Amsha 5

Chapter 12: Indra crowns Krishna Govinda and entrusts Arjuna

इति श्रीविष्णुमहापुराणे पंचमांशो द्वादशोऽध्यायः ॥

26 verses · 12 of 38

What happens in this chapter

Indra crowns Krishna Govinda and entrusts Arjuna

Wishing to see Krishna after Govardhana, Indra rides Airavata to the hill and finds Him herding cows among the cowherd boys, with Garuda unseen above, shading His head with his wings. Indra dismounts and speaks to Him alone. He has come, he says, pleased by that heroic deed, and at the request of the cows he will anoint Krishna as Upendra; as Indra of the cows He shall be called Govinda. With water from the bell of Airavata he performs the abhisheka, and the cows' udders flow until the earth is wet with milk. Indra then asks Krishna to protect Arjuna, born of his own portion. Krishna promises to guard Arjuna while He remains on earth, and after the Bharata war to return all the Pandavas unharmed to Kunti.

श्रीपराशर उवाच

12.1

धृते गोवर्द्धने शैले परित्राते च गोकुले ।
रोचयामास कृष्णस्य दर्शनं पाकशासनः

dhṛte govarddhane śaile paritrāte ca gokule |
rocayāmāsa kṛṣṇasya darśanaṃ pākaśāsanaḥ

12.2

सोऽधिरुह्य महानागमैरावतममित्रजित् ।
गोवर्द्धनगिरौ कृष्णं ददर्श त्रिदश्श्वोरः

so'dhiruhya mahānāgamairāvatamamitrajit |
govarddhanagirau kṛṣṇaṃ dadarśa tridaśśvoraḥ

12.3

चारयंतं महावीर्यं गास्तु गोपवपुर्धरम् ।
कृत्स्नस्य जगतो गोपं वृतं गोपकुमारकैः

cārayaṃtaṃ mahāvīryaṃ gāstu gopavapurdharam |
kṛtsnasya jagato gopaṃ vṛtaṃ gopakumārakaiḥ

12.4

गरुडं च ददर्शोच्चैरंतर्द्धानगतं द्विज ।
कृतच्छायं हरेर्मूर्ध्नि पक्षाभ्यां पक्षिपुंगवम्

garuḍaṃ ca dadarśoccairaṃtarddhānagataṃ dvija |
kṛtacchāyaṃ harermūrdhni pakṣābhyāṃ pakṣipuṃgavam

12.5

अवरुह्य स नागेंद्रा देकांते मधुसूदनम् ।
शक्रस्सस्मितमाहेदं प्रीतिविस्तारितेक्षणः

avaruhya sa nāgeṃdrā dekāṃte madhusūdanam |
śakrassasmitamāhedaṃ prītivistāritekṣaṇaḥ

इंद्र उवाच

12.6

कृष्णकृष्ण शृणुष्वेदं यदर्थ महामागतः ।
त्वत्समीपं महाबाहो नैतच्चिंत्यं त्वयाऽन्यथा

kṛṣṇakṛṣṇa śṛṇuṣvedaṃ yadartha mahāmāgataḥ |
tvatsamīpaṃ mahābāho naitacciṃtyaṃ tvayā'nyathā

12.7

भारावतारणार्थाय पृथिव्याः पृथिवीतले ।
अवतीर्णोऽखिलाधार त्वमेव परमेश्वर

bhārāvatāraṇārthāya pṛthivyāḥ pṛthivītale |
avatīrṇo'khilādhāra tvameva parameśvara

12.8

मखभंगविरोधेन मया गोकुलनाशकाः ।
समादिष्टा महामेघास्तैश्चेदं कदनं कृतम्

makhabhaṃgavirodhena mayā gokulanāśakāḥ |
samādiṣṭā mahāmeghāstaiścedaṃ kadanaṃ kṛtam

12.9

त्रातास्ताश्च त्वया गावस्समुत्पाट्य महीधरम् ।
तेनाऽहं तोषितो वीरकर्मणाऽत्यद्भुतेन ते

trātāstāśca tvayā gāvassamutpāṭya mahīdharam |
tenā'haṃ toṣito vīrakarmaṇā'tyadbhutena te

12.10

साधितं कृष्ण देवानामहं मन्ये प्रयोजनम् ।
त्वयायमद्रि प्रवरः करेणैकेन यद्धृतः

sādhitaṃ kṛṣṇa devānāmahaṃ manye prayojanam |
tvayāyamadri pravaraḥ kareṇaikena yaddhṛtaḥ

12.11

गोभिश्च चोदितः कृष्ण त्वत्सकाशमिहागतः ।
त्वया त्राताभिरत्यर्थं युष्मत्सत्कारकारणात्

gobhiśca coditaḥ kṛṣṇa tvatsakāśamihāgataḥ |
tvayā trātābhiratyarthaṃ yuṣmatsatkārakāraṇāt

12.12

स त्वां कृष्णाभिषेक्ष्यामि गवां वाक्यप्रचोदितः ।
उपेंद्र त्वे गवामिंद्रो गोविंदस्त्वं भविष्यसि

sa tvāṃ kṛṣṇābhiṣekṣyāmi gavāṃ vākyapracoditaḥ |
upeṃdra tve gavāmiṃdro goviṃdastvaṃ bhaviṣyasi

