Chapter 20: Shiva comes to Kailash with His ganas

नारद त्वं शृणु मुने शिवागमनसत्तमम् ।
कैलासे पर्वतश्रेष्ठे कुबेरस्य तपोबलात्

nārada tvaṃ śṛṇu mune śivāgamanasattamam |
kailāse parvataśreṣṭhe kuberasya tapobalāt

निधिपत्व वरं दत्त्वा गत्वा स्वस्थानमुत्तमम् ।
विचिन्त्य हृदि विश्वेशः कुबेरवरदायकः

nidhipatva varaṃ dattvā gatvā svasthānamuttamam |
vicintya hṛdi viśveśaḥ kuberavaradāyakaḥ

विध्यंगजस्स्वरूपो मे पूर्णः प्रलयकार्यकृत् ।
तद्रूपेण गमिष्यामि कैलासं गुह्यकालयम्

vidhyaṃgajassvarūpo me pūrṇaḥ pralayakāryakṛt |
tadrūpeṇa gamiṣyāmi kailāsaṃ guhyakālayam

रुद्रो हृदयजो मे हि पूर्णांशो ब्रह्मनिष्फलः ।
हरि ब्रह्मादिभिस्सेव्यो मदभिन्नो निरंजन

rudro hṛdayajo me hi pūrṇāṃśo brahmaniṣphalaḥ |
hari brahmādibhissevyo madabhinno niraṃjana

तत्स्वरूपेण तत्रैव सुहृद्भूवा विलास्यहम् ।
कुबेरस्य च वत्स्यामि करिष्यामि तपो महत्

tatsvarūpeṇa tatraiva suhṛdbhūvā vilāsyaham |
kuberasya ca vatsyāmi kariṣyāmi tapo mahat

इति संचिंत्य रुद्रोऽसौ शिवेच्छां गंतुमुत्सुकः ।
ननाद तत्र ढक्कां स्वां सुगतिं नादरूपिणीम्

iti saṃciṃtya rudro'sau śivecchāṃ gaṃtumutsukaḥ |
nanāda tatra ḍhakkāṃ svāṃ sugatiṃ nādarūpiṇīm

त्रैलोक्यामानशे तस्या ध्वनिरुत्साहकारकः ।
आह्वानगतिसंयुक्तो विचित्रः सांद्रशब्दकः

trailokyāmānaśe tasyā dhvanirutsāhakārakaḥ |
āhvānagatisaṃyukto vicitraḥ sāṃdraśabdakaḥ

तच्छ्रुत्वा विष्णुब्रह्माद्याः सुराश्च मुनयस्तथा ।
आगमा निगमामूर्तास्सिद्धा जग्मुश्च तत्र वै

tacchrutvā viṣṇubrahmādyāḥ surāśca munayastathā |
āgamā nigamāmūrtāssiddhā jagmuśca tatra vai

सुरासुराद्यास्सकलास्तत्र जग्मुश्च सोत्सवाः ।
सर्वेऽपि प्रमथा जग्मुर्यत्र कुत्रापि संस्थिताः

surāsurādyāssakalāstatra jagmuśca sotsavāḥ |
sarve'pi pramathā jagmuryatra kutrāpi saṃsthitāḥ

गणपाश्च महाभागास्सर्वलोक नमस्कृताः ।
तेषां संख्यामहं वच्मि सावधानतया शृणु

gaṇapāśca mahābhāgāssarvaloka namaskṛtāḥ |
teṣāṃ saṃkhyāmahaṃ vacmi sāvadhānatayā śṛṇu

अभ्ययाच्छंखकर्णश्च गणकोट्या गणेश्वरः ।
दशभिः केकराक्षश्च विकृतोऽष्टाभिरेव च

abhyayācchaṃkhakarṇaśca gaṇakoṭyā gaṇeśvaraḥ |
daśabhiḥ kekarākṣaśca vikṛto'ṣṭābhireva ca

चतुःषष्ट्या विशाखश्च नवभिः पारियात्रकः ।
षड्भिः सर्वान्तकः श्रीमान्दुन्दुभोऽष्टाभिरेव च

catuḥṣaṣṭyā viśākhaśca navabhiḥ pāriyātrakaḥ |
ṣaḍbhiḥ sarvāntakaḥ śrīmāndundubho'ṣṭābhireva ca

