Amsha 4

Chapter 14: Vasudeva's kin, Kunti, and Shishupala's three births

इति श्रीविष्णुमहापुराणे चतुर्थांशे चतुर्दशोऽध्यायः ॥

53 verses · 14 of 24

What happens in this chapter

Vasudeva's kin, Kunti, and Shishupala's three births

Parashara lists the Yadava houses: Shini, Satyaka and Satyaki also called Yuyudhana; Shvaphalka and Gandini, parents of Akrura; the Andhakas down to Ahuka, whose sons are Devaka and Ugrasena. Devaka's seven daughters, Devaki among them, all marry Vasudeva; Kamsa is the son of Ugrasena. At Vasudeva's birth the devas, foreseeing Bhagwan's descent in his house, sound their drums, so he is called Anakadundubhi. His sister Pritha is given to the childless Kunti and marries Pandu; Dharma, Vayu and Indra give her Yudhishthira, Bhima and Arjuna, and before marriage the Sun gives her Karna. Madri bears Nakula and Sahadeva by the Ashvins. Other sisters bear Dantavakra, the Kaikeyas, Vinda and Anuvinda, and Shishupala. Shishupala was Hiranyakashipu, then Ravana; slain by Bhagwan in each, he at last attains sayujya.

श्रीपराशर उवाच

14.1

अनमित्रस्य पुत्रः शिनिर्नामाभवत्

anamitrasya putraḥ śinirnāmābhavat

14.2

तस्यापि सत्यकः सत्यकात्सात्यकिर्युयुधानापरनामा

tasyāpi satyakaḥ satyakātsātyakiryuyudhānāparanāmā

14.3

तस्मादपि संजयः तत्पुत्रश्च कुणिः कुणेर्युगन्धरः

tasmādapi saṃjayaḥ tatputraśca kuṇiḥ kuṇeryugandharaḥ

14.4

इत्येते शैनेयाः

ityete śaineyāḥ

14.5

अनमित्रस्यान्वये वृष्णिः तस्मात्श्चफल्कः तत्प्रभावः काथेन एव

anamitrasyānvaye vṛṣṇiḥ tasmātścaphalkaḥ tatprabhāvaḥ kāthena eva

14.6

श्वफल्कस्यान्यः कनीयांश्चित्रकोनाम भ्राता

śvaphalkasyānyaḥ kanīyāṃścitrakonāma bhrātā

14.7

श्वफल्कादक्रूरो गान्दिन्यामभवत्

śvaphalkādakrūro gāndinyāmabhavat

14.8

तथोपमद्गः

tathopamadgaḥ

14.9

उपमद्गोर्मृदामृदविश्वारिमेजयगिरिक्षत्रोपक्षत्रशतघ्नारिमर्दनधर्मदृग्दृष्टधर्मगन्धमोजवाहप्रतिवाहाख्याः पुत्राःसुताराख्या कन्या च

upamadgormṛdāmṛdaviśvārimejayagirikṣatropakṣatraśataghnārimardanadharmadṛgdṛṣṭadharmagandhamojavāhaprativāhākhyāḥ putrāḥsutārākhyā kanyā ca

14.10

देववानुपदेवश्चाक्रूरपुत्रौ

devavānupadevaścākrūraputrau

14.11

पृथुविपृथुप्रमुखाश्चित्रकस्य पुत्रा बहवो बभूवुः

pṛthuvipṛthupramukhāścitrakasya putrā bahavo babhūvuḥ

14.12

कुकुरभजमानशुचिकंबलबर्हिषाख्यास्तथान्धकस्य चत्वारः पुत्राः

kukurabhajamānaśucikaṃbalabarhiṣākhyāstathāndhakasya catvāraḥ putrāḥ

14.13

कुकुराद्धृष्टः तस्माच्च कपोतरोमा ततश्च विलोमा तस्मादपि तुंबुरसखोऽभवदनुसंज्ञश्च

kukurāddhṛṣṭaḥ tasmācca kapotaromā tataśca vilomā tasmādapi tuṃburasakho'bhavadanusaṃjñaśca

