पूजानुक्रमसिद्ध्यर्थं पूजानुक्रम उच्यते ।
ॐ नम इत्यादौ संस्मृतिः परमात्मनः
pūjānukramasiddhyarthaṃ pūjānukrama ucyate |
oṃ nama ityādau saṃsmṛtiḥ paramātmanaḥ
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे पूजानुक्रमनिरूपणं नाम द्वादशोऽध्यायः ॥
17 श्लोक · 12 में से 241
श्रीहरि छोटे छोटे मन्त्रों के क्रम में पूरी पूजा बताते हैं। आरम्भ परमात्मा के स्मरण से होता है, फिर यं, रं, वं, लं से देहशुद्धि और हाथों तथा अंगों पर न्यास। हृदय के योगपीठ का एक एक भाग पूजा जाता है: अनन्त, धर्म आदि और उनके विपरीत, कमल, सूर्य, चन्द्र और अग्नि मण्डल, तथा विमला से ईशाना तक नौ शक्तियाँ। कर्णिका में अंगमन्त्रों सहित वासुदेव, फिर संकर्षण, प्रद्युम्न, अनिरुद्ध, नारायण, नृसिंह, वराह और गरुड़ पूजे जाते हैं। एक सौ आठ जप, अर्घ्य, हवन और पूर्णाहुति के बाद देवताओं को अपने अपने धाम लौटने के लिए विदा किया जाता है। नित्य होम ऐसा ही है, नैमित्तिक में दुगुना। अन्त में द्वारका चक्र पूजा है: चक्रचिह्नित शिलाओं को हरि के रूप मानकर पूजने से घर की दानवों से रक्षा होती है।
हरिरुवाच
पूजानुक्रमसिद्ध्यर्थं पूजानुक्रम उच्यते ।
ॐ नम इत्यादौ संस्मृतिः परमात्मनः
pūjānukramasiddhyarthaṃ pūjānukrama ucyate |
oṃ nama ityādau saṃsmṛtiḥ paramātmanaḥ
यं रं वं लमिति कायशुद्धिः ।
ॐ नम इति चतुर्भुजात्मनिर्माणम्
yaṃ raṃ vaṃ lamiti kāyaśuddhiḥ |
oṃ nama iti caturbhujātmanirmāṇam
ततस्त्रिविधः करकायन्यासः ।
ततो हृदिस्थयोगपीठपूजा ।
ॐ अनन्ताय नमः ।
ॐ धर्माय नमः ।
ॐ ज्ञानाय नमः ।
ॐ वैराग्याय नमः ।
ॐ ऐश्वर्य्याय नमः ।
ॐ अधर्म्माय नमः ।
ॐ अज्ञानाय नमः ।
ॐ अवैराग्याय नमः ।
ॐ अनैश्वर्याय नमः ।
ॐ पद्माय नमः ।
ॐ आदित्यमण्डलाय नमः ।
ॐ चन्द्रमण्डलाय नमः ।
ॐ वह्निमण्डलाय नमः ।
ॐ विमलायै नमः ।
ॐ उत्कर्षिण्यै नमः ।
ॐ ज्ञानायै नमः ।
ॐ क्रियायै नमः ।
ॐ योगायै नमः ।
ॐ प्रह्व्यै नमः ।
ॐ सत्यायै नमः ।
ॐ ईशानायै नमः ।
ॐ सर्वतोमुख्यै नमः ।
ॐ संगोपांगाय हरेरासनाय नमः ।
ततः कर्णिकायाम्-अं वासुदेवाय नमः ।
आं हृदयाय नमः ।
ईं शिरसे नमः ।
ऊं शिखायै नमः ।
ऐं कवचाय नमः ।
औं नेत्रत्रयाय नमः ।
अः फट् अस्त्राय नमः ।
आं सङ्कर्षणाय नमः ।
अं प्रद्युम्नाय नमः ।
अः अनिरुद्धाय नमः ।
ॐ अः नारायणाय नमः ।
ॐ तत्सद्बह्मणे नमः ।
ॐ हुं विष्णवे नमः ।
क्षौं नरसिंहाय भूर्वराह्य कं वैनतेयाय जं खं वं सुदर्शनाय खं चं फं षं गदायै वं लं मं क्षं पांचजन्याय घं ढं भं हं श्रियै गं डं वं शं पुष्ट्यै धं वं वनमालायै दं शं श्रीवत्साय छं डं यं कौस्तुभाय शं शांर्गाय इं इषुधिभ्यां चं चर्मणे खं खड्गाय इन्द्राय सुराय पर्तये अग्नये तेजोधिपतयेयमायधर्माधिपतयेक्षंनैर्ऋतायरक्षोधिपतये वरुणाय जलाधिपतये यों वायवे प्राणाधिपतये धां धनदाय धनाधिपतये हां ईशानाय विद्याधिपतये ॐ वज्राय शक्त्यै ॐ दण्डाय खङ्गाय ॐ पाशाय ध्वजाय गदायै त्रिशूलाय लं अनन्ताय पातालाधिपतये खं ब्रह्मणे सर्वलोकाधिपतये ॐ नमो भगवते वासुदेवाय नमः ।