जालंको हि द्वादशभिः कोटिभिर्गणपुंगवः ।
सप्तभिस्समदः श्रीमाँस्तथैव विकृताननः

jālaṃko hi dvādaśabhiḥ koṭibhirgaṇapuṃgavaḥ |
saptabhissamadaḥ śrīmām̐stathaiva vikṛtānanaḥ

पंचभिश्च कपाली हि षड्भिः सन्दारकश्शुभः ।
कोटिकोटिभिरेवेह कण्डुकः कुण्डकस्तथा

paṃcabhiśca kapālī hi ṣaḍbhiḥ sandārakaśśubhaḥ |
koṭikoṭibhireveha kaṇḍukaḥ kuṇḍakastathā

विष्टंभोऽष्टाभिरगमदष्टभिश्चन्द्रतापनः

viṣṭaṃbho'ṣṭābhiragamadaṣṭabhiścandratāpanaḥ

महाकेशस्सहस्रेण कोटीनां गणपो वृतः

mahākeśassahasreṇa koṭīnāṃ gaṇapo vṛtaḥ

कुण्डी द्वादशभिर्वाहस्तथा पर्वतकश्शुभः ।
कालश्च कालकश्चैव महाकालः शतेन वै

kuṇḍī dvādaśabhirvāhastathā parvatakaśśubhaḥ |
kālaśca kālakaścaiva mahākālaḥ śatena vai

अग्निकश्शतकोट्या वै कोट्याभिमुख एव च ।
आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव धनावहः

agnikaśśatakoṭyā vai koṭyābhimukha eva ca |
ādityamūrddhā koṭyā ca tathā caiva dhanāvahaḥ

सन्नाहश्च शतेनैव कुमुदः कोटिभिस्तथा ।
अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या सुमंत्रकः

sannāhaśca śatenaiva kumudaḥ koṭibhistathā |
amoghaḥ kokilaścaiva koṭikoṭyā sumaṃtrakaḥ

काकपादोऽपरः षष्ट्या षष्ट्या संतानकः प्रभुः ।
महाबलश्च नवभिर्मधु पिंगश्च पिंगलः

kākapādo'paraḥ ṣaṣṭyā ṣaṣṭyā saṃtānakaḥ prabhuḥ |
mahābalaśca navabhirmadhu piṃgaśca piṃgalaḥ

नीलो नवत्या देवेशं पूर्णभद्रस्तथैव च ।
कोटीनां चैव सप्तानां चतुर्वक्त्रो महाबलः

nīlo navatyā deveśaṃ pūrṇabhadrastathaiva ca |
koṭīnāṃ caiva saptānāṃ caturvaktro mahābalaḥ

कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंशतिभिर्वृतः ।
तत्राजगाम सर्वेशः कैलासगमनाय वै

koṭikoṭisahasrāṇāṃ śatairviṃśatibhirvṛtaḥ |
tatrājagāma sarveśaḥ kailāsagamanāya vai

काष्ठागूढश्चतुष्षष्ट्या सुकेशो वृषभस्तथा ।
कोटिभिस्सप्तभिश्चैत्रो नकुलीशस्त्वयं प्रभुः

kāṣṭhāgūḍhaścatuṣṣaṣṭyā sukeśo vṛṣabhastathā |
koṭibhissaptabhiścaitro nakulīśastvayaṃ prabhuḥ

लोकांतकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यांतकः प्रभुः ।
देवो भृंगी रिटिः श्रीमान्देवदेवप्रियस्तथा

lokāṃtakaśca dīptātmā tathā daityāṃtakaḥ prabhuḥ |
devo bhṛṃgī riṭiḥ śrīmāndevadevapriyastathā

अशनिर्भानुकश्चैव चतुष्षष्ट्या सनातनः ।
नंदीश्वरो गणाधीशः शतकोट्या महाबलः

aśanirbhānukaścaiva catuṣṣaṣṭyā sanātanaḥ |
naṃdīśvaro gaṇādhīśaḥ śatakoṭyā mahābalaḥ

