṛdbhavet

185.35

देवदारोश्च वै चूर्णं अजामत्रेण भावयेत् ।
एकविंशतिवारंवैत्वक्षिणी तेन चाञ्जयेत् ।
रात्र्यन्धता पटलता नश्येन्निर्लोमता तथा

devadārośca vai cūrṇaṃ ajāmatreṇa bhāvayet |
ekaviṃśativāraṃvaitvakṣiṇī tena cāñjayet |
rātryandhatā paṭalatā naśyennirlomatā tathā

185.36

पिप्पलीकेतकं रुद्र हरिद्रामलकं वचा ।
सर्वाक्षिरोगा नश्येयुः सक्षीरादञ्जनात्ततः

pippalīketakaṃ rudra haridrāmalakaṃ vacā |
sarvākṣirogā naśyeyuḥ sakṣīrādañjanāttataḥ

185.37

काकजङ्घाशिग्रुमूले मुखेन विधृते शिव ।
चर्वित्वा दन्तकीटानां विनाशो हि भवेद्धर

kākajaṅghāśigrumūle mukhena vidhṛte śiva |
carvitvā dantakīṭānāṃ vināśo hi bhaveddhara

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)