अध्याय 9: मोहिनी द्वारा अमृत बाँटना और राहु का सिर कटना

तेऽन्योन्यतोऽसुराः पात्रं हरन्तस्त्यक्तसौहृदाः ।
क्षिपन्तो दस्युधर्माण आयान्तीं ददृशुः स्त्रियम्

te'nyonyato'surāḥ pātraṃ harantastyaktasauhṛdāḥ |
kṣipanto dasyudharmāṇa āyāntīṃ dadṛśuḥ striyam

अहो रूपमहो धाम अहो अस्या नवं वयः ।
इति ते तां अभिद्रुत्य पप्रच्छुर्जातहृच्छयाः

aho rūpamaho dhāma aho asyā navaṃ vayaḥ |
iti te tāṃ abhidrutya papracchurjātahṛcchayāḥ

का त्वं कञ्जपलाशाक्षि कुतो वा किं चिकीर्षसि ।
कस्यासि वद वामोरु मथ्नतीव मनांसि नः

kā tvaṃ kañjapalāśākṣi kuto vā kiṃ cikīrṣasi |
kasyāsi vada vāmoru mathnatīva manāṃsi naḥ

न वयं त्वामरैर्दैत्यैः सिद्धगन्धर्वचारणैः ।
नास्पृष्टपूर्वां जानीमो लोकेशैश्च कुतो नृभिः

na vayaṃ tvāmarairdaityaiḥ siddhagandharvacāraṇaiḥ |
nāspṛṣṭapūrvāṃ jānīmo lokeśaiśca kuto nṛbhiḥ

नूनं त्वं विधिना सुभ्रूः प्रेषितासि शरीरिणाम् ।
सर्वेन्द्रियमनःप्रीतिं विधातुं सघृणेन किम्

nūnaṃ tvaṃ vidhinā subhrūḥ preṣitāsi śarīriṇām |
sarvendriyamanaḥprītiṃ vidhātuṃ saghṛṇena kim

सा त्वं नः स्पर्धमानानां एकवस्तुनि मानिनि ।
ज्ञातीनां बद्धवैराणां शं विधत्स्व सुमध्यमे

sā tvaṃ naḥ spardhamānānāṃ ekavastuni mānini |
jñātīnāṃ baddhavairāṇāṃ śaṃ vidhatsva sumadhyame

वयं कश्यपदायादा भ्रातरः कृतपौरुषाः ।
विभजस्व यथान्यायं नैव भेदो यथा भवेत्

vayaṃ kaśyapadāyādā bhrātaraḥ kṛtapauruṣāḥ |
vibhajasva yathānyāyaṃ naiva bhedo yathā bhavet

इति उपामंत्रितो दैत्यैः मायायोषिद् वपुर्हरिः ।
प्रहस्य रुचिरापाङ्गैः निरीक्षन् इदमब्रवीत्

iti upāmaṃtrito daityaiḥ māyāyoṣid vapurhariḥ |
prahasya rucirāpāṅgaiḥ nirīkṣan idamabravīt

कथं कश्यपदायादाः पुंश्चल्यां मयि संगताः ।
विश्वासं पण्डितो जातु कामिनीषु न याति हि

kathaṃ kaśyapadāyādāḥ puṃścalyāṃ mayi saṃgatāḥ |
viśvāsaṃ paṇḍito jātu kāminīṣu na yāti hi

सालावृकाणां स्त्रीणां च स्वैरिणीनां सुरद्विषः ।
सख्यान्याहुरनित्यानि नूत्नं नूत्नं विचिन्वताम्

sālāvṛkāṇāṃ strīṇāṃ ca svairiṇīnāṃ suradviṣaḥ |
sakhyānyāhuranityāni nūtnaṃ nūtnaṃ vicinvatām

इति ते क्ष्वेलितैस्तस्या आश्वस्तमनसोऽसुराः ।
जहसुर्भावगम्भीरं ददुश्चामृतभाजनम्

iti te kṣvelitaistasyā āśvastamanaso'surāḥ |
jahasurbhāvagambhīraṃ daduścāmṛtabhājanam

ततो गृहीत्वामृतभाजनं हरिः
बभाष ईषत् स्मितशोभया गिरा ।
यद्यभ्युपेतं क्व च साध्वसाधु वा
कृतं मया वो विभजे सुधामिमाम्

tato gṛhītvāmṛtabhājanaṃ hariḥ
babhāṣa īṣat smitaśobhayā girā |
yadyabhyupetaṃ kva ca sādhvasādhu vā
kṛtaṃ mayā vo vibhaje sudhāmimām

इत्यभिव्याहृतं तस्या आकर्ण्यासुरपुंगवाः ।
अप्रमाणविदस्तस्याः तत् तथेत्यन्वमंसत

ityabhivyāhṛtaṃ tasyā ākarṇyāsurapuṃgavāḥ |
apramāṇavidastasyāḥ tat tathetyanvamaṃsata

अथोपोष्य कृतस्नाना हुत्वा च हविषानलम् ।
दत्त्वा गोविप्रभूतेभ्यः कृतस्वस्त्ययना द्विजैः

athopoṣya kṛtasnānā hutvā ca haviṣānalam |
dattvā goviprabhūtebhyaḥ kṛtasvastyayanā dvijaiḥ

यथोपजोषं वासांसि परिधायाहतानि ते ।
कुशेषु प्राविशन्सर्वे प्राग् अग्रेष्वभिभूषिताः

yathopajoṣaṃ vāsāṃsi paridhāyāhatāni te |
kuśeṣu prāviśansarve prāg agreṣvabhibhūṣitāḥ

