Skandha 8

Chapter 9: Mohini distributes the amrita; Rahu beheaded

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां अष्टमस्कन्धे अमृतमथने नवमोऽध्यायः ॥

29 verses · 9 of 24

What happens in this chapter

Mohini distributes the amrita; Rahu beheaded

The asuras quarrel over the pot. Then they see a woman of wondrous beauty and, enchanted, ask her to divide the amrita fairly among them. Mohini laughs and warns that the wise never trust a wanton woman. Her playful words only reassure them, and they hand her the pot. Devas and asuras sit in separate rows. Mohini serves the devas first, charming the asuras with her glances, and they keep silent out of their attachment and their promise. Rahu, disguised as a deva, sits between Surya and Chandra and drinks; they point him out and Hari cuts off his head with the discus. The head, having tasted amrita, became immortal and a graha. When the devas finished, Hari resumed His own form.

श्रीशुक उवाच

9.1

तेऽन्योन्यतोऽसुराः पात्रं हरन्तस्त्यक्तसौहृदाः ।
क्षिपन्तो दस्युधर्माण आयान्तीं ददृशुः स्त्रियम्

te'nyonyato'surāḥ pātraṃ harantastyaktasauhṛdāḥ |
kṣipanto dasyudharmāṇa āyāntīṃ dadṛśuḥ striyam

9.2

अहो रूपमहो धाम अहो अस्या नवं वयः ।
इति ते तां अभिद्रुत्य पप्रच्छुर्जातहृच्छयाः

aho rūpamaho dhāma aho asyā navaṃ vayaḥ |
iti te tāṃ abhidrutya papracchurjātahṛcchayāḥ

9.3

का त्वं कञ्जपलाशाक्षि कुतो वा किं चिकीर्षसि ।
कस्यासि वद वामोरु मथ्नतीव मनांसि नः

kā tvaṃ kañjapalāśākṣi kuto vā kiṃ cikīrṣasi |
kasyāsi vada vāmoru mathnatīva manāṃsi naḥ

9.4

न वयं त्वामरैर्दैत्यैः सिद्धगन्धर्वचारणैः ।
नास्पृष्टपूर्वां जानीमो लोकेशैश्च कुतो नृभिः

na vayaṃ tvāmarairdaityaiḥ siddhagandharvacāraṇaiḥ |
nāspṛṣṭapūrvāṃ jānīmo lokeśaiśca kuto nṛbhiḥ

9.5

नूनं त्वं विधिना सुभ्रूः प्रेषितासि शरीरिणाम् ।
सर्वेन्द्रियमनःप्रीतिं विधातुं सघृणेन किम्

nūnaṃ tvaṃ vidhinā subhrūḥ preṣitāsi śarīriṇām |
sarvendriyamanaḥprītiṃ vidhātuṃ saghṛṇena kim

9.6

सा त्वं नः स्पर्धमानानां एकवस्तुनि मानिनि ।
ज्ञातीनां बद्धवैराणां शं विधत्स्व सुमध्यमे

sā tvaṃ naḥ spardhamānānāṃ ekavastuni mānini |
jñātīnāṃ baddhavairāṇāṃ śaṃ vidhatsva sumadhyame

9.7

वयं कश्यपदायादा भ्रातरः कृतपौरुषाः ।
विभजस्व यथान्यायं नैव भेदो यथा भवेत्

vayaṃ kaśyapadāyādā bhrātaraḥ kṛtapauruṣāḥ |
vibhajasva yathānyāyaṃ naiva bhedo yathā bhavet

9.8

इति उपामंत्रितो दैत्यैः मायायोषिद् वपुर्हरिः ।
प्रहस्य रुचिरापाङ्गैः निरीक्षन् इदमब्रवीत्

iti upāmaṃtrito daityaiḥ māyāyoṣid vapurhariḥ |
prahasya rucirāpāṅgaiḥ nirīkṣan idamabravīt

श्रीभगवानुवाच

9.9

कथं कश्यपदायादाः पुंश्चल्यां मयि संगताः ।
विश्वासं पण्डितो जातु कामिनीषु न याति हि

kathaṃ kaśyapadāyādāḥ puṃścalyāṃ mayi saṃgatāḥ |
viśvāsaṃ paṇḍito jātu kāminīṣu na yāti hi

