अध्याय 28: वरुणलोक से नन्द की मुक्ति, गोपों को वैकुण्ठ-दर्शन

एकादश्यां निराहारः समभ्यर्च्य जनार्दनम् ।
स्नातुं नन्दस्तु कालिन्द्यां द्वादश्यां जलमाविशत्

ekādaśyāṃ nirāhāraḥ samabhyarcya janārdanam |
snātuṃ nandastu kālindyāṃ dvādaśyāṃ jalamāviśat

तं गृहीत्वानयद् भृत्यो वरुणस्यासुरोऽन्तिकम् ।
अवज्ञायासुरीं वेलां प्रविष्टमुदकं निशि

taṃ gṛhītvānayad bhṛtyo varuṇasyāsuro'ntikam |
avajñāyāsurīṃ velāṃ praviṣṭamudakaṃ niśi

चुक्रुशुस्तमपश्यन्तः कृष्ण रामेति गोपकाः ।
भगवांस्तदुपश्रुत्य पितरं वरुणाहृतम् ।
तदन्तिकं गतो राजन् स्वानामभयदो विभुः

cukruśustamapaśyantaḥ kṛṣṇa rāmeti gopakāḥ |
bhagavāṃstadupaśrutya pitaraṃ varuṇāhṛtam |
tadantikaṃ gato rājan svānāmabhayado vibhuḥ

प्राप्तं वीक्ष्य हृषीकेशं लोकपालः सपर्यया ।
महत्या पूजयित्वाऽऽह तद्दर्शनमहोत्सवः

prāptaṃ vīkṣya hṛṣīkeśaṃ lokapālaḥ saparyayā |
mahatyā pūjayitvā''ha taddarśanamahotsavaḥ

अद्य मे निभृतो देहो अद्यैवार्थोऽधिगतः प्रभो ।
त्वत्पादभाजो भगवन् अवापुः पारमध्वनः

adya me nibhṛto deho adyaivārtho'dhigataḥ prabho |
tvatpādabhājo bhagavan avāpuḥ pāramadhvanaḥ

नमस्तुभ्यं भगवते ब्रह्मणे परमात्मने ।
न यत्र श्रूयते माया लोकसृष्टिविकल्पना

namastubhyaṃ bhagavate brahmaṇe paramātmane |
na yatra śrūyate māyā lokasṛṣṭivikalpanā

अजानता मामकेन मूढेनाकार्यवेदिना ।
आनीतोऽयं तव पिता तद् भवान् क्षन्तुमर्हति

ajānatā māmakena mūḍhenākāryavedinā |
ānīto'yaṃ tava pitā tad bhavān kṣantumarhati

ममाप्यनुग्रहं कृष्ण कर्तुं अर्हस्यशेषदृक् ।
गोविन्द नीयतामेष पिता ते पितृवत्सल

mamāpyanugrahaṃ kṛṣṇa kartuṃ arhasyaśeṣadṛk |
govinda nīyatāmeṣa pitā te pitṛvatsala

एवं प्रसादितः कृष्णो भगवान् ईश्वरेश्वरः ।
आदायागात् स्वपितरं बन्धूनां चावहन् मुदम्

evaṃ prasāditaḥ kṛṣṇo bhagavān īśvareśvaraḥ |
ādāyāgāt svapitaraṃ bandhūnāṃ cāvahan mudam

नन्दस्त्वतीन्द्रियं दृष्ट्वा लोकपालमहोदयम् ।
कृष्णे च सन्नतिं तेषां ज्ञातिभ्यो विस्मितोऽब्रवीत्

nandastvatīndriyaṃ dṛṣṭvā lokapālamahodayam |
kṛṣṇe ca sannatiṃ teṣāṃ jñātibhyo vismito'bravīt

ते चौत्सुक्यधियो राजन् मत्वा गोपास्तमीश्वरम् ।
अपि नः स्वगतिं सूक्ष्मां उपाधास्यदधीश्वरः

te cautsukyadhiyo rājan matvā gopāstamīśvaram |
api naḥ svagatiṃ sūkṣmāṃ upādhāsyadadhīśvaraḥ

इति स्वानां स भगवान् विज्ञायाखिलदृक् स्वयम् ।
सङ्कल्पसिद्धये तेषां कृपयैतदचिन्तयत्

iti svānāṃ sa bhagavān vijñāyākhiladṛk svayam |
saṅkalpasiddhaye teṣāṃ kṛpayaitadacintayat

जनो वै लोक एतस्मिन् अविद्याकामकर्मभिः ।
उच्चावचासु गतिषु न वेद स्वां गतिं भ्रमन्

jano vai loka etasmin avidyākāmakarmabhiḥ |
uccāvacāsu gatiṣu na veda svāṃ gatiṃ bhraman

इति सञ्चिन्त्य भगवान् महाकारुणिको हरिः ।
दर्शयामास लोकं स्वं गोपानां तमसः परम्

iti sañcintya bhagavān mahākāruṇiko hariḥ |
darśayāmāsa lokaṃ svaṃ gopānāṃ tamasaḥ param

सत्यं ज्ञानमनन्तं यद् ब्रह्म ज्योतिः सनातनम् ।
यद्धि पश्यन्ति मुनयो गुणापाये समाहिताः

satyaṃ jñānamanantaṃ yad brahma jyotiḥ sanātanam |
yaddhi paśyanti munayo guṇāpāye samāhitāḥ

ते तु ब्रह्मह्रदं नीता मग्नाः कृष्णेन चोद्धृताः ।
ददृशुर्ब्रह्मणो लोकं यत्राक्रूरोऽध्यगात् पुरा

te tu brahmahradaṃ nītā magnāḥ kṛṣṇena coddhṛtāḥ |
dadṛśurbrahmaṇo lokaṃ yatrākrūro'dhyagāt purā

नन्दादयस्तु तं दृष्ट्वा परमानन्दनिवृताः ।
कृष्णं च तत्रच्छन्दोभिः स्तूयमानं सुविस्मिताः

nandādayastu taṃ dṛṣṭvā paramānandanivṛtāḥ |
kṛṣṇaṃ ca tatracchandobhiḥ stūyamānaṃ suvismitāḥ