एते चान्ये च गणपा असंख्याता महाबलः ।
सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारिणः

ete cānye ca gaṇapā asaṃkhyātā mahābalaḥ |
sarve sahasrahastāśca jaṭāmukuṭadhāriṇaḥ

सर्वे चंद्रावतंसाश्च नीलकण्ठास्त्रिलोचनाः ।
हारकुण्डलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः

sarve caṃdrāvataṃsāśca nīlakaṇṭhāstrilocanāḥ |
hārakuṇḍalakeyūramukuṭādyairalaṃkṛtāḥ

ब्रह्मेन्द्रविष्णुसंकाशा अणिमादि गणैर्वृताः ।
सूर्यकोटिप्रतीकाशास्तत्राजग्मुर्गणेश्वराः

brahmendraviṣṇusaṃkāśā aṇimādi gaṇairvṛtāḥ |
sūryakoṭipratīkāśāstatrājagmurgaṇeśvarāḥ

एते गणाधिपाश्चान्ये महान्मानोऽमलप्रभाः ।
जग्मुस्तत्र महाप्रीत्या शिवदर्शनलालसाः

ete gaṇādhipāścānye mahānmāno'malaprabhāḥ |
jagmustatra mahāprītyā śivadarśanalālasāḥ

गत्वा तत्र शिवं दृष्ट्वा नत्वा चक्रुः परां नुतिम् ।
सर्वे साञ्जलयो विष्णुप्रमुखा नतमस्तकाः

gatvā tatra śivaṃ dṛṣṭvā natvā cakruḥ parāṃ nutim |
sarve sāñjalayo viṣṇupramukhā natamastakāḥ

इति विष्ण्वादिभिस्सार्द्धं महेशः परमेश्वरः ।
कैलासमगमत्प्रीत्या कुबेरस्य महात्मनः

iti viṣṇvādibhissārddhaṃ maheśaḥ parameśvaraḥ |
kailāsamagamatprītyā kuberasya mahātmanaḥ

कुबेरोप्यागतं शंभुं पूजयामास सादरम् ।
भक्त्या नानोपहारैश्च परिवारसमन्वितः

kuberopyāgataṃ śaṃbhuṃ pūjayāmāsa sādaram |
bhaktyā nānopahāraiśca parivārasamanvitaḥ

ततो विष्ण्वादिकान्देवान्गणांश्चान्यानपि ध्रुवम् ।
शिवानुगान्समानर्च शिवतोषणहेतवे

tato viṣṇvādikāndevāngaṇāṃścānyānapi dhruvam |
śivānugānsamānarca śivatoṣaṇahetave

अथ शम्भुस्तमालिंग्य कुबेरं प्रीतमानसः ।
मूर्ध्निं चाघ्राय संतस्थावलकां निकषाखिलैः

atha śambhustamāliṃgya kuberaṃ prītamānasaḥ |
mūrdhniṃ cāghrāya saṃtasthāvalakāṃ nikaṣākhilaiḥ

शशास विश्वकर्माणं निर्माणार्थं गिरौ प्रभुः ।
नानाभक्तैर्निवासाय स्वपरेषां यथोचितम्

śaśāsa viśvakarmāṇaṃ nirmāṇārthaṃ girau prabhuḥ |
nānābhaktairnivāsāya svapareṣāṃ yathocitam

विश्वकर्मा ततो गत्वा तत्र नानाविधां मुने ।
रचनां रचयामास द्रुतं शम्भोरनुज्ञया

viśvakarmā tato gatvā tatra nānāvidhāṃ mune |
racanāṃ racayāmāsa drutaṃ śambhoranujñayā

अथ शम्भुः प्रमुदितो हरिप्रार्थनया तदा

atha śambhuḥ pramudito hariprārthanayā tadā

कुबेरानुग्रहं कृत्वा ययौ कैलासपर्वतम् ।
सुमुहूर्ते प्रविश्यासौ स्वस्थानं परमेश्वरः

kuberānugrahaṃ kṛtvā yayau kailāsaparvatam |
sumuhūrte praviśyāsau svasthānaṃ parameśvaraḥ