9.10

सालावृकाणां स्त्रीणां च स्वैरिणीनां सुरद्विषः ।
सख्यान्याहुरनित्यानि नूत्नं नूत्नं विचिन्वताम्

sālāvṛkāṇāṃ strīṇāṃ ca svairiṇīnāṃ suradviṣaḥ |
sakhyānyāhuranityāni nūtnaṃ nūtnaṃ vicinvatām

श्रीशुक उवाच

9.11

इति ते क्ष्वेलितैस्तस्या आश्वस्तमनसोऽसुराः ।
जहसुर्भावगम्भीरं ददुश्चामृतभाजनम्

iti te kṣvelitaistasyā āśvastamanaso'surāḥ |
jahasurbhāvagambhīraṃ daduścāmṛtabhājanam

9.12

ततो गृहीत्वामृतभाजनं हरिः
बभाष ईषत् स्मितशोभया गिरा ।
यद्यभ्युपेतं क्व च साध्वसाधु वा
कृतं मया वो विभजे सुधामिमाम्

tato gṛhītvāmṛtabhājanaṃ hariḥ
babhāṣa īṣat smitaśobhayā girā |
yadyabhyupetaṃ kva ca sādhvasādhu vā
kṛtaṃ mayā vo vibhaje sudhāmimām

9.13

इत्यभिव्याहृतं तस्या आकर्ण्यासुरपुंगवाः ।
अप्रमाणविदस्तस्याः तत् तथेत्यन्वमंसत

ityabhivyāhṛtaṃ tasyā ākarṇyāsurapuṃgavāḥ |
apramāṇavidastasyāḥ tat tathetyanvamaṃsata

9.14

अथोपोष्य कृतस्नाना हुत्वा च हविषानलम् ।
दत्त्वा गोविप्रभूतेभ्यः कृतस्वस्त्ययना द्विजैः

athopoṣya kṛtasnānā hutvā ca haviṣānalam |
dattvā goviprabhūtebhyaḥ kṛtasvastyayanā dvijaiḥ

9.15

यथोपजोषं वासांसि परिधायाहतानि ते ।
कुशेषु प्राविशन्सर्वे प्राग् अग्रेष्वभिभूषिताः

yathopajoṣaṃ vāsāṃsi paridhāyāhatāni te |
kuśeṣu prāviśansarve prāg agreṣvabhibhūṣitāḥ

9.16

प्राङ्मुखेषूपविष्टेषु सुरेषु दितिजेषु च ।
धूपामोदितशालायां जुष्टायां माल्यदीपकैः

prāṅmukheṣūpaviṣṭeṣu sureṣu ditijeṣu ca |
dhūpāmoditaśālāyāṃ juṣṭāyāṃ mālyadīpakaiḥ

9.17

तस्यां नरेन्द्र करभोरुरुशद्दुकूल
श्रोणीतटालसगतिर्मदविह्वलाक्षी ।
सा कूजती कनकनूपुरशिञ्जितेन
कुम्भस्तनी कलसपाणिरथाविवेश

tasyāṃ narendra karabhoruruśaddukūla
śroṇītaṭālasagatirmadavihvalākṣī |
sā kūjatī kanakanūpuraśiñjitena
kumbhastanī kalasapāṇirathāviveśa

9.18

तां श्रीसखीं कनककुण्डलचारुकर्ण
नासाकपोलवदनां परदेवताख्याम् ।
संवीक्ष्य सम्मुमुहुरुत्स्मितवीक्षणेन
देवासुरा विगलित स्तनपट्टिकान्ताम्

tāṃ śrīsakhīṃ kanakakuṇḍalacārukarṇa
nāsākapolavadanāṃ paradevatākhyām |
saṃvīkṣya sammumuhurutsmitavīkṣaṇena
devāsurā vigalita stanapaṭṭikāntām

9.19

असुराणां सुधादानं सर्पाणामिव दुर्नयम् ।
मत्वा जातिनृशंसानां न तां व्यभजदच्युतः

asurāṇāṃ sudhādānaṃ sarpāṇāmiva durnayam |
matvā jātinṛśaṃsānāṃ na tāṃ vyabhajadacyutaḥ

