Amsha 5

Chapter 11: Shri Krishna holds up Govardhana for seven nights

इति श्रीविष्णुमहापुराणे पंचमांश एकादशोऽध्यायः ॥

25 verses · 11 of 38

What happens in this chapter

Shri Krishna holds up Govardhana for seven nights

His yajna stopped, Indra burns with anger. He commands the Samvartaka clouds to lash Nanda's vraja with wind and rain until the cows, the cowherds' whole livelihood, are destroyed, and promises to ride out on his elephant to help them. A terrible storm breaks; the world goes dark and water seems to fill every direction. Seeing Gokula in such distress, Hari pulls up Mount Govardhana with one hand, as easily as a toy, and laughing tells the cowherds to come under it with their cows and carts and fear nothing. For seven nights the clouds pour down on Gokula, and for seven nights Krishna holds the mountain steady while the people praise Him. Indra's vow fails, he calls off the clouds, and Krishna sets Govardhana back in its place.

श्रीपराशर उवाच

11.1

मखे प्रतिहते शक्रो मैत्रेयातिरुषान्वितः ।
संवर्त्तकं नाम गणं तोयदानामथाऽब्रवीत्

makhe pratihate śakro maitreyātiruṣānvitaḥ |
saṃvarttakaṃ nāma gaṇaṃ toyadānāmathā'bravīt

11.2

भोभो मेघा निशम्यैतद्वचनं गदतो मम ।
आज्ञानंतरमेवाशु क्रियतामविचारितम्

bhobho meghā niśamyaitadvacanaṃ gadato mama |
ājñānaṃtaramevāśu kriyatāmavicāritam

11.3

नंदगोपस्सुदुर्बुद्धिर्गोपैरन्यैस्सहायवान् ।
कृष्णाश्रयं बलाध्मातो मखभंगमचीकरत्

naṃdagopassudurbuddhirgopairanyaissahāyavān |
kṛṣṇāśrayaṃ balādhmāto makhabhaṃgamacīkarat

11.4

आजीवो याः परस्तेषां गावस्तस्य च कारणम् ।
तागावो वृष्टिपातेन पीड्यन्तां वचनान्मम

ājīvo yāḥ parasteṣāṃ gāvastasya ca kāraṇam |
tāgāvo vṛṣṭipātena pīḍyantāṃ vacanānmama

11.5

अहमप्यद्रि शृंगाभं तुंगमारुह्य वारणम् ।
साहाय्यं वः करिष्यामि वाय्वम्बूत्सर्गयोजितम्

ahamapyadri śṛṃgābhaṃ tuṃgamāruhya vāraṇam |
sāhāyyaṃ vaḥ kariṣyāmi vāyvambūtsargayojitam

11.6

इत्याज्ञप्तास्ततस्तेन मुमुचुस्ते बलाहकाः ।
वातवर्षं महाभीममभावाय गवां द्विज

ityājñaptāstatastena mumucuste balāhakāḥ |
vātavarṣaṃ mahābhīmamabhāvāya gavāṃ dvija

11.7

ततः क्षणेन पृथिवी ककुभॐबरमेव च ।
एकं धारामहासारपूरेणनाभवन्मुने

tataḥ kṣaṇena pṛthivī kakubhaoṃbarameva ca |
ekaṃ dhārāmahāsārapūreṇanābhavanmune

11.8

विद्युल्लताकषाघातत्रस्तैरिव घनैर्घनम् ।
नादापूरितदिक्चक्रैर्धारासारमपात्यत

vidyullatākaṣāghātatrastairiva ghanairghanam |
nādāpūritadikcakrairdhārāsāramapātyata

11.9

अंधकारीकृते लोके वर्षद्भिरनिशं घनैः ।
अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक् च जगदाप्यमिवाभवत्

aṃdhakārīkṛte loke varṣadbhiraniśaṃ ghanaiḥ |
adhaścordhvaṃ ca tiryak ca jagadāpyamivābhavat

11.10

गावस्तु तेन पतता वर्षवातेन वेगिना ।
धूताः प्राणाञ्जहुस्सन्नत्रिकसक्थिशिरोधराः

gāvastu tena patatā varṣavātena veginā |
dhūtāḥ prāṇāñjahussannatrikasakthiśirodharāḥ

11.11

क्रोडेन वत्सानाक्रम्य तस्थुरन्या महामुने ।
गावो विवत्साश्च कृता वारिपूरेण चापराः

kroḍena vatsānākramya tasthuranyā mahāmune |
gāvo vivatsāśca kṛtā vāripūreṇa cāparāḥ

11.12

वत्साश्च दीनवदना वातकंपितकंधराः ।
त्राहित्राहीत्यल्पशब्दाः कृष्णमूचुरिवातुराः

vatsāśca dīnavadanā vātakaṃpitakaṃdharāḥ |
trāhitrāhītyalpaśabdāḥ kṛṣṇamūcurivāturāḥ

11.13

ततस्तद्गोकुलं सर्वं गोगोपीगोपसंकुलम् ।
अतीवार्त्तं हरिर्दृष्ट्वा मैत्रेयाचिंतयत्तदा

tatastadgokulaṃ sarvaṃ gogopīgopasaṃkulam |
atīvārttaṃ harirdṛṣṭvā maitreyāciṃtayattadā

11.14

एतत्कृतं महेंद्रे ण मखभंगविरोधिना ।
तदेतदखिलं गोष्ठं त्रातव्यमधुना मया

etatkṛtaṃ maheṃdre ṇa makhabhaṃgavirodhinā |
tadetadakhilaṃ goṣṭhaṃ trātavyamadhunā mayā

11.15

इममद्रि महं धैर्यादुत्पाट्योरुशिखाघनम् ।
धारयिष्यामि गोष्ठस्य पृथुच्छत्रमिवोपरि

imamadri mahaṃ dhairyādutpāṭyoruśikhāghanam |
dhārayiṣyāmi goṣṭhasya pṛthucchatramivopari

11.16

इति कृत्वामतिं कृष्णो गोवर्द्धनमहीधरम् ।
उत्पाट्यैककरेणैव धारयामास लीलया

iti kṛtvāmatiṃ kṛṣṇo govarddhanamahīdharam |
utpāṭyaikakareṇaiva dhārayāmāsa līlayā

11.17

गोपांश्चाह हसञ्छौरिस्समुत्पाटितभूधरः ।
विशध्वमत्रत्वरिताः कृतं वर्षनिवारणम्

gopāṃścāha hasañchaurissamutpāṭitabhūdharaḥ |
viśadhvamatratvaritāḥ kṛtaṃ varṣanivāraṇam

11.18

सुनिवातेषु देश्षोउ यथा जोषमिहास्यताम् ।
प्रविश्यतां न भेतव्यं गिरिपाताच्च निर्भयैः

sunivāteṣu deśṣou yathā joṣamihāsyatām |
praviśyatāṃ na bhetavyaṃ giripātācca nirbhayaiḥ

11.19

इत्युक्तास्तेन ते गोपा विविशुर्गोधनैस्सह ।
शकटारोपितैर्भांडैर्गोप्यश्चासारपीडिताः

ityuktāstena te gopā viviśurgodhanaissaha |
śakaṭāropitairbhāṃḍairgopyaścāsārapīḍitāḥ

11.20

कृष्णोपि तं दधारैव शैलमत्यंतनिश्चलम् ।
व्रजौकवासिभिर्हर्षविस्मिताक्षैर्निरीक्षितः

kṛṣṇopi taṃ dadhāraiva śailamatyaṃtaniścalam |
vrajaukavāsibhirharṣavismitākṣairnirīkṣitaḥ

11.21

गोपगोपीजनैर्हृष्टैः प्रीतिविस्तारितेक्षणैः ।
संस्तूयमानचरितः कृष्णश्शैलमधारयत्

gopagopījanairhṛṣṭaiḥ prītivistāritekṣaṇaiḥ |
saṃstūyamānacaritaḥ kṛṣṇaśśailamadhārayat

11.22

सप्तरात्रं महामेघा ववर्षुर्नंदगोकुले ।
इंद्रे ण चोदिता विप्र गोपानां नाशकारिणा

saptarātraṃ mahāmeghā vavarṣurnaṃdagokule |
iṃdre ṇa coditā vipra gopānāṃ nāśakāriṇā

11.23

ततो धृते महाशैले परित्राते च गोकुले ।
मिथ्याप्रतिज्ञो बलभिद्वारयामास तान्घनान्

tato dhṛte mahāśaile paritrāte ca gokule |
mithyāpratijño balabhidvārayāmāsa tānghanān

11.24

व्यभ्रे नभसि देवेंद्रे वितथात्मवचस्यथ ।
निष्क्रम्य गोकुलं हृष्टं स्वस्थानं पुनरागमत्

vyabhre nabhasi deveṃdre vitathātmavacasyatha |
niṣkramya gokulaṃ hṛṣṭaṃ svasthānaṃ punarāgamat

11.25

मुमोच कृष्णोपि तदा गोवर्द्धनमहाचलम् ।
स्वस्थाने विस्मितमुखैर्दृष्टस्तैस्तु व्रजौकसैः

mumoca kṛṣṇopi tadā govarddhanamahācalam |
svasthāne vismitamukhairdṛṣṭastaistu vrajaukasaiḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)