अकरोदखिलान्प्रीत्या सनाथान्भक्तवत्सलः ।
अथ सर्वे प्रमुदिता विष्णुप्रभृतयस्सुराः ।
मुनयश्चापरे सिद्धा अभ्यषिंचन्मुदा शिवम्

akarodakhilānprītyā sanāthānbhaktavatsalaḥ |
atha sarve pramuditā viṣṇuprabhṛtayassurāḥ |
munayaścāpare siddhā abhyaṣiṃcanmudā śivam

समानर्चुः क्रमात्सर्वे नानोपायनपाणयः ।
नीराजनं समाकार्षुर्महोत्सवपुरस्सरम्

samānarcuḥ kramātsarve nānopāyanapāṇayaḥ |
nīrājanaṃ samākārṣurmahotsavapurassaram

तदासीत्सुमनोवृष्टिर्मंगलायतना मुने ।
सुप्रीता ननृतुस्तत्राप्सरसो गानतत्पराः

tadāsītsumanovṛṣṭirmaṃgalāyatanā mune |
suprītā nanṛtustatrāpsaraso gānatatparāḥ

जयशब्दो नमश्शब्दस्तत्रासीत्सर्वसंस्कृतः ।
तदोत्साहो महानासीत्सर्वेषां सुखवर्धनः

jayaśabdo namaśśabdastatrāsītsarvasaṃskṛtaḥ |
tadotsāho mahānāsītsarveṣāṃ sukhavardhanaḥ

स्थित्वा सिंहासने शंभुर्विराजाधिकं तदा ।
सर्वैस्संसेवितोऽभीक्ष्णं विष्ण्वाद्यैश्च यथोचितम्

sthitvā siṃhāsane śaṃbhurvirājādhikaṃ tadā |
sarvaissaṃsevito'bhīkṣṇaṃ viṣṇvādyaiśca yathocitam

अथ सर्वे सुराद्याश्च तुष्टुवुस्तं पृथक्पृथक् ।
अर्थ्याभिर्वाग्भिरिष्टाभिश्शकरं लोकशंकरम्

atha sarve surādyāśca tuṣṭuvustaṃ pṛthakpṛthak |
arthyābhirvāgbhiriṣṭābhiśśakaraṃ lokaśaṃkaram

प्रसन्नात्मा स्तुतिं श्रुत्वा तेषां कामान्ददौ शिवः ।
मनोभिलषितान्प्रीत्या वरान्सर्वेश्वरः प्रभुः

prasannātmā stutiṃ śrutvā teṣāṃ kāmāndadau śivaḥ |
manobhilaṣitānprītyā varānsarveśvaraḥ prabhuḥ

शिवाज्ञयाथ ते सर्वे स्वंस्वं धाम ययुर्मुने ।
प्राप्तकामाः प्रमुदिता अहं च विष्णुना सह

śivājñayātha te sarve svaṃsvaṃ dhāma yayurmune |
prāptakāmāḥ pramuditā ahaṃ ca viṣṇunā saha

उपवेश्यासने विष्णुं माञ्च शम्भुरुवाच ह ।
बहु सम्बोध्य सुप्रीत्यानुगृह्य परमेश्वरः

upaveśyāsane viṣṇuṃ māñca śambhuruvāca ha |
bahu sambodhya suprītyānugṛhya parameśvaraḥ

हे हरे हे विधे तातौ युवां प्रियतरौ मम ।
सुरोत्तमौ त्रिजगतोऽवनसर्गकरौ सदा

he hare he vidhe tātau yuvāṃ priyatarau mama |
surottamau trijagato'vanasargakarau sadā

गच्छतं निर्भयन्नित्यं स्वस्थानश्च मदाज्ञया ।
सुखप्रदाताहं वै वाम्विशेषात्प्रेक्षकस्सदा

gacchataṃ nirbhayannityaṃ svasthānaśca madājñayā |
sukhapradātāhaṃ vai vāmviśeṣātprekṣakassadā

इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोस्सुप्रणम्य तदाज्ञया ।
अहं हरिश्च स्वं धामागमाव प्रीतमानसौ

ityākarṇya vacaśśambhossupraṇamya tadājñayā |
ahaṃ hariśca svaṃ dhāmāgamāva prītamānasau

तदानीमेव सुप्रीतश्शंकरो निधिपम्मुदा ।
उपवेश्य गृहीत्वा तं कर आह शुभं वचः

tadānīmeva suprītaśśaṃkaro nidhipammudā |
upaveśya gṛhītvā taṃ kara āha śubhaṃ vacaḥ

तव प्रेम्णा वशीभूतो मित्रतागमनं सखे ।
स्वस्थानङ्गच्छ विभयस्सहायोहं सदानघ

tava premṇā vaśībhūto mitratāgamanaṃ sakhe |
svasthānaṅgaccha vibhayassahāyohaṃ sadānagha

इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोः कुबेरः प्रीतमानसः ।
तदाज्ञया स्वकं धाम जगाम प्रमुदान्वितः

ityākarṇya vacaśśambhoḥ kuberaḥ prītamānasaḥ |
tadājñayā svakaṃ dhāma jagāma pramudānvitaḥ

स उवाच गिरौ शम्भुः कैलासे पर्वतोत्तमे ।
सगणो योगनिरतस्स्वच्छन्दो ध्यान तत्परः

sa uvāca girau śambhuḥ kailāse parvatottame |
sagaṇo yoganiratassvacchando dhyāna tatparaḥ

क्वचिद्दध्यौ स्वमात्मानं क्वचिद्योगरतोऽभवत् ।
इतिहासगणान्प्रीत्यावादीत्स्वच्छन्दमानसः

kvaciddadhyau svamātmānaṃ kvacidyogarato'bhavat |
itihāsagaṇānprītyāvādītsvacchandamānasaḥ

क्वचित्कैलास कुधरसुस्थानेषु महेश्वरः ।
विजहार गणैः प्रीत्या विविधेषु विहारवित्

kvacitkailāsa kudharasusthāneṣu maheśvaraḥ |
vijahāra gaṇaiḥ prītyā vividheṣu vihāravit

इत्थं रुद्रस्वरूपोऽसौ शंकरः परमेश्वरः ।
अकार्षीत्स्वगिरौ लीला नाना योगिवरोऽपि यः

itthaṃ rudrasvarūpo'sau śaṃkaraḥ parameśvaraḥ |
akārṣītsvagirau līlā nānā yogivaro'pi yaḥ

नीत्वा कालं कियन्तं सोऽपत्नीकः परमेश्वरः ।
पश्चादवाप स्वाम्पत्नीन्दक्षपत्नीसमुद्भवाम्

nītvā kālaṃ kiyantaṃ so'patnīkaḥ parameśvaraḥ |
paścādavāpa svāmpatnīndakṣapatnīsamudbhavām

विजहार तया सत्या दक्षपुत्र्या महेश्वरः ।
सुखी बभूव देवर्षे लोकाचारपरायणः

vijahāra tayā satyā dakṣaputryā maheśvaraḥ |
sukhī babhūva devarṣe lokācāraparāyaṇaḥ

इत्थं रुद्रावतारस्ते वर्णितोऽयं मुनीश्वर ।
कैलासागमनञ्चास्य सखित्वान्निधिपस्य हि

itthaṃ rudrāvatāraste varṇito'yaṃ munīśvara |
kailāsāgamanañcāsya sakhitvānnidhipasya hi

तदन्तर्गतलीलापि वर्णिता ज्ञानवर्धिनी ।
इहामुत्र च या नित्यं सर्वकामफलप्रदा

tadantargatalīlāpi varṇitā jñānavardhinī |
ihāmutra ca yā nityaṃ sarvakāmaphalapradā

इमां कथाम्पठेद्यस्तु शृणुयाद्वा समाहितः ।
इह भुक्तिं समासाद्य लभेन्मुक्तिम्परत्र सः

imāṃ kathāmpaṭhedyastu śṛṇuyādvā samāhitaḥ |
iha bhuktiṃ samāsādya labhenmuktimparatra saḥ