प्राङ्मुखेषूपविष्टेषु सुरेषु दितिजेषु च ।
धूपामोदितशालायां जुष्टायां माल्यदीपकैः

prāṅmukheṣūpaviṣṭeṣu sureṣu ditijeṣu ca |
dhūpāmoditaśālāyāṃ juṣṭāyāṃ mālyadīpakaiḥ

तस्यां नरेन्द्र करभोरुरुशद्दुकूल
श्रोणीतटालसगतिर्मदविह्वलाक्षी ।
सा कूजती कनकनूपुरशिञ्जितेन
कुम्भस्तनी कलसपाणिरथाविवेश

tasyāṃ narendra karabhoruruśaddukūla
śroṇītaṭālasagatirmadavihvalākṣī |
sā kūjatī kanakanūpuraśiñjitena
kumbhastanī kalasapāṇirathāviveśa

तां श्रीसखीं कनककुण्डलचारुकर्ण
नासाकपोलवदनां परदेवताख्याम् ।
संवीक्ष्य सम्मुमुहुरुत्स्मितवीक्षणेन
देवासुरा विगलित स्तनपट्टिकान्ताम्

tāṃ śrīsakhīṃ kanakakuṇḍalacārukarṇa
nāsākapolavadanāṃ paradevatākhyām |
saṃvīkṣya sammumuhurutsmitavīkṣaṇena
devāsurā vigalita stanapaṭṭikāntām

असुराणां सुधादानं सर्पाणामिव दुर्नयम् ।
मत्वा जातिनृशंसानां न तां व्यभजदच्युतः

asurāṇāṃ sudhādānaṃ sarpāṇāmiva durnayam |
matvā jātinṛśaṃsānāṃ na tāṃ vyabhajadacyutaḥ

कल्पयित्वा पृथक् पंक्तीः उभयेषां जगत्पतिः ।
तांश्चोपवेशयामास स्वेषु स्वेषु च पंक्तिषु

kalpayitvā pṛthak paṃktīḥ ubhayeṣāṃ jagatpatiḥ |
tāṃścopaveśayāmāsa sveṣu sveṣu ca paṃktiṣu

दैत्यान् गृहीतकलसो वञ्चयन् उपसञ्चरैः ।
दूरस्थान् पाययामास जरामृत्युहरां सुधाम्

daityān gṛhītakalaso vañcayan upasañcaraiḥ |
dūrasthān pāyayāmāsa jarāmṛtyuharāṃ sudhām

ते पालयन्तः समयं असुराः स्वकृतं नृप ।
तूष्णीमासन्कृतस्नेहाः स्त्रीविवादजुगुप्सया

te pālayantaḥ samayaṃ asurāḥ svakṛtaṃ nṛpa |
tūṣṇīmāsankṛtasnehāḥ strīvivādajugupsayā

तस्यां कृतातिप्रणयाः प्रणयापायकातराः ।
बहुमानेन चाबद्धा नोचुः किञ्चन विप्रियम्

tasyāṃ kṛtātipraṇayāḥ praṇayāpāyakātarāḥ |
bahumānena cābaddhā nocuḥ kiñcana vipriyam

देवलिङ्गप्रतिच्छन्नः स्वर्भानुर्देवसंसदि ।
प्रविष्टः सोममपिबत् चन्द्रार्काभ्यां च सूचितः

devaliṅgapraticchannaḥ svarbhānurdevasaṃsadi |
praviṣṭaḥ somamapibat candrārkābhyāṃ ca sūcitaḥ

चक्रेण क्षुरधारेण जहार पिबतः शिरः ।
हरिस्तस्य कबन्धस्तु सुधयाप्लावितोऽपतत्

cakreṇa kṣuradhāreṇa jahāra pibataḥ śiraḥ |
haristasya kabandhastu sudhayāplāvito'patat

शिरस्त्वमरतां नीतं अजो ग्रहमचीकॢपत् ।
यस्तु पर्वणि चन्द्रार्कौ अभिधावति वैरधीः

śirastvamaratāṃ nītaṃ ajo grahamacīkḷpat |
yastu parvaṇi candrārkau abhidhāvati vairadhīḥ

पीतप्रायेऽमृते देवैः भगवान् लोकभावनः ।
पश्यतां असुरेन्द्राणां स्वं रूपं जगृहे हरिः

pītaprāye'mṛte devaiḥ bhagavān lokabhāvanaḥ |
paśyatāṃ asurendrāṇāṃ svaṃ rūpaṃ jagṛhe hariḥ

एवं सुरासुरगणाः समदेशकाल
हेत्वर्थकर्ममतयोऽपि फले विकल्पाः ।
तत्रामृतं सुरगणाः फलमञ्जसापुः
यत्पादपंकजरजःश्रयणान्न दैत्याः

evaṃ surāsuragaṇāḥ samadeśakāla
hetvarthakarmamatayo'pi phale vikalpāḥ |
tatrāmṛtaṃ suragaṇāḥ phalamañjasāpuḥ
yatpādapaṃkajarajaḥśrayaṇānna daityāḥ

यद् युज्यतेऽसुवसुकर्ममनोवचोभिः
देहात्मजादिषु नृभिस्तदसत्पृथक्त्वात् ।
तैरेव सद्भवति यत् क्रियतेऽपृथक्त्वात्
सर्वस्य तद्भवति मूलनिषेचनं यत्

yad yujyate'suvasukarmamanovacobhiḥ
dehātmajādiṣu nṛbhistadasatpṛthaktvāt |
taireva sadbhavati yat kriyate'pṛthaktvāt
sarvasya tadbhavati mūlaniṣecanaṃ yat