14.14

अनोरानकदुन्दभिः ततश्चा भिजितभिजितः पुनर्वसुः

anorānakadundabhiḥ tataścā bhijitabhijitaḥ punarvasuḥ

14.15

तस्याप्याहुकः आहुकी च कन्या

tasyāpyāhukaḥ āhukī ca kanyā

14.16

आहुकस्य देवकोग्रसेनौ द्वौ पुत्रौ

āhukasya devakograsenau dvau putrau

14.17

देववानुपदेवः सहदेवो देवरक्षिता च देवकस्य चत्वारः पुत्राः

devavānupadevaḥ sahadevo devarakṣitā ca devakasya catvāraḥ putrāḥ

14.18

तेषां वृकदेवोपदेवा देवरक्षिता श्रीदेवा शान्तिदेवा सहदेवा देवकी च सप्तभगिन्यः

teṣāṃ vṛkadevopadevā devarakṣitā śrīdevā śāntidevā sahadevā devakī ca saptabhaginyaḥ

14.19

ताश्च सर्वा वसुदेव उपयेमे

tāśca sarvā vasudeva upayeme

14.20

उग्रसेनस्यापि कंसन्यग्रोधसुनामानकाह्वशङ्कुसुभूमिराष्ट्रपालयुद्धतुष्टिसुतुष्टिंमत्संज्ञाः पुत्रा बभूवुः

ugrasenasyāpi kaṃsanyagrodhasunāmānakāhvaśaṅkusubhūmirāṣṭrapālayuddhatuṣṭisutuṣṭiṃmatsaṃjñāḥ putrā babhūvuḥ

14.21

कंसाकंसवतीसुतनूराष्ट्रपलिकाह्वाश्चोग्रसेनस्य तनूजाः कन्याः

kaṃsākaṃsavatīsutanūrāṣṭrapalikāhvāścograsenasya tanūjāḥ kanyāḥ

14.22

भजमानाच्च विदूरथः पुत्रोऽभवत्

bhajamānācca vidūrathaḥ putro'bhavat

14.23

विदूरथाच्छूरः शुराच्छमी शमिनः प्रतिक्षत्रः तस्मात्स्वयंभोजः ततश्च हृदिकः

vidūrathācchūraḥ śurācchamī śaminaḥ pratikṣatraḥ tasmātsvayaṃbhojaḥ tataśca hṛdikaḥ

14.24

तस्यापि कृतवर्मशतधनुर्दवार्हदेवगर्भाद्याः पुत्रा बभूवुः

tasyāpi kṛtavarmaśatadhanurdavārhadevagarbhādyāḥ putrā babhūvuḥ

14.25

देवगर्भस्यापि शुरः

devagarbhasyāpi śuraḥ

14.26

शुरस्यापि मारीषा नाम पत्न्यभवत्

śurasyāpi mārīṣā nāma patnyabhavat

14.27

तस्यां चासौ दशपुत्रानजनयद्वसुदेवरूर्वान्

tasyāṃ cāsau daśaputrānajanayadvasudevarūrvān

14.28

वसुदेवस्य जातमात्रस्यैव तद्गृहे भगवदंशावतारमव्याहतदृष्ट्या पश्यद्भिर्देवैर्दिव्यानकदुन्दुभयो वादिताः

vasudevasya jātamātrasyaiva tadgṛhe bhagavadaṃśāvatāramavyāhatadṛṣṭyā paśyadbhirdevairdivyānakadundubhayo vāditāḥ

14.29

ततश्चसावानकदुन्दुभिसंज्ञामवाप

tataścasāvānakadundubhisaṃjñāmavāpa

14.30

तस्य च देवभागदेवश्रवाष्टकककुच्चक्रवत्सधारकसृंजयश्यामशमिकगञ्जूषसंज्ञा नव भ्रतरोऽभवन्

tasya ca devabhāgadevaśravāṣṭakakakuccakravatsadhārakasṛṃjayaśyāmaśamikagañjūṣasaṃjñā nava bhrataro'bhavan

14.31

पृथा श्रुतदेवा श्रुत कीर्तिः श्रुतश्रवा राजाधिदेवी च वसुदेदादीनां पञ्च भगिन्योऽभवन्

pṛthā śrutadevā śruta kīrtiḥ śrutaśravā rājādhidevī ca vasudedādīnāṃ pañca bhaginyo'bhavan

14.32

शुरस्य कुन्तिर्नाम सखाभवत्

śurasya kuntirnāma sakhābhavat

14.33

तस्मै चापुत्राय पृथामात्मजां विधिना शुरो दत्तवान्

tasmai cāputrāya pṛthāmātmajāṃ vidhinā śuro dattavān

14.34

तां च पाण्डुरुवाह

tāṃ ca pāṇḍuruvāha

14.35

तस्यां च धर्मानिलेन्द्रैर्युधिष्ठरभीमसेनार्जुनाख्यास्त्रयः पुत्राःसमुत्पादिताः

tasyāṃ ca dharmānilendrairyudhiṣṭharabhīmasenārjunākhyāstrayaḥ putrāḥsamutpāditāḥ

