पु॒रोजि॑ती वो॒ अन्ध॑सः सु॒ताय॑ मादयि॒त्नवे॑ ।
अप॒ श्वानं॑ श्नथिष्टन॒ सखा॑यो दीर्घजि॒ह्व्य॑म्
purojitī vo andhasaḥ sutāya mādayitnave |
apa śvānaṃ śnathiṣṭana sakhāyo dīrghajihvyam
Mandala 9
Sukta 101: Drive off the long-tongued dog
Rishi: १-३ अन्धीगुः श्यावाश्विः, १-३ अन्धीगुः श्यावाश्विः, ४-६ ययातिर्नाहुषः, ७-९ नहुषो मानवः, १०-१२ मनुः सांवरणः, १३-१६ वैश्वामित्रो वाच्यो वा प्रजापतिः · Devata: पवमानः सोमः
16 verses · 101 of 114
What happens in this chapter
Drive off the long-tongued dog
Sixteen verses, mostly anushtubh with two gayatri, from five seers: Andhigu Shyavashvi, Yayati Nahusha, Nahusha Manava, Manu Samvarana, and for the last four Vachya Prajapati or a Vaishvamitra. It opens with a call to friends to drive away the long-tongued dog from the pressing. Soma runs in a purifying stream like a horse made ready, and the press-stones urge him. The devas declare, Indu flows for Indra, and Soma is hailed as Vachaspati, lord of speech. He is called Pushan, wealth and Bhaga, lord of all that is. The later verses ask for strength and food, and again bid the friends strike away the dog that gives nothing.
यो धार॑या पाव॒कया॑ परिप्र॒स्यन्द॑ते सु॒तः ।
इन्दु॒रश्वो॒ न कृत्व्य॑ः
yo dhārayā pāvakayā pariprasyandate sutaḥ |
induraśvo na kṛtvyaḥ
तं दु॒रोष॑म॒भी नर॒ः सोमं॑ वि॒श्वाच्या॑ धि॒या ।
य॒ज्ञं हि॑न्व॒न्त्यद्रि॑भिः
taṃ duroṣamabhī naraḥ somaṃ viśvācyā dhiyā |
yajñaṃ hinvantyadribhiḥ
सु॒तासो॒ मधु॑मत्तमा॒ः सोमा॒ इन्द्रा॑य म॒न्दिन॑ः ।
प॒वित्र॑वन्तो अक्षरन्दे॒वान्ग॑च्छन्तु वो॒ मदा॑ः
sutāso madhumattamāḥ somā indrāya mandinaḥ |
pavitravanto akṣarandevāngacchantu vo madāḥ
इन्दु॒रिन्द्रा॑य पवत॒ इति॑ दे॒वासो॑ अब्रुवन् ।
वा॒चस्पति॑र्मखस्यते॒ विश्व॒स्येशा॑न॒ ओज॑सा
indurindrāya pavata iti devāso abruvan |
vācaspatirmakhasyate viśvasyeśāna ojasā
स॒हस्र॑धारः पवते समु॒द्रो वा॑चमीङ्ख॒यः ।
सोम॒ः पती॑ रयी॒णां सखेन्द्र॑स्य दि॒वेदि॑वे
sahasradhāraḥ pavate samudro vācamīṅkhayaḥ |
somaḥ patī rayīṇāṃ sakhendrasya divedive
अ॒यं पू॒षा र॒यिर्भग॒ः सोम॑ः पुना॒नो अ॑र्षति ।
पति॒र्विश्व॑स्य॒ भूम॑नो॒ व्य॑ख्य॒द्रोद॑सी उ॒भे
ayaṃ pūṣā rayirbhagaḥ somaḥ punāno arṣati |
patirviśvasya bhūmano vyakhyadrodasī ubhe
समु॑ प्रि॒या अ॑नूषत॒ गावो॒ मदा॑य॒ घृष्व॑यः ।
सोमा॑सः कृण्वते प॒थः पव॑मानास॒ इन्द॑वः
samu priyā anūṣata gāvo madāya ghṛṣvayaḥ |
somāsaḥ kṛṇvate pathaḥ pavamānāsa indavaḥ
य ओजि॑ष्ठ॒स्तमा भ॑र॒ पव॑मान श्र॒वाय्य॑म् ।
यः पञ्च॑ चर्ष॒णीर॒भि र॒यिं येन॒ वना॑महै
ya ojiṣṭhastamā bhara pavamāna śravāyyam |
yaḥ pañca carṣaṇīrabhi rayiṃ yena vanāmahai
सोमा॑ः पवन्त॒ इन्द॑वो॒ऽस्मभ्यं॑ गातु॒वित्त॑माः ।
मि॒त्राः सु॑वा॒ना अ॑रे॒पस॑ः स्वा॒ध्य॑ः स्व॒र्विद॑ः
somāḥ pavanta indavo'smabhyaṃ gātuvittamāḥ |
mitrāḥ suvānā arepasaḥ svādhyaḥ svarvidaḥ
सु॒ष्वा॒णासो॒ व्यद्रि॑भि॒श्चिता॑ना॒ गोरधि॑ त्व॒चि ।
इष॑म॒स्मभ्य॑म॒भित॒ः सम॑स्वरन्वसु॒विद॑ः
suṣvāṇāso vyadribhiścitānā goradhi tvaci |
iṣamasmabhyamabhitaḥ samasvaranvasuvidaḥ
ए॒ते पू॒ता वि॑प॒श्चित॒ः सोमा॑सो॒ दध्या॑शिरः ।
सूर्या॑सो॒ न द॑र्श॒तासो॑ जिग॒त्नवो॑ ध्रु॒वा घृ॒ते
ete pūtā vipaścitaḥ somāso dadhyāśiraḥ |
sūryāso na darśatāso jigatnavo dhruvā ghṛte
प्र सु॑न्वा॒नस्यान्ध॑सो॒ मर्तो॒ न वृ॑त॒ तद्वच॑ः ।
अप॒ श्वान॑मरा॒धसं॑ ह॒ता म॒खं न भृग॑वः
pra sunvānasyāndhaso marto na vṛta tadvacaḥ |
apa śvānamarādhasaṃ hatā makhaṃ na bhṛgavaḥ
आ जा॒मिरत्के॑ अव्यत भु॒जे न पु॒त्र ओ॒ण्यो॑ः ।
सर॑ज्जा॒रो न योष॑णां व॒रो न योनि॑मा॒सद॑म्
ā jāmiratke avyata bhuje na putra oṇyoḥ |
sarajjāro na yoṣaṇāṃ varo na yonimāsadam
स वी॒रो द॑क्ष॒साध॑नो॒ वि यस्त॒स्तम्भ॒ रोद॑सी ।
हरि॑ः प॒वित्रे॑ अव्यत वे॒धा न योनि॑मा॒सद॑म्
sa vīro dakṣasādhano vi yastastambha rodasī |
hariḥ pavitre avyata vedhā na yonimāsadam
अव्यो॒ वारे॑भिः पवते॒ सोमो॒ गव्ये॒ अधि॑ त्व॒चि ।
कनि॑क्रद॒द्वृषा॒ हरि॒रिन्द्र॑स्या॒भ्ये॑ति निष्कृ॒तम्
avyo vārebhiḥ pavate somo gavye adhi tvaci |
kanikradadvṛṣā haririndrasyābhyeti niṣkṛtam
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)