श्रीपराशर उवाच

12.13

अथोपवाह्यादादाय घंटामैरावताद्गजात् ।
अभिषेकं तया चक्रे पवित्रजलपूर्णया

athopavāhyādādāya ghaṃṭāmairāvatādgajāt |
abhiṣekaṃ tayā cakre pavitrajalapūrṇayā

12.14

क्रियमाणेऽभिषेके तु गावः कृष्णस्य तत्क्षणात् ।
प्रस्नवोद्भूतदुग्धाद्रा रं सद्यश्चक्रुर्वसुन्धराम्

kriyamāṇe'bhiṣeke tu gāvaḥ kṛṣṇasya tatkṣaṇāt |
prasnavodbhūtadugdhādrā raṃ sadyaścakrurvasundharām

12.15

अभिषिच्य गवां वाक्यादुपेंद्रं वै जनार्दनम् ।
प्रीत्या सप्रश्रयं वाक्यं पुनराह शचीपतिः

abhiṣicya gavāṃ vākyādupeṃdraṃ vai janārdanam |
prītyā sapraśrayaṃ vākyaṃ punarāha śacīpatiḥ

12.16

गवामेतत्कृतं वाक्यं तथान्यदपि मे शृणु ।
यद्ब्रवीमि महाभाग भारावतरणेच्छया

gavāmetatkṛtaṃ vākyaṃ tathānyadapi me śṛṇu |
yadbravīmi mahābhāga bhārāvataraṇecchayā

12.17

ममंशः पुरुषव्याघ्र पृथिव्यां पृथिवीधर ।
अवतीर्णोऽर्जुनोनाम संरक्ष्यो भवता सदा

mamaṃśaḥ puruṣavyāghra pṛthivyāṃ pṛthivīdhara |
avatīrṇo'rjunonāma saṃrakṣyo bhavatā sadā

12.18

भारावतरणे साह्यं स ते वीरः करिष्यति ।
संरक्षणीयो भवता यथात्मा मधुसूदन

bhārāvataraṇe sāhyaṃ sa te vīraḥ kariṣyati |
saṃrakṣaṇīyo bhavatā yathātmā madhusūdana

श्रीभगवानुवाच

12.19

जानामि भारते वंशो जातं पार्थं तवांशतः ।
तमहं पालयिष्यामि यावत्स्थास्यामि भूतले

jānāmi bhārate vaṃśo jātaṃ pārthaṃ tavāṃśataḥ |
tamahaṃ pālayiṣyāmi yāvatsthāsyāmi bhūtale

12.20

यावन्महीतले शक्र स्थास्याम्यहमरिंदम ।
न तावदर्जुनं कश्चिद्देवेंद्र युधि जेष्यति

yāvanmahītale śakra sthāsyāmyahamariṃdama |
na tāvadarjunaṃ kaściddeveṃdra yudhi jeṣyati

12.21

कंसो नाम महाबाहुर्दैत्योऽरिष्टस्तथाऽसुरः ।
केशी कुवलयापीडो नरकाद्यास्तथा परे

kaṃso nāma mahābāhurdaityo'riṣṭastathā'suraḥ |
keśī kuvalayāpīḍo narakādyāstathā pare

12.22

हतेषु तेषु देवेंद्र भविष्यति महाहवः ।
तत्र विद्धि सहस्राक्ष भारावतरणं कृतम्

hateṣu teṣu deveṃdra bhaviṣyati mahāhavaḥ |
tatra viddhi sahasrākṣa bhārāvataraṇaṃ kṛtam

12.23

स त्वं गच्छ न संतापं पुत्रार्थे कर्त्तुमर्हसि ।
नार्जुनस्य रिपुः कश्चिन्ममाग्रे प्रभविष्यति

sa tvaṃ gaccha na saṃtāpaṃ putrārthe karttumarhasi |
nārjunasya ripuḥ kaścinmamāgre prabhaviṣyati

12.24

अर्जुनार्थे त्वहं सर्वान्युधिष्ठिरपुरोगमान् ।
निवृत्ते भारते युद्धे कुंत्यै दास्याम्यविक्षताम्

arjunārthe tvahaṃ sarvānyudhiṣṭhirapurogamān |
nivṛtte bhārate yuddhe kuṃtyai dāsyāmyavikṣatām

श्रीपराशर उवाच

12.25

इत्युक्तः संपरिष्वज्य देवाराजो जनार्दनम् ।
आरुह्यैरावतं नागं पुनरेव दिवं ययौ

ityuktaḥ saṃpariṣvajya devārājo janārdanam |
āruhyairāvataṃ nāgaṃ punareva divaṃ yayau

12.26

कृष्णो हि सहितो गोभिर्गोपालैश्च पुनर्व्रजम् ।
आजगामाऽथ गोपीनां दृष्टिपूतेन वर्त्मना

kṛṣṇo hi sahito gobhirgopālaiśca punarvrajam |
ājagāmā'tha gopīnāṃ dṛṣṭipūtena vartmanā

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)