अध्याय 27: इन्द्र की स्तुति और गोविन्द-अभिषेक

गोवर्धने धृते शैले आसाराद् रक्षिते व्रजे ।
गोलोकादाव्रजज् कृष्णं सुरभिः शक्र एव च

govardhane dhṛte śaile āsārād rakṣite vraje |
golokādāvrajaj kṛṣṇaṃ surabhiḥ śakra eva ca

विविक्त उपसङ्गम्य व्रीडीतः कृतहेलनः ।
पस्पर्श पादयोरेनं किरीटेनार्कवर्चसा

vivikta upasaṅgamya vrīḍītaḥ kṛtahelanaḥ |
pasparśa pādayorenaṃ kirīṭenārkavarcasā

दृष्टश्रुतानुभावोऽस्य कृष्णस्यामिततेजसः ।
नष्टत्रिलोकेशमद इदमाह कृताञ्जलिः

dṛṣṭaśrutānubhāvo'sya kṛṣṇasyāmitatejasaḥ |
naṣṭatrilokeśamada idamāha kṛtāñjaliḥ

विशुद्धसत्त्वं तव धाम शान्तं
तपोमयं ध्वस्तरजस्तमस्कम् ।
मायामयोऽयं गुणसम्प्रवाहो
न विद्यते ते ग्रहणानुबन्धः

viśuddhasattvaṃ tava dhāma śāntaṃ
tapomayaṃ dhvastarajastamaskam |
māyāmayo'yaṃ guṇasampravāho
na vidyate te grahaṇānubandhaḥ

कुतो नु तद्धेतव ईश तत्कृता
लोभादयो येऽबुधलिन्गभावाः ।
तथापि दण्डं भगवान्बिभर्ति
धर्मस्य गुप्त्यै खलनिग्रहाय

kuto nu taddhetava īśa tatkṛtā
lobhādayo ye'budhalingabhāvāḥ |
tathāpi daṇḍaṃ bhagavānbibharti
dharmasya guptyai khalanigrahāya

पिता गुरुस्त्वं जगतामधीशो
दुरत्ययः काल उपात्तदण्डः ।
हिताय स्वेच्छातनुभिः समीहसे
मानं विधुन्वन् जगदीशमानिनाम्

pitā gurustvaṃ jagatāmadhīśo
duratyayaḥ kāla upāttadaṇḍaḥ |
hitāya svecchātanubhiḥ samīhase
mānaṃ vidhunvan jagadīśamāninām

ये मद्विधाज्ञा जगदीशमानिनः
त्वां वीक्ष्य कालेऽभयमाशु तन्मदम् ।
हित्वाऽऽर्यमार्गं प्रभजन्त्यपस्मया
ईहा खलानामपि तेऽनुशासनम्

ye madvidhājñā jagadīśamāninaḥ
tvāṃ vīkṣya kāle'bhayamāśu tanmadam |
hitvā''ryamārgaṃ prabhajantyapasmayā
īhā khalānāmapi te'nuśāsanam

स त्वं ममैश्वर्यमदप्लुतस्य
कृतागसस्तेऽविदुषः प्रभावम् ।
क्षन्तुं प्रभोऽथार्हसि मूढचेतसो
मैवं पुनर्भून्मतिरीश मेऽसती

sa tvaṃ mamaiśvaryamadaplutasya
kṛtāgasaste'viduṣaḥ prabhāvam |
kṣantuṃ prabho'thārhasi mūḍhacetaso
maivaṃ punarbhūnmatirīśa me'satī

तवावतारोऽयमधोक्षजेह
भुवो भराणां उरुभारजन्मनाम् ।
चमूपतीनामभवाय देव
भवाय युष्मत् चरणानुवर्तिनाम्

tavāvatāro'yamadhokṣajeha
bhuvo bharāṇāṃ urubhārajanmanām |
camūpatīnāmabhavāya deva
bhavāya yuṣmat caraṇānuvartinām

नमस्तुभ्यं भगवते पुरुषाय महात्मने ।
वासुदेवाय कृष्णाय सात्वतां पतये नमः

namastubhyaṃ bhagavate puruṣāya mahātmane |
vāsudevāya kṛṣṇāya sātvatāṃ pataye namaḥ

स्वच्छन्दोपात्तदेहाय विशुद्धज्ञानमूर्तये ।
सर्वस्मै सर्वबीजाय सर्वभूतात्मने नमः

svacchandopāttadehāya viśuddhajñānamūrtaye |
sarvasmai sarvabījāya sarvabhūtātmane namaḥ

मयेदं भगवन् गोष्ठ नाशायासारवायुभिः ।
चेष्टितं विहते यज्ञे मानिना तीव्रमन्युना

mayedaṃ bhagavan goṣṭha nāśāyāsāravāyubhiḥ |
ceṣṭitaṃ vihate yajñe māninā tīvramanyunā

त्वयेशानुगृहीतोऽस्मि ध्वस्तस्तम्भो वृथोद्यमः ।
ईश्वरं गुरुमात्मानं त्वामहं शरणं गतः

tvayeśānugṛhīto'smi dhvastastambho vṛthodyamaḥ |
īśvaraṃ gurumātmānaṃ tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ

एवं सङ्कीर्तितः कृष्णो मघोना भगवानमुम् ।
मेघगम्भीरया वाचा प्रहसन् इदमब्रवीत्

evaṃ saṅkīrtitaḥ kṛṣṇo maghonā bhagavānamum |
meghagambhīrayā vācā prahasan idamabravīt

मया तेऽकारि मघवन् मखभङ्गोऽनुगृह्णता ।
मदनुस्मृतये नित्यं मत्तस्येन्द्रश्रिया भृशम्

mayā te'kāri maghavan makhabhaṅgo'nugṛhṇatā |
madanusmṛtaye nityaṃ mattasyendraśriyā bhṛśam

मामैश्वर्यश्रीमदान्धो दण्डपाणिं न पश्यति ।
तं भ्रंशयामि सम्पद्भ्यो यस्य चेच्छाम्यनुग्रहम्

māmaiśvaryaśrīmadāndho daṇḍapāṇiṃ na paśyati |
taṃ bhraṃśayāmi sampadbhyo yasya cecchāmyanugraham

गम्यतां शक्र भद्रं वः क्रियतां मेऽनुशासनम् ।
स्थीयतां स्वाधिकारेषु युक्तैर्वः स्तम्भवर्जितैः

gamyatāṃ śakra bhadraṃ vaḥ kriyatāṃ me'nuśāsanam |
sthīyatāṃ svādhikāreṣu yuktairvaḥ stambhavarjitaiḥ

अथाह सुरभिः कृष्णं अभिवन्द्य मनस्विनी ।
स्वसन्तानैरुपामन्त्र्य गोपरूपिणमीश्वरम्

athāha surabhiḥ kṛṣṇaṃ abhivandya manasvinī |
svasantānairupāmantrya goparūpiṇamīśvaram

कृष्ण कृष्ण महायोगिन् विश्वात्मन् विश्वसम्भव ।
भवता लोकनाथेन सनाथा वयमच्युत

kṛṣṇa kṛṣṇa mahāyogin viśvātman viśvasambhava |
bhavatā lokanāthena sanāthā vayamacyuta

त्वं नः परमकं दैवं त्वं न इन्द्रो जगत्पते ।
भवाय भव गोविप्र देवानां ये च साधवः

tvaṃ naḥ paramakaṃ daivaṃ tvaṃ na indro jagatpate |
bhavāya bhava govipra devānāṃ ye ca sādhavaḥ

इन्द्रं नस्त्वाभिषेक्ष्यामो ब्रह्मणा चोदिता वयम् ।
अवतीर्णोऽसि विश्वात्मम् भूमेर्भारापनुत्तये

indraṃ nastvābhiṣekṣyāmo brahmaṇā coditā vayam |
avatīrṇo'si viśvātmam bhūmerbhārāpanuttaye

एवं कृष्णमुपामन्त्र्य सुरभिः पयसात्मनः ।
जलैराकाशगङ्गाया ऐरावतकरोद्धृतैः

evaṃ kṛṣṇamupāmantrya surabhiḥ payasātmanaḥ |
jalairākāśagaṅgāyā airāvatakaroddhṛtaiḥ

इन्द्रः सुरर्षिभिः साकं चोदितो देवमातृभिः ।
अभ्यसिञ्चत दाशार्हं गोविन्द इति चाभ्यधात्

indraḥ surarṣibhiḥ sākaṃ codito devamātṛbhiḥ |
abhyasiñcata dāśārhaṃ govinda iti cābhyadhāt

तत्रागतास्तुम्बुरुनारदादयो
गन्धर्वविद्याधरसिद्धचारणाः ।
जगुर्यशो लोकमलापहं हरेः
सुराङ्गनाः संननृतुर्मुदान्विताः

tatrāgatāstumburunāradādayo
gandharvavidyādharasiddhacāraṇāḥ |
jaguryaśo lokamalāpahaṃ hareḥ
surāṅganāḥ saṃnanṛturmudānvitāḥ

तं तुष्टुवुर्देवनिकायकेतवो
व्यवाकिरन् चाद्भुतपुष्पवृष्टिभिः ।
लोकाः परां निर्वृतिमाप्नुवंस्त्रयो
गावस्तदा गामनयन् पयोद्रुताम्

taṃ tuṣṭuvurdevanikāyaketavo
vyavākiran cādbhutapuṣpavṛṣṭibhiḥ |
lokāḥ parāṃ nirvṛtimāpnuvaṃstrayo
gāvastadā gāmanayan payodrutām

नानारसौघाः सरितो वृक्षा आसन् मधुस्रवाः ।
अकृष्टपच्यौषधयो गिरयोऽबिभ्रदुन्मणीन्

nānārasaughāḥ sarito vṛkṣā āsan madhusravāḥ |
akṛṣṭapacyauṣadhayo girayo'bibhradunmaṇīn

कृष्णेऽभिषिक्त एतानि सत्त्वानि कुरुनन्दन ।
निर्वैराण्यभवंस्तात क्रूराण्यपि निसर्गतः

kṛṣṇe'bhiṣikta etāni sattvāni kurunandana |
nirvairāṇyabhavaṃstāta krūrāṇyapi nisargataḥ

इति गोगोकुलपतिं गोविन्दमभिषिच्य सः ।
अनुज्ञातो ययौ शक्रो वृतो देवादिभिर्दिवम्

iti gogokulapatiṃ govindamabhiṣicya saḥ |
anujñāto yayau śakro vṛto devādibhirdivam