ॐ ॐ नमः ।
ॐ नं नमः ।
ॐ मों नमः ।
ॐ ॐ भं नमः ।
ॐ गं नमः ।
ॐ वं नमः ।
ॐ तें नमः ।
ॐ वां नमः ।
ॐ सुं नमः ।
ॐ दें नमः ।
ॐ वां नमः ।
ॐ यं नमः ।
ॐ ॐ नमः ।
ॐ नं नमः ।
ॐ मों नमः ।
ॐ नां नमः ।
ॐ रां नमः ।
ॐ णां नमः ।
ॐ यं नमः ।
ॐ नमो भगवते वांसुंदेवायं ॐ नमो नारायणाय नमः ।
ॐ पुरुषोत्तमाय नमः
tatastrividhaḥ karakāyanyāsaḥ |
tato hṛdisthayogapīṭhapūjā |
oṃ anantāya namaḥ |
oṃ dharmāya namaḥ |
oṃ jñānāya namaḥ |
oṃ vairāgyāya namaḥ |
oṃ aiśvaryyāya namaḥ |
oṃ adharmmāya namaḥ |
oṃ ajñānāya namaḥ |
oṃ avairāgyāya namaḥ |
oṃ anaiśvaryāya namaḥ |
oṃ padmāya namaḥ |
oṃ ādityamaṇḍalāya namaḥ |
oṃ candramaṇḍalāya namaḥ |
oṃ vahnimaṇḍalāya namaḥ |
oṃ vimalāyai namaḥ |
oṃ utkarṣiṇyai namaḥ |
oṃ jñānāyai namaḥ |
oṃ kriyāyai namaḥ |
oṃ yogāyai namaḥ |
oṃ prahvyai namaḥ |
oṃ satyāyai namaḥ |
oṃ īśānāyai namaḥ |
oṃ sarvatomukhyai namaḥ |
oṃ saṃgopāṃgāya harerāsanāya namaḥ |
tataḥ karṇikāyām-aṃ vāsudevāya namaḥ |
āṃ hṛdayāya namaḥ |
īṃ śirase namaḥ |
ūṃ śikhāyai namaḥ |
aiṃ kavacāya namaḥ |
auṃ netratrayāya namaḥ |
aḥ phaṭ astrāya namaḥ |
āṃ saṅkarṣaṇāya namaḥ |
aṃ pradyumnāya namaḥ |
aḥ aniruddhāya namaḥ |
oṃ aḥ nārāyaṇāya namaḥ |
oṃ tatsadbahmaṇe namaḥ |
oṃ huṃ viṣṇave namaḥ |
kṣauṃ narasiṃhāya bhūrvarāhya kaṃ vainateyāya jaṃ khaṃ vaṃ sudarśanāya khaṃ caṃ phaṃ ṣaṃ gadāyai vaṃ laṃ maṃ kṣaṃ pāṃcajanyāya ghaṃ ḍhaṃ bhaṃ haṃ śriyai gaṃ ḍaṃ vaṃ śaṃ puṣṭyai dhaṃ vaṃ vanamālāyai daṃ śaṃ śrīvatsāya chaṃ ḍaṃ yaṃ kaustubhāya śaṃ śāṃrgāya iṃ iṣudhibhyāṃ caṃ carmaṇe khaṃ khaḍgāya indrāya surāya partaye agnaye tejodhipatayeyamāyadharmādhipatayekṣaṃnairṛtāyarakṣodhipataye varuṇāya jalādhipataye yoṃ vāyave prāṇādhipataye dhāṃ dhanadāya dhanādhipataye hāṃ īśānāya vidyādhipataye oṃ vajrāya śaktyai oṃ daṇḍāya khaṅgāya oṃ pāśāya dhvajāya gadāyai triśūlāya laṃ anantāya pātālādhipataye khaṃ brahmaṇe sarvalokādhipataye oṃ namo bhagavate vāsudevāya namaḥ |
oṃ oṃ namaḥ |
oṃ naṃ namaḥ |
oṃ moṃ namaḥ |
oṃ oṃ bhaṃ namaḥ |
oṃ gaṃ namaḥ |
oṃ vaṃ namaḥ |
oṃ teṃ namaḥ |
oṃ vāṃ namaḥ |
oṃ suṃ namaḥ |
oṃ deṃ namaḥ |
oṃ vāṃ namaḥ |
oṃ yaṃ namaḥ |
oṃ oṃ namaḥ |
oṃ naṃ namaḥ |
oṃ moṃ namaḥ |
oṃ nāṃ namaḥ |
oṃ rāṃ namaḥ |
oṃ ṇāṃ namaḥ |
oṃ yaṃ namaḥ |
oṃ namo bhagavate vāṃsuṃdevāyaṃ oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ |
oṃ puruṣottamāya namaḥ
नमस्ते पुण्डरीकाक्ष नमस्ते विश्वभावन ।
सुब्रह्मण्य नमस्तेऽस्तु महापुरुष पूर्वज
namaste puṇḍarīkākṣa namaste viśvabhāvana |
subrahmaṇya namaste'stu mahāpuruṣa pūrvaja