9.20

कल्पयित्वा पृथक् पंक्तीः उभयेषां जगत्पतिः ।
तांश्चोपवेशयामास स्वेषु स्वेषु च पंक्तिषु

kalpayitvā pṛthak paṃktīḥ ubhayeṣāṃ jagatpatiḥ |
tāṃścopaveśayāmāsa sveṣu sveṣu ca paṃktiṣu

9.21

दैत्यान् गृहीतकलसो वञ्चयन् उपसञ्चरैः ।
दूरस्थान् पाययामास जरामृत्युहरां सुधाम्

daityān gṛhītakalaso vañcayan upasañcaraiḥ |
dūrasthān pāyayāmāsa jarāmṛtyuharāṃ sudhām

9.22

ते पालयन्तः समयं असुराः स्वकृतं नृप ।
तूष्णीमासन्कृतस्नेहाः स्त्रीविवादजुगुप्सया

te pālayantaḥ samayaṃ asurāḥ svakṛtaṃ nṛpa |
tūṣṇīmāsankṛtasnehāḥ strīvivādajugupsayā

9.23

तस्यां कृतातिप्रणयाः प्रणयापायकातराः ।
बहुमानेन चाबद्धा नोचुः किञ्चन विप्रियम्

tasyāṃ kṛtātipraṇayāḥ praṇayāpāyakātarāḥ |
bahumānena cābaddhā nocuḥ kiñcana vipriyam

9.24

देवलिङ्गप्रतिच्छन्नः स्वर्भानुर्देवसंसदि ।
प्रविष्टः सोममपिबत् चन्द्रार्काभ्यां च सूचितः

devaliṅgapraticchannaḥ svarbhānurdevasaṃsadi |
praviṣṭaḥ somamapibat candrārkābhyāṃ ca sūcitaḥ

9.25

चक्रेण क्षुरधारेण जहार पिबतः शिरः ।
हरिस्तस्य कबन्धस्तु सुधयाप्लावितोऽपतत्

cakreṇa kṣuradhāreṇa jahāra pibataḥ śiraḥ |
haristasya kabandhastu sudhayāplāvito'patat

9.26

शिरस्त्वमरतां नीतं अजो ग्रहमचीकॢपत् ।
यस्तु पर्वणि चन्द्रार्कौ अभिधावति वैरधीः

śirastvamaratāṃ nītaṃ ajo grahamacīkḷpat |
yastu parvaṇi candrārkau abhidhāvati vairadhīḥ

9.27

पीतप्रायेऽमृते देवैः भगवान् लोकभावनः ।
पश्यतां असुरेन्द्राणां स्वं रूपं जगृहे हरिः

pītaprāye'mṛte devaiḥ bhagavān lokabhāvanaḥ |
paśyatāṃ asurendrāṇāṃ svaṃ rūpaṃ jagṛhe hariḥ

9.28

एवं सुरासुरगणाः समदेशकाल
हेत्वर्थकर्ममतयोऽपि फले विकल्पाः ।
तत्रामृतं सुरगणाः फलमञ्जसापुः
यत्पादपंकजरजःश्रयणान्न दैत्याः

evaṃ surāsuragaṇāḥ samadeśakāla
hetvarthakarmamatayo'pi phale vikalpāḥ |
tatrāmṛtaṃ suragaṇāḥ phalamañjasāpuḥ
yatpādapaṃkajarajaḥśrayaṇānna daityāḥ

9.29

यद् युज्यतेऽसुवसुकर्ममनोवचोभिः
देहात्मजादिषु नृभिस्तदसत्पृथक्त्वात् ।
तैरेव सद्भवति यत् क्रियतेऽपृथक्त्वात्
सर्वस्य तद्भवति मूलनिषेचनं यत्

yad yujyate'suvasukarmamanovacobhiḥ
dehātmajādiṣu nṛbhistadasatpṛthaktvāt |
taireva sadbhavati yat kriyate'pṛthaktvāt
sarvasya tadbhavati mūlaniṣecanaṃ yat

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)