पूर्व खण्ड — आचार काण्ड

अध्याय 13: विष्णु पंजर स्तोत्र, रक्षा का कवच

इति श्रीगारुडे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे विष्णुपंजरस्तोत्रं नाम त्रयोदशोऽध्यायः ॥

14 श्लोक · 13 में से 241

इस अध्याय में क्या होता है

विष्णु पंजर स्तोत्र, रक्षा का कवच

श्रीहरि वैष्णव पंजर का पाठ करते हैं, जो भक्त के चारों ओर विष्णु के आयुधों का पिंजरा बना देता है। प्रत्येक श्लोक एक दिशा की ओर मुड़कर शरण माँगता है। सुदर्शन चक्रधारी गोविन्द पूर्व में, कौमोदकी गदाधारी पद्मनाभ दक्षिण में, सौनन्द हलधारी पुरुषोत्तम पश्चिम में और मूसलधारी पुण्डरीकाक्ष उत्तर में रक्षा करें। ईशान में खड्ग और ढाल, फिर पाञ्चजन्य शंख और कमल आते हैं। नीचे रसातल में भक्त महाकूर्म और महामत्स्य रूप हरि को पुकारता है। श्रीहरि कहते हैं कि यह स्तोत्र उन्होंने कात्यायनी की रक्षा के लिए शंकर को सुनाया था, जिससे उन्होंने महिषासुर, रक्तबीज और देवताओं के अन्य शत्रुओं का वध किया। भक्ति से इसका जप करने वाला सदा शत्रुओं पर विजय पाता है।

हरिरुवाच

13.1

प्रवक्ष्याम्यधुना ह्येतद्वैष्णवं पंजरं शुभम् ।
नमो नमस्ते गोविदं चक्रं गृह्य सुदर्शनम्

pravakṣyāmyadhunā hyetadvaiṣṇavaṃ paṃjaraṃ śubham |
namo namaste govidaṃ cakraṃ gṛhya sudarśanam

13.2

प्राच्यां रक्षस्व मां विष्णो त्वामहं शरणं गतः ।
गदां कौमोदकीं गृह्ण पद्मनाभ नमोऽस्त ते

prācyāṃ rakṣasva māṃ viṣṇo tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ |
gadāṃ kaumodakīṃ gṛhṇa padmanābha namo'sta te

13.3

याम्यां रक्षस्व मां विष्णो त्वामहं शरणं गतः ।
हलमादाय सौनन्दे नमस्ते पुरुषोत्तम

yāmyāṃ rakṣasva māṃ viṣṇo tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ |
halamādāya saunande namaste puruṣottama

13.4

प्रतीच्यां रक्ष मां विष्णो त्वामहं शरणं गतः ।
मुसलं शातनं गृह्य पुण्डरीकाक्ष रक्ष माम्

pratīcyāṃ rakṣa māṃ viṣṇo tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ |
musalaṃ śātanaṃ gṛhya puṇḍarīkākṣa rakṣa mām

13.5

उत्तरस्यां जगन्नाथ भवन्तं शरणं गतः ।
खड्गमादाय चर्म्माथ अस्त्रशास्त्रादिकं हरे

uttarasyāṃ jagannātha bhavantaṃ śaraṇaṃ gataḥ |
khaḍgamādāya carmmātha astraśāstrādikaṃ hare

13.6

नमस्ते रक्ष रक्षोघ्न ऐशान्यां शरणं गतः ।
पांचजन्यं महाशंखमनुघोष्यं च पंकजम्

namaste rakṣa rakṣoghna aiśānyāṃ śaraṇaṃ gataḥ |
pāṃcajanyaṃ mahāśaṃkhamanughoṣyaṃ ca paṃkajam

13.7

प्रगृह्य रक्ष मां विष्णो आग्न्येय्यां रक्ष शूकर ।
चन्द्रसूर्य्यं समागृह्य खड्गं चान्द्रमसं तथा

pragṛhya rakṣa māṃ viṣṇo āgnyeyyāṃ rakṣa śūkara |
candrasūryyaṃ samāgṛhya khaḍgaṃ cāndramasaṃ tathā

13.8

नैर्ऋत्यां मां च रक्षस्व दिव्यमूर्त्ते नृकेशरिन् ।
वैजयन्तीं स्मप्रगृह्य श्रीवत्सं कण्ठभूषणम्

nairṛtyāṃ māṃ ca rakṣasva divyamūrtte nṛkeśarin |
vaijayantīṃ smapragṛhya śrīvatsaṃ kaṇṭhabhūṣaṇam

13.9

वायव्यां रक्ष मां देव हयग्रीव नमोऽस्तु ते ।
वैनतेयं समारुह्य त्वंतरिक्षे जनार्दन

vāyavyāṃ rakṣa māṃ deva hayagrīva namo'stu te |
vainateyaṃ samāruhya tvaṃtarikṣe janārdana

13.10

मां रक्षस्वाजित सदा नमस्तेऽस्त्वपराजित ।
विशालाक्षं समारुह्य रक्ष मां त्वं रसातले

māṃ rakṣasvājita sadā namaste'stvaparājita |
viśālākṣaṃ samāruhya rakṣa māṃ tvaṃ rasātale

13.11

अकूपार नमस्तुभ्यं महामीन नमोऽस्तु ते ।
करशीर्षाद्यंगुलेषु सत्य त्वं बाहुपंजरम्

akūpāra namastubhyaṃ mahāmīna namo'stu te |
karaśīrṣādyaṃguleṣu satya tvaṃ bāhupaṃjaram

13.12

कृत्वा रक्षस्व मां विष्णो नमस्ते पुरुषोत्तम ।
एतदुक्तं शंकराय वैष्णवं पंजरं महत्

kṛtvā rakṣasva māṃ viṣṇo namaste puruṣottama |
etaduktaṃ śaṃkarāya vaiṣṇavaṃ paṃjaraṃ mahat

13.13

पुरा रक्षार्थमीशान्याः कात्यायन्या वृषध्वज ।
नाशायामास सा येन चामरान्महिषासुरम्

purā rakṣārthamīśānyāḥ kātyāyanyā vṛṣadhvaja |
nāśāyāmāsa sā yena cāmarānmahiṣāsuram

13.14

दानवं रक्तबीजं च अन्याँश्च सुरकण्टकान् ।
एतज्जपन्नरो भक्त्या शत्रून्विजयते सदा

dānavaṃ raktabījaṃ ca anyām̐śca surakaṇṭakān |
etajjapannaro bhaktyā śatrūnvijayate sadā

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)