होमकर्मणि चैतेषां स्वाहान्तमुपकल्पयेत् ।
एवं जप्त्वा विधानेन शतमष्टोत्तरं तथा
homakarmaṇi caiteṣāṃ svāhāntamupakalpayet |
evaṃ japtvā vidhānena śatamaṣṭottaraṃ tathā
अर्घं दत्त्वा जितं तेन प्रणामं च पुनः पुनः ।
ततोऽग्नावपि सम्पूज्यं तं यजेत यथाविधि
arghaṃ dattvā jitaṃ tena praṇāmaṃ ca punaḥ punaḥ |
tato'gnāvapi sampūjyaṃ taṃ yajeta yathāvidhi
देवदेवं स्वबीजेन अंगादिभिरथाच्युतम् ।
पूर्वमुल्लिख्य चाभ्युक्ष्य प्रणवेन तु मन्त्रवित्
devadevaṃ svabījena aṃgādibhirathācyutam |
pūrvamullikhya cābhyukṣya praṇavena tu mantravit
भ्रामयित्वानलं कुंडे पूजयेच्च शुभैः फलैः ।
पूर्वं तत्सकलं ध्यात्वा मण्डले मनसा न्यसेत्
bhrāmayitvānalaṃ kuṃḍe pūjayecca śubhaiḥ phalaiḥ |
pūrvaṃ tatsakalaṃ dhyātvā maṇḍale manasā nyaset
वासुदेवाख्यतत्त्वेन हुत्वा चाष्टोत्तरं शतम् ।
संकर्षणादिबीजेन यजेत्षट्कं तथैव च
vāsudevākhyatattvena hutvā cāṣṭottaraṃ śatam |
saṃkarṣaṇādibījena yajetṣaṭkaṃ tathaiva ca
त्रयं त्रयं तथांगानामेकैकान्दिक्पतींस्तथा ।
पूर्णाहुतिं तथैवांते दद्यात्सम्यगुपस्थितः
trayaṃ trayaṃ tathāṃgānāmekaikāndikpatīṃstathā |
pūrṇāhutiṃ tathaivāṃte dadyātsamyagupasthitaḥ
वागतीते परे तत्त्वे आत्मानं च लयं नयेत् ।
उपविश्य पुनर्मुद्रां दर्शयित्वा नमेत्पुनः
vāgatīte pare tattve ātmānaṃ ca layaṃ nayet |
upaviśya punarmudrāṃ darśayitvā nametpunaḥ
नित्यमेवंविधं होमं नैमित्तं द्विगुणं भवेत् ।
गच्छगच्छ परं स्थानं यत्र देवो निरञ्जनः
nityamevaṃvidhaṃ homaṃ naimittaṃ dviguṇaṃ bhavet |
gacchagaccha paraṃ sthānaṃ yatra devo nirañjanaḥ
गच्छन्तु देवताः सर्वाः स्वस्थानस्थितिहेतवे ।
सुदर्शनः श्रीहरिश्च अच्युतः स त्रिविक्रमः
gacchantu devatāḥ sarvāḥ svasthānasthitihetave |
sudarśanaḥ śrīhariśca acyutaḥ sa trivikramaḥ
चतुर्भुजो वासुदेवः षष्ठः प्रद्युम्न एव च ।
संकर्षणः पुरुषोऽथ नवव्यूहो दशात्मकः
caturbhujo vāsudevaḥ ṣaṣṭhaḥ pradyumna eva ca |
saṃkarṣaṇaḥ puruṣo'tha navavyūho daśātmakaḥ
अनिरुद्धो द्वादशात्मा अथ ऊर्द्धमनन्तकः ।
एते एकादिभिश्चक्रैर्विज्ञेया लक्षिताः सुराः
aniruddho dvādaśātmā atha ūrddhamanantakaḥ |
ete ekādibhiścakrairvijñeyā lakṣitāḥ surāḥ
चक्रांकितैः पूजितः स्यान्द्रृहे रक्षेत्सदानवैः ।
ॐ चक्राय स्वाहा, ॐ विचक्राय स्वाहा, ॐ सुचक्राय स्वाहा, ॐ महाचक्राय स्वाहा, ॐ महाचक्राय असुरान्तकृत् हुं फट् ॐ हुं सहस्त्रार हुं फट्
cakrāṃkitaiḥ pūjitaḥ syāndrṛhe rakṣetsadānavaiḥ |
oṃ cakrāya svāhā, oṃ vicakrāya svāhā, oṃ sucakrāya svāhā, oṃ mahācakrāya svāhā, oṃ mahācakrāya asurāntakṛt huṃ phaṭ oṃ huṃ sahastrāra huṃ phaṭ
द्वारकाचक्रपूजेयं गृहे रक्षाकरी शुभा
dvārakācakrapūjeyaṃ gṛhe rakṣākarī śubhā
पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)