14.36

पूर्वमेवानूढायाश्च भगवता भास्वता कानीनः कर्णो नाम पुत्रोऽजन्यत

pūrvamevānūḍhāyāśca bhagavatā bhāsvatā kānīnaḥ karṇo nāma putro'janyata

14.37

तस्याश्च सपत्नी माद्री नामाभूत्

tasyāśca sapatnī mādrī nāmābhūt

14.38

तस्यां च नासत्यदस्त्राभ्यां नकुलसहदेवौ पाण्डोः पुत्रौ जनितौ

tasyāṃ ca nāsatyadastrābhyāṃ nakulasahadevau pāṇḍoḥ putrau janitau

14.39

श्रुतदेवां तु वृद्धधर्मा नाम कारूश उवयेमे

śrutadevāṃ tu vṛddhadharmā nāma kārūśa uvayeme

14.40

तस्याञ्च च दन्तवक्रो नाम महासुरो जज्ञे

tasyāñca ca dantavakro nāma mahāsuro jajñe

14.41

श्रुतकीर्तिमपि केकयराजा उपयेमे

śrutakīrtimapi kekayarājā upayeme

14.42

तस्यां च संतर्दनादयः कैकेयाः पञ्च पुत्रा बभूवुः

tasyāṃ ca saṃtardanādayaḥ kaikeyāḥ pañca putrā babhūvuḥ

14.43

राजाधिदेव्यमावन्त्यौ विन्दानुविन्दौ जज्ञाते

rājādhidevyamāvantyau vindānuvindau jajñāte

14.44

श्रुतश्रवसमपि चेदिराजो दमघोषनामोपयेमे

śrutaśravasamapi cedirājo damaghoṣanāmopayeme

14.45

तस्यां च शिशुपालमुत्पादयामास

tasyāṃ ca śiśupālamutpādayāmāsa

14.46

स वा पूर्वमप्युदारविक्रमो दैत्यानामादिपुरुषो हिरण्यकशिपुरभवत्

sa vā pūrvamapyudāravikramo daityānāmādipuruṣo hiraṇyakaśipurabhavat

14.47

यश्च भगवता सकललोकगुरुणा नारसिंहेन घातितः

yaśca bhagavatā sakalalokaguruṇā nārasiṃhena ghātitaḥ

14.48

पुनरपि अक्षयवीर्यशौर्यसंपत्पराक्रमगुणःसमाक्रान्तसकलत्रैलोकेश्वरप्रभावो दशाननो नामाभूत्

punarapi akṣayavīryaśauryasaṃpatparākramaguṇaḥsamākrāntasakalatrailokeśvaraprabhāvo daśānano nāmābhūt

14.49

बहुकालोपभुक्तभगवत्सकाशावाप्तशरीरपातोद्भवपुण्यफलो भगवता राघवरूपिणा सोऽपि निधनमुपपादितः

bahukālopabhuktabhagavatsakāśāvāptaśarīrapātodbhavapuṇyaphalo bhagavatā rāghavarūpiṇā so'pi nidhanamupapāditaḥ

14.50

पुनश्चेदिराजस्य दमघोषस्यात्मजः शिशु पालनामाभवत्

punaścedirājasya damaghoṣasyātmajaḥ śiśu pālanāmābhavat

14.51

शिशुपालत्वेपि भगवतो भूभारावतारणायावतीर्णांशस्य पुण्डरीकनयनाख्यस्योपरि द्वेषानुबन्धमतितराञ्चकार

śiśupālatvepi bhagavato bhūbhārāvatāraṇāyāvatīrṇāṃśasya puṇḍarīkanayanākhyasyopari dveṣānubandhamatitarāñcakāra

14.52

भगवता च स निधनमुपानीतस्तत्रैव परमात्मभूते मनस एकाग्रतया सायुज्यमवाप

bhagavatā ca sa nidhanamupānītastatraiva paramātmabhūte manasa ekāgratayā sāyujyamavāpa

14.53

भगवान् यदि प्रसन्नो यथाभिलषितं ददाति तथा अग्रसन्नोपि निघ्नन् दिव्यमनुपमं स्थानं प्रयच्छति

bhagavān yadi prasanno yathābhilaṣitaṃ dadāti tathā agrasannopi nighnan divyamanupamaṃ sthānaṃ